Cùng Viết Hiến Pháp

Chính danh trong sở hữu đất đai – Võ Trí Hảo

trankien2013 — Wed, 19 Jun 2013 12:16:10 +0000

Chính danh trong sở hữu đất đai

Không nên đối lập sở hữu nhà nước với chế độ sở hữu toàn dân, mà ngược lại phải chính danh hóa sở hữu nhà nước cho phù hợp với thực tế ở Việt Nam cũng như thông lệ quốc tế.

>>Sửa Luật Đất đai để ngăn lợi ích nhóm

>> Vẫn thu hồi đất không trưng mua

Các tranh luận xung quanh sở hữu toàn dân trong thời gian gần đây trở nên nóng bỏng bởi đã gắn liền chế độ sở hữu toàn dân với hình thức sở hữu toàn dân. Dẫn tới các quan điểm muốn phủ nhận hình thức sở hữu toàn dân đều muốn phủ nhận luôn cả chế độ sở hữu toàn dân. Liệu chúng ta có cách nào tiếp tục duy trì chế độ sở hữu toàn dân, nhưng diễn đạt nó dưới ngôn ngữ pháp lý phù hợp, phản ánh đúng bản chất sở hữu của nhà nước đang tồn tại trong thực tế hay không?

Chế độ sở hữu toàn dân khác với hình thức sở hữu toàn dân về đất đai. Nếu như hình thức sở hữu đất đai toàn dân gây nhiều tranh luận, thì chế độ sở hữu toàn dân với tư cách là nguyên tắc quản lý đất đai và mục tiêu quản lý đất đai lại chứa những lý tưởng đáng trân trọng. Đó là:

- Quản lý đất đai phải chống lại hiện tượng độc quyền đất đai; sử dụng đất đai làm công cụ bóc lột quá đáng người thuê nhà, thuê đất;

- Tạo cơ hội tiếp cận đất đai bình đẳng cho mọi công dân;

- Ghi nhận lịch sử hình thành lãnh thổ Việt Nam là công sức của nhiều thế hệ từ thời Hùng Vương đến nay;

- Chủ quyền quốc gia luôn bao trùm lên toàn bộ các vùng lãnh thổ, tách biệt, không phụ thuộc quyền sở hữu, quyền khai thác đó thuộc công dân, cá nhân nào. Kể cả khi pháp luật cho phép công dân nước ngoài sở hữu đất đai tại Việt Nam thì chủ quyền quốc gia trên vùng đất đó hoàn toàn không thay đổi.

Ảnh minh họa: Vũ Điệp

Với tính chất như vậy, lời văn của Hiến pháp cần chuyển tải tinh thần nêu trên của chế độ sở hữu toàn dân. Theo đó cần “diễn lý” (diễn đạt bằng ngôn ngữ pháp lý) tư tưởng này tại Điều 57 Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 (ngày 11/4/2013) như sau:

“Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, thềm lục địa, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác là di sản chung của thế hệ người Việt Nam[1].

Các tài sản này phải được quản lý, khai thác vì lợi ích chung của toàn dân. Nhà nước có nghĩa vụ bảo đảm mọi công dân có có hội bình đẳng tiếp cận các tài sản này.

Một đạo luật sẽ quy định chi tiết quyền sở hữu các loại tài sản này phù hợp với sự phát triển của đất nước trong từng thời kỳ tương ứng”.

Bằng ngôn từ như vậy, Hiến pháp tiếp tục ghi nhận chế độ sở hữu toàn dân, nhưng hình thức sở hữu sẽ được điều chỉnh linh hoạt bởi luật cho phù hợp với từng thời kỳ. Khi điều chỉnh hình thức sở hữu bằng luật, chúng ta không nên đối lập sở hữu nhà nước với chế độ sở hữu toàn dân, mà ngược lại phải chính danh hóa sở hữu nhà nước cho phù hợp với thực tế ở Việt Nam cũng như thông lệ quốc tế.

Chính danh hóa sở hữu nhà nước

Nhà nước hiện nay đang là một chủ sở hữu thực tế cả trong hệ thống pháp luật quốc nội và quốc tế.

Pháp luật quốc nội đã ghi nhận tư cách chủ sở hữu của nhà nước trên thực tế tại Bộ luật dân sự 2005 và Luật doanh nghiệp 2005. Và tư cách chủ sở hữu của nhà nước cũng được phản ảnh gián tiếp qua cụm từ “của nhà nước” tại Điều 17 Hiến pháp hiện hành, và cụm từ “nhà nước đầu tư“ tại Điều 57 Dự thảo (ngày 1174/2013) sửa đổi Hiến pháp 1992.

Trong hệ thống pháp luật quốc tế, các hiệp định về lãnh thổ, viện trợ, vay vốn ODA, thì nhà nước xuất hiện với tư cách là chủ sở hữu, là con nợ, là chủ nợ, chứ không phải là “toàn dân”. Không có ai ký kết điều ước quốc tế với “toàn dân cả”, vì đơn giản không ai có thể khởi kiện “toàn dân” để đòi thực hiện các cam kết quốc tế.

Nên phân biệt giữa sở hữu nhà nước và sở hữu toàn dân, tuy nhiên không nên đối lập sở hữu nhà nước với chế độ sở hữu toàn dân, càng không nên phủ nhận bản chất “nhà nước của dân, do dân, vì dân” của Nhà nước mình như lập luận sau đây của tác giả Vũ Văn Phúc:

“… Sở hữu toàn dân không phải là sở hữu nhà nước về đất đai. Toàn dân, tức toàn thể công dân của một nước và thiết chế đại diện chung cho họ là Nhà nước chia nhau quyền của chủ sở hữu đất đai theo Hiến pháp và pháp luật. Do đó, nếu chúng ta nhất trí đất đai thuộc sở hữu nhà nước thì có nghĩa là công dân không còn chút quyền nào đối với đất đai[2]“.

Nếu Điều 2 Hiến pháp đã ghi nhận “nhà nước của dân, do dân, vì dân” thì tại sao công dân lại “không còn chút quyền nào đối với đất đai”, nếu đất đai thuộc sở hữu nhà nước. Nói như vậy, thì chẳng khác gì cho rằng góp vốn vào công ty cổ phần thì cổ đông không còn chút quyền nào, vì phần vốn góp sẽ là tài sản của công ty.

Một mặt tác giả đã sai lầm, khi kết luận bản chất phi dân chủ của nhà nước, khi cho rằng công dân không còn chút quyền nào nếu nhân dân đã trao tài sản cho nhà nước. Mặt khác, lập luận này đã nhầm lẫn giữa hai tư cách: tư cách chủ sở hữu công ty và tư cách chủ sở hữu tài sản của công ty.

Khi nhân dân thông qua bản khế ước xã hội là hiến pháp, trao các quyền và tài sản của mình cho nhà nước, thì nhà nước là một pháp nhân độc lập và nhân danh chính mình trong quan hệ với bên thứ ba. Nếu nhà nước không độc lập về tài sản, thì nhà nước làm sao chịu trách nhiệm về tài sản trước bên thứ ba. Hay nói cách khác, nhà nước không có tư cách sở hữu thì sẽ dẫn tới một nhà nước vô trách nhiệm mà việc từ chối thi hành bản án tuyên về trách nhiệm bồi thường nhà nước trong thời gian qua là một minh chứng.

Việc chính danh hóa sở hữu nhà nước, thay hình thức sở hữu toàn dân bằng hình thức sở hữu nhà nước, sẽ không làm thay đổi đáng kể quyền năng thực tế của công dân đối với đất đai chưa sử dụng. Nhưng nó sẽ hạn chế bớt những điểm vênh giữa Hiến pháp và Bộ luật dân sự, Luật doanh nghiệp. Và các nhà lập hiến, lập pháp tránh khỏi cái bẫy logic, được dùng từ ngữ một cách chính danh, hứa hẹn tạo ra sự nhất quán, dễ hiểu cho toàn bộ hệ thống pháp luật đất đai.

Dự thảo Luật đất đai sửa đổi vừa được thảo luận tại Hội trường. Theo dự kiến, dự án Luật sẽ được Quốc hội biểu quyết thông qua vào chiều ngày 21/6.

Võ Trí Hảo (Khoa Luật kinh tế - Đại học Kinh tế TP.HCM)

[1] Chủ quyền quốc gia trên các vùng lãnh thổ này đã được ghi ở Chương I, không cần nhắc lại ở đây.

[2] Vũ Văn Phúc, Sở hữu toàn dân về đất đai là tất yếu lịch sử trong điều kiện nước ta, Báo Nhân Dân Điện Tử.

Không lùi thời hạn thông qua Hiến pháp sửa đổi – Bảo Cầm (ghi)

trankien2013 — Tue, 18 Jun 2013 22:18:00 +0000

Không lùi thời hạn thông qua Hiến pháp sửa đổi

18/06/2013 11:53

(TNO) Với đa số phiếu thuận, sáng nay 18.6, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2014, điều chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh khóa XIII và năm 2013.

>> Đề nghị đưa Trường Sa và Hoàng Sa vào Hiến pháp
>> Hiến pháp không cho phép chúng ta phiêu lưu
>> Đại biểu Quốc hội góp ý Điều 4 Dự thảo sửa đổi Hiến pháp
>> Đề xuất giữ nguyên tên nước trong Hiến pháp sửa đổi
>> Trên 900.000 lượt ý kiến đóng góp dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992
>> Ban hành luật Biểu tình “sẽ chặn được hành vi lợi dụng gây rối”
>> Đề nghị vận động Hội Luật gia cùng soạn thảo luật Biểu tình
>> Chưa chốt thời điểm trình Quốc hội luật Biểu tình

Báo cáo Giải trình, tiếp thu ý kiến các vị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) về dự kiến điều chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ Quốc hội (QH) khóa XIII, năm 2013 và Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2014 trước khi QH tiến hành biểu quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý cho hay qua thảo luận, tiếp thu ý kiến các ĐBQH, Ủy ban Thường vụ (TV) QH đã đồng ý với đề nghị của Chính phủ rút khỏi chương trình một số luật có chất lượng chuẩn bị chưa đáp ứng yêu cầu, nhiều vấn đề thuộc phạm vi điều chỉnh cần được nghiên cứu, phân tích sâu hơn, như luật MTTQVN (sửa đổi), luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi…

Đối với dự án luật Hộ tịch, ông Lý cho hay, Chính phủ đã có dự án gửi cơ quan thẩm tra và tại thời điểm Ủy ban TVQH báo cáo QH, Chính phủ chưa thông qua Đề án tổng thể đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân và các cơ sở dữ liệu liên quan đến quản lý dân cư giai đoạn 2013-2020, vốn là cơ sở quan trọng để cải cách công tác quản lý hộ tịch. Tuy nhiên, ngày 8.6 vừa qua, Thủ tướng đã ký Quyết định số 896 phê duyệt đề án này. Vì vậy, Ủy ban TVQH đề nghị trình dự án luật Hộ tịch để QH cho ý kiến tại kỳ họp thứ 6 và thông qua tại kỳ họp thứ 7.

Thảo luận tại hội trường trong kỳ họp thứ 5, QH khóa XIII – Ảnh: Ngọc Thắng

Trước ý kiến đề nghị cân nhắc về thời điểm trình thông qua dự thảo Hiến pháp năm 1992 sửa đổi, có thể lùi lại một năm để có thêm thời gian nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý, Ủy ban TVQH lý giải việc xây dựng dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 đã và đang được tiến hành đúng các bước theo tiến độ và yêu cầu mà QH đã đề ra.

“Trên cơ sở ý kiến của nhân dân, ý kiến của ĐBQH tại kỳ họp này, Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo trình QH xem xét, quyết định tại kỳ họp sau. Sau khi thông qua dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, QH sẽ phải tiến hành sửa đổi, bổ sung, ban hành mới nhiều dự án liên quan đến Hiến pháp như các luật về tổ chức bộ máy nhà nước, về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân… Do đó, đề nghị QH cho giữ tiến độ Chương trình như kế hoạch đã được Quốc hội quyết định”, ông Lý nêu quan điểm của Ủy ban TVQH.

Trình luật căn cước công dân trong năm 2014

Về một số ý kiến đề nghị đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh 2013 dự án luật Nghĩa vụ quân sự (sửa đổi), luật Cảnh vệ, Pháp lệnh Cảnh sát môi trường, Ủy ban TVQH cho rằng, thời gian còn lại của năm 2013 (đến kỳ họp sau) chỉ còn 4 tháng; số lượng các dự án trong năm 2013 đã tương đối nhiều. Hơn nữa, đây là các dự án chưa có trong Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ QH khóa XIII, do đó đề nghị QH trước mắt cho bổ sung các dự án này vào Chương trình nhiệm kỳ khóa XIII và đưa dự án Luật nghĩa vụ quân sự (sửa đổi), Pháp lệnh Cảnh sát môi trường vào Chương trình năm 2014.

Trước ý kiến đề nghị bổ sung dự án luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (sửa đổi), luật Bảo vệ an toàn lãnh thổ chủ quyền quốc gia, Luật về đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt hoặc luật về khu kinh tế - hành chính đặc biệt, luật Hành chính vào Chương trình nhiệm kỳ QH khóa XIII…, Ủy ban TVQH tán thành ý kiến đề nghị xây dựng dự án luật Về đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt và đề nghị QH cho tiếp thu, bổ sung dự án luật vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ khóa XIII.

Đồng thời, Ủy ban TVQH cũng tán thành ý kiến các ĐBQH TP.HCM về sự cần thiết phải xây dựng Đề án thí điểm về mô hình chính quyền đô thị trên cơ sở Tờ trình về Đề án của TP.HCM. Ủy ban TVQH đề nghị QH giao Chính phủ chuẩn bị hồ sơ trình QH theo đúng quy trình để đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ và hằng năm.

Đối với các đề nghị về dự án luật, pháp lệnh còn lại mới chỉ là những đề xuất về tên dự án, chưa có hồ sơ, thuyết minh, chưa nêu phạm vi điều chỉnh, Ủy ban TVQH đề nghị các vị ĐBQH và các cơ quan, tổ chức hữu quan tiếp tục nghiên cứu, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Trong báo cáo giải trình, ông Lý cũng cho hay Chính phủ và một số ĐBQH đề nghị đưa vào Chương trình năm 2014 dự án luật Căn cước công dân, luật Nhà ở (sửa đổi), luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, Ủy ban TVQH đề nghị QH cho tiếp thu và bổ sung vào Chương trình năm 2014 các dự án Luật này.

Với các kiến nghị bổ sung vào Chương trình năm 2014 một số dự án luật quan trọng như Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, các luật về tổ chức nhà nước, luật Về hội, luật Biểu tình, luật Trưng cầu dân ý, luật Tiền lương tối thiểu…, Ủy ban TVQH đề nghị QH bổ sung các luật về tổ chức bộ máy nhà nước, luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự vào Chương trình năm 2014 để cho ý kiến tại kỳ họp thứ 8 (cuối năm 2014). Các dự án còn lại được đề xuất trên đã có trong Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII, do đó, Ủy ban TVQH đề nghị các cơ quan tiếp tục soạn thảo để trình Ủy ban TVQH, QH xem xét đưa vào Chương trình các năm tiếp theo khi đã được chuẩn bị kỹ.

Bảo Cầm

Nguồn: http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130618/khong-lui-thoi-han-thong-qua-hien-phap-sua-doi.aspx

Không lùi thời gian biểu quyết Hiến pháp, luật Đất đai – Chung Hoàng (ghi)

trankien2013 — Tue, 18 Jun 2013 10:36:48 +0000

Không lùi thời gian biểu quyết Hiến pháp, luật Đất đai

- Nếu dự án luật Đất đai sửa đổi chưa được thông qua tại kỳ họp QH này thì sẽ đưa vào chương trình kỳ họp cuối năm. Khi đó, dự thảo sửa đổi Hiến pháp cũng sẽ được trình để thông qua.

>> Còn khiếu kiện đất nếu lòng dân chưa an

>> Kiến nghị chưa thông qua Hiến pháp sửa đổi

Theo giải trình của Thường vụ QH hôm nay (18/6), có nhiều ĐB đề nghị cân nhắc thời điểm trình thông qua các dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 và luật Đất đai, “có thể lùi lại một năm để có thêm thời gian nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý”.

Tuy nhiên, do hai dự thảo này đã và đang được tiến hành đúng các bước theo tiến độ và yêu cầu của QH, đã tổ chức lấy ý kiến nhân dân, Thường vụ QH đề nghị giữ nguyên tiến độ.

Chương trình xây dựng luật và pháp lệnh năm 2013 và 2014 của QH ưu tiên hàng đầu cho cải cách kinh tế. Ảnh: Minh Thăng

Theo đó, dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 sẽ được trình để thông qua vào kỳ họp sau, tháng 10 năm nay. Dự thảo luật Đất đai sửa đổi nếu QH chưa thông qua tại kỳ họp này thì đưa vào chương trình để thông qua cũng vào cuối năm nay.

Theo nghị quyết được QH biểu quyết thông qua hôm nay với 89,76% ý kiến đồng ý, chương trình xây dựng luật và pháp lệnh năm 2013 và 2014 ưu tiên hàng đầu cho cải cách kinh tế, tiếp theo đến các luật về tổ chức bộ máy, bảo đảm quyền công dân.

Cụ thể, chương trình năm 2013 có các luật Doanh nghiệp sửa đổi, Thuế giá trị gia tăng sửa đổi, Đấu thầu sửa đổi, Việc làm, Đầu tư công, Hải quan sửa đổi.

Dự án luật Hộ tịch, sau khi Chính phủ phê duyệt Đề án tổng thể đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân và các cơ sở dữ liệu liên quan đến quản lý dân cư giai đoạn 2013-2020, sẽ được cho ý kiến tại kỳ họp cuối năm nay và thông qua tại kỳ họp tiếp theo.

Các dự án Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi, luật Tổ chức HĐND, UBND, Bầu cử đại biểu QH và HĐND, luật Căn cước công dân, Nhà ở sửa đổi, Kinh doanh bất động sản sửa đổi, Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, được bổ sung vào chương trình năm 2014.

Thường vụ QH cũng tán thành việc TP.HCM xây dựng Đề án thí điểm mô hình chính quyền đô thị, đề nghị Chính phủ chuẩn bị hồ sơ để QH đưa vào chương trình cụ thể.

Các luật về hội, luật Biểu tình, Trưng cầu dân ý, Quy hoạch, Đô thị, Tiền lương tối thiểu, có trong chương trình làm luật của QH khóa này, sẽ được đưa vào chương trình cụ thể của các năm tiếp theo khi đã được chuẩn bị kỹ.

Chung Hoàng

Nguồn: http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/127692/bieu-quyet-hien-phap–luat-dat-dai-trong-nam-nay.html#

ĐBQH Dương Trung Quốc: “Chưa nên thông qua luật đất đai” – Ngọc Quang (ghi)

trankien2013 — Tue, 18 Jun 2013 10:32:13 +0000

ĐBQH Dương Trung Quốc: “Chưa nên thông qua luật đất đai”

Thứ ba 18/06/2013 07:10

(GDVN) – Trao đổi với Báo Giáo dục Việt Nam, ĐB Dương Trung Quốc cho rằng chưa nên thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) tại kỳ họp này, vì còn nhiều điểm cần phải thảo luận và điều chỉnh.

Thảo luận về Dự thảo luật đất đai (sửa đổi), nhiều ĐBQH thống nhất đất đai là sở hữu toàn dân, nhưng đề nghị bổ sung thêm khi thu hồi đất phải thực hiện “trưng mua” tài sản trên đất của người dân, vì đó tiền mồ hôi nước mắt mà người dân phải cực khổ mới làm ra được.

“Chưa nên thông qua luật đất đai”

Trao đổi với Báo Giáo dục Việt Nam, ĐB Dương Trung Quốc cho rằng chưa nên thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) tại kỳ họp này, vì còn nhiều điểm cần phải thảo luận và điều chỉnh.

ĐB Dương Trung Quốc cho rằng chưa nên thông qua dự thảo Luật đất đai (sửa đổi) tại thời điểm này.

“Ngay từ năm 2003 tôi đã phát biểu rằng: Sở hữu đất đai toàn dân là một sở hữu vô hình; Quyền sử dụng của người dân là thực quyền; Quyền định đoạt thì lại thuộc các cơ quan nhà nước. Chúng ta thấy rằng, bao nhiêu năm qua các vụ khiếu nại, khiếu kiện về đất đai luôn đứng đầu ở mọi lĩnh vực.

Ngay ở dự thảo luật lần này, ý nói thu hồi cho các dự án kinh tế xã hội hay công cộng là tư tưởng tốt, nhưng điều quan trọng là địa phương có thực hiện đúng không hay sẽ tìm cách lợi dụng, nhân danh Đảng ủy địa phương và chính quyền để hiện thực hóa nhóm lợi ích nào đó?

Theo tôi, chí ít trong hoàn cảnh hiện nay, phải có một ủy ban của Quốc hội giám sát tất cả các dự án thuộc nhóm gọi là “công cộng” hay “phục vụ phát triển kinh tế xã hội” ở tất cả các địa phương thì sẽ phần nào kiểm soát được và loại trừ những vụ việc tiêu cực”, ông Quốc bày tỏ.

ĐB Nguyễn Bá Thuyền (tỉnh Lâm Đồng) đồng tình với quan điểm đất đai thuộc sở hữu toàn dân, nhưng cũng nếu ra một thực tế khác là khi tiếp xúc cử tri thì đa số nhân dân đề nghị quyền sở hữu về đất ở.

“Trong báo cáo tổng hợp của chúng ta ở đây có nói đa số nhân dân đồng tình, nhưng theo tôi không phải như thế. Chúng ta viết như thế hơi chủ quan, bởi đa số nhân dân người ta muốn sở hữu về đất ở, chứ không phải như chúng ta tổng hợp đâu.

Chúng ta nói là đất đai là sở hữu toàn dân, nếu cần thiết chúng ta trưng cầu dân ý, xem nhân dân có đồng ý vấn đề này hay không? Bởi vì chúng ta xác định là sở hữu toàn dân thì người dân có quyền quyết định vấn đề này.

Tôi đề nghị nên xem lại vấn đề này, bởi vì khi người ta nói đến quyền sở hữu thì chỉ có 3 quyền: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt. Trong khi đó đất ở chúng ta giao cho nhân dân là sử dụng lâu dài, chúng ta trao cho thêm 8 quyền: chuyển đổi, sang nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng, cho quyền sử dụng đất, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất.

Như vậy còn cao hơn quyền sở hữu, cũng như chỗ này cách gọi khác nhau thôi, người miền Bắc bảo đây là con lợn, người miền Nam bảo đây là con heo, nhưng thực chất nó là như thế, đúng không? Nó không có gì khác. Cho nên tôi đề nghị vấn đề này phải xem lại”, ĐB Thuyền nói.

ĐB Nguyễn Bá Thuyền.

“Đề nghị xem xét lại các dự án kinh tế – xã hội”

Đối với vấn đề thu hồi đất an ninh, quốc phòng, vì lợi ích quốc gia và lợi ích công cộng, tôi đồng tình, ĐB Nguyễn Bá Thuyền cho rằng, thu hồi đất cho các dự án phát triển kinh tế – xã hội cần phải có sự cân nhắc bởi vì rất nhiều ý kiến cho rằng trong thời gian vừa qua điều này tạo ra nhiều thiệt thòi cho người dân và tạo điều kiện cho tham nhũng phát triển.

“Chúng ta nói là dự án phát triển kinh tế – xã hội, nhưng thực ra người dân rất thiệt và ở đây có một nhóm lợi

ĐB Nguyễn Thanh Thụy: Giá đất được quy định tại bảng giá đất của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành thường thấp hơn rất nhiều so với thị trường, chỉ bằng khoảng 40% giá thị trường. Cá biệt, tại thành phố Hà Nội và TP Hồ Chí Minh chỉ bằng 18-30% giá thị trường.

ích được hưởng. Khi chúng ta thu hồi đất cho dự án kinh tế – xã hội, ví dụ chúng ta thu đất nông nghiệp thì chúng ta quy hoạch khu dân cư, khi được quy hoạch người ta chỉ đóng 40% đất ở, sau đó người ta bán đất đó đi bằng 100% giá trị đất ở.

Rõ ràng là người dân rất thiệt và nhà nước cũng không được gì, nhưng chắc chắn cán bộ có chức, có quyền sẽ được hưởng lợi trong việc này, vì khoản chênh lệch rất lớn, cho nên tôi đề nghị xem lại các dự án kinh tế – xã hội”, ĐB Thuyền đề nghị.ĐB Nguyễn Sĩ Cương (tỉnh Ninh Thuận) thì nhận định, thực tế ai ở vào hoàn cảnh bị thu hồi đất thì mới thấy sót xa thế nào và nêu lên một thực trạng: “Qua trao đổi, tiếp xúc với những người bị thu hồi đất, họ cho tôi biết là họ không phản đối chính sách của nhà nước, nhưng đáng buồn là nghìn m2 mà họ sử dụng cả chục năm khi được đền bù không mua nổi vài chục m2 của chủ đầu tư.

Ở các dự án ấy, cơ quan nhà nước thu hồi thì bảo cần thiết, nhưng không có ai hỏi dân là có thực sự cần thiết không, vì có ai quan tâm đến ý kiến của họ đâu”.

Còn ĐB Nguyễn Thanh Thụy (tỉnh Bình Định) thống nhất với quan điểm thu hồi đất được quy định tại dự thảo, vì đất đai là tài nguyên tư liệu sản xuất đặc biệt thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu, đồng thời đề nghị: “Đối với các trường hợp thu hồi đất có nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thì nhà nước phải trưng mua.

Bởi nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thuộc quyền sở hữu của tổ chức và cá nhân thì nhà nước không thể thu hồi lại càng không thể coi đây là việc bồi thường tài sản gắn liền với đất là hệ quả của quyết định thu hồi đất. Điều này nó cũng phù hợp với quy định của Hiến pháp hiện hành và pháp luật về trưng mua đã được quy định tại Khoản 3, Điều 2 và Điều 13 của Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản”.

Đồng quan điểm với ĐB Thụy, ĐB Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) nhận định: “Đối với tài sản gắn liền với đất như nhà ở, các công trình kiến trúc.

Đây là tài sản thuộc sở hữu của người dân, họ phải đổ mồ hôi, công sức và cả tính mạng để xây dựng lên, không phải sở hữu của Nhà nước như lâu nay chúng ta đã đánh đồng 2 làm 1 là thu hồi tất. Vậy, đề nghị Ban soạn thảo làm rõ cơ sở pháp lý nào để chúng ta thu hồi cả tài sản gắn liền với đất thuộc sở hữu của người dân.

Tại sao chúng ta không dùng cơ chế trưng mua hay cơ chế thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người dân về giá bồi thường đối với loại tài sản này. Nếu tiếp tục quy định thu hồi đất đối với loại tài sản này có vi hiến hay không?”.

Ngọc Quang

Nguồn: http://giaoduc.net.vn/xa-hoi/dbqh-duong-trung-quoc-chua-nen-thong-qua-luat-dat-dai/302108.gd

Dự luật đất đai vẫn gây nhiều quan ngại – Tư Hoàng (ghi)

trankien2013 — Mon, 17 Jun 2013 22:09:30 +0000

(TBKTSG Online) – Nhà nước sẽ tiếp tục thu hồi đất cho các dự án phát triển kinh tế mặc dù có nhiều ý kiến đề nghị bỏ quy định này trong dự Luật đất đai sửa đổi đang được Quốc hội thảo luận.

Tại phiên thảo luận về Luật đất đai sửa đổi trong ngày hôm nay (17-6), Chủ tịch Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Giàu cho biết, Nhà nước sẽ tiếp tục thu hồi đất cho các dự án phát triển kinh tế nhằm đảm bảo tiến độ thực hiện của các dự án này tại Điều 62 của dự luật.

Theo đó, Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế, xã hội trong các trường hợp sau đây:

Thứ nhất, để thực hiện các dự án, công trình quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.

Thứ hai, để xây dựng các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, các dự án, công trình khác do Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư.

Và cuối cùng, để thực hiện các dự án xây dựng khu đô thị mới, khu dân cư nông thôn mới; chỉnh trang đô thị, khu dân cư nông thôn; cụm công nghiệp, các dự án khác đã được Hội đồng nhân dân cấp tỉnh thông qua.

Tuy nhiên, ông Giàu thừa nhận, có nhiều ý kiến đề nghị không thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế, xã hội trong quá trình dự luật này đưa ra lấy ý kiến nhân dân.

Gần đây, khi thảo luận về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 tại kỳ họp này, nhiều ý kiến đại biểu cũng đã đề nghị nên bỏ quy định thu hồi đất vì mục đích kinh tế do lo ngại xung đột xã hội leo thang.

Tại phiên thảo luận sáng nay, ông Giàu giải thích, Nhà nước thu hồi đất là để “bảo đảm hài hòa” lợi ích của Nhà nước, của người sử dụng đất và của nhà đầu tư.

Ông giải thích, nhằm tạo quỹ đất sạch và thực hiện giao đất, cho thuê đất chủ yếu thông qua hình thức đấu giá, Nhà nước sẽ điều tiết được phần giá trị tăng thêm từ đất không phải do người sử dụng đất tạo ra, tạo nguồn thu để thực hiện bồi thường, hỗ trợ cho người sử dụng đất bị thu hồi đất.

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thanh Thủy (tỉnh Hậu Giang) đề nghị cần có những quy định chặt chẽ hơn để chứng minh các dự án thực sự vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng… để tránh trường hợp chính quyền lợi dụng quy định này để thu hồi đất.

Bà Thủy cho rằng, Nhà nước phải trưng mua nhà và các tài sản khác gắn liền với mảnh đất thu hồi do đây là tài sản thuộc quyền sở hữu của công dân, và nhà nước không thể thu hồi.

Đại biểu Trần Ngọc Vinh (thành phố Hải Phòng) đồng ý điểm này, khi cho rằng, tài sản gắn liền với đất như nhà ở, các công trình kiến trúc là tài sản thuộc sở hữu của người dân, không phải sở hữu Nhà nước.

Ông cho rằng, cần bảo đảm hài hòa mục tiêu thu hồi đất để phát triển kinh tế-xã hội với an dân vì lo ngại tình trạng khiếu kiện, tranh chấp đất đai gia tăng.

Ngày 16-6 vừa qua, có 18 tổ chức xã hội và nghề nghiệp đã gửi kiến nghị chính thức đến Quốc hội, đề nghị chưa biểu quyết thông qua Dự thảo Luật Đất đai tại kỳ họp này. Lý do chính là những điều chỉnh trong Dự thảo Luật mới nhất vẫn chưa phản ánh đầy đủ những nguyện vọng xác đáng của người dân.

Dự thảo Luật đất đai (sửa đổi) được lấy ý kiến nhân dân có 14 chương, 206 điều, tăng 14 điều so với dự thảo Luật trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 4 vào cuố năm ngoái. Đã có tới 7 triệu lượt ý kiến góp ý vào dự thảo sau 2 tháng tổ chức lấy ý kiến nhân dân.

Nguồn: http://www.thesaigontimes.vn/Home/dothi/nhadat/98008/Du-luat-dat-dai-van-gay-nhieu-quan-ngai.html

Sách “Luận về sửa đổi Hiến pháp 1992″

trankien2013 — Mon, 17 Jun 2013 11:20:21 +0000

SUNDAY, FEBRUARY 17, 2013

Luận về sửa đổi Hiến pháp 1992 – Series A – Initiiert von Hao Vo Tri

Tháng 8 năm 2011, tôi nhóm họp các thành viên C&G tại quán Cà phê sách Gugi, để hưởng ứng lời kêu gọi đóng góp ý kiến cho việc sửa đổi Hiến pháp 1992, với phương châm: C&G phải có cách làm mới (phong cách Federalist paper), mang lại luồng gió mới (ideology).

Giành thời gian, hy sinh thu nhập, các thành viên C&G đã viết loạt bài đầu tiên (Series A) vào mùa thu và mùa đông 2011, dẫn đạo cho các cuộc thảo luận diễn ra trong suốt năm 2012 trên các báo chí lề phải.Series A đã khép lại với 34 bài. Tôi xin tập hợp lại thành tuyển tập cho độc giả tiện theo dõi dòng chảy của C&G ở link dưới đây.

Pass mở file: votrihao.blogspot.com

Click to download: https://www.box.com/s/0bthy30ebk8rbf597ayl

Mục lục

Lời dẫn………………………………………………………………………………………………………………………… 3

Phần I: Luận về sửa đổi hiến pháp………………………………………………………………………………….. 4

Bài số 1: Sửa đổi Hiến pháp 1992: Cởi nút thắt cho cải cách…………………………………………………………….. 5

Bài số 1a: (Interview) Sửa Hiến pháp: Vá săm xe hay nới khổ đường ray……………………………………………………… 9

Bài số 2: Góp bàn về sửa đổi Hiến pháp ở Việt Nam………………………………………………………………………………. 14

Bài số 3: Lại bàn về bài học từ Hiến pháp 1946………………………………………………………………………………………… 19

Bài số 4: Bài học về quyền lực Nhà nước từ công ty cổ phần………………………………………………………….. 23

Bài số 4b: Quyền lực nhà nước nhìn từ mô hình công ty cổ phần………………………………………………. 29

Bài số 5: Tiêu chí đánh giá một hiến pháp thành công……………………………………………………………………….. 33

Bài số 6: Đưa tinh túy của tinh thần doanh nghiệp vào Bộ máy nhà nước…………………………….. 36

Bài số 7: Sửa hiến pháp và quyền tham gia của dân……………………………………………………………………………… 42

Bài số 8: Ba trụ cột để nước Mỹ phát triển thịnh vượng, bền vững…………………………………………….. 45

Bài số 9: Nước Mỹ mạnh nhờ giới lãnh đạo tài năng, có tầm nhìn………………………………………………. 52

Bài số 10: Xác lập lại một quan niệm vững chắc về hiến pháp………………………………………………………. 57

Bài số 11: Mỹ mạnh nhờ giáo dục gắn với thực tế và khai sáng……………………………………………………. 61

Bài số 12: Sửa đổi Hiến pháp và những tín hiệu tích cực…………………………………………………………………… 65

Bài số 13: Đặc điểm phát triển của hiến pháp ở Đông Á……………………………………………………………………. 68

Bài số 14: Quyền của dân nên đặt ở vị trí nào trong hiến pháp?…………………………………………………. 76

Bài số 15: Những điều cần bàn về lới nói đầu Hiến pháp 1992…………………………………………………….. 79

Bài số 16: Mô đun hóa Hiến pháp 1992………………………………………………………………………………………………………….84

Bài số 17: Sửa đổi hiến pháp đi từng bước , không ảo tưởng…………………………………………………………. 89

Bài số 18: Một bản hiến pháp hiệu quả và phù hợp………………………………………………………………………………. 93

Bài số 19: Thiếu mình bạch, nguy cơ tha hóa quyền lực nhà nước……………………………………………. 99

Bài số 20: Lịch sử phát triển của tài phán hiến pháp…………………………………………………………………………. 103

Bài số 21: Bàn về chế định quyền công dân trong Hiến pháp 1992……………………………………….. 112

Bài số 22: Trên, dưới và cái hàng rào ngăn cách………………………………………………………………………………….. 115

Bài số 23: Con lắc trùng phùng – Từ bài học vật lý đến nguyên tắc thiết kế hệ thống chính trị bền vững 120

Bài số 24: Tăng tính chịu trách nhiệm của Chính phủ trước Quốc hội………………………………… 125

Bài số 25: Phân tích thực nghiệm về mức độ chi tiết hóa hiến pháp và một số gởi mở cho sửa đổi Hiến pháp 1992 128

Bài số 26: Quyền “đuổi đầy tớ” của dân……………………………………………………………………………………………………….140

Bài số 27: Tài phán hiến pháp: Mô hình nào cho Việt Nam?………………………………………………………….. 144

Bài số 28: Mô hình thị trưởng của Đà Nẵng – Hy vọng và lực cản (Phần 1)……………………….. 155

Bài số 28a: (Interview) Thị trưởng nên để dân bầu trực tiếp………………………………………………………… 160

Bài số 29: Khi Đà Nẵng bị tuýt còi “vi hiến”……………………………………………………………………………………………….. 163

Bài số 30: Bản chất pháp lý của Hội đồng Hiến pháp (Conseil Constitutionnel) Cộng hòa Pháp 167

Bài số 31: Cách tiếp cận khác nhau, hệ quả khác nhau đối với văn hóa, giáo dục, khoa học 174

Bài số 32 : Cơ chế bảo hiển ở Đức…………………………………………………………………………………………………………………… 180

Bài số 33: Sửa đổi hiến pháp trong “xu thế của thời đại”………………………………………………………………… 189

Bài số 34: Phương trình hiến pháp?……………………………………………………………………………………………………………….. 191

Phần II: Lược dịch và tản văn hiến pháp………………………………………………………………………. 196

Giới thiệu bản dịch: Tám nguyên tắc thiết kế hiến pháp…………………………………………………………………. 197

Tản văn 1: Làm luật giống như nấu rượu…………………………………………………………………………………………………… 200

Tản văn 2: Ngành ca của Ngành Tòa án……………………………………………………………………………………………………… 204

Nguồn: http://votrihao.blogspot.co.uk/2013/02/luan-ve-sua-oi-hien-phap-1992-series.html

Hiến pháp trong cách nhìn chuyển đổi – Bùi Ngọc Sơn

hienphap — Sat, 15 Jun 2013 21:41:19 +0000

01:43-13/04/2011
Hiến pháp trong cách nhìn chuyển đổi

Bùi Ngọc Sơn

Từ năm 1946 đến nay, Việt Nam
đã có đến bốn hiến pháp.

Bài viết dưới đây giới thiệu cách nhìn chuyển đổi về hiến pháp được phát triển bởi một số học giả phương Tây và Châu Á. Sau đó, chúng tôi sẽ thử áp dụng cách nhìn này để xem xét các hiến pháp Việt Nam.

Trong một cuộc thảo luận về sửa đổi Hiến pháp ở Việt Nam, TS Nguyễn Đình Lộc, Nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp băn khoăn: “Vì sao chỉ trong 46 năm từ 1946 đến 1992 mà ta có đến bốn hiến pháp – không kể những lần sửa đổi? Nước Mỹ 200 năm qua chỉ có một Hiến pháp.”(1) Điều này cũng được TS Trần Du Lịch nhắc lại trong một dịp thảo luận khác về cùng chủ đề(2). Nhận thức này tiêu biểu cho cách nhìn ổn định về hiến pháp vốn bắt nguồn từ tư duy cổ điển về luật căn bản. Cách nhìn ổn định thích hợp trong việc giải thích các hiến pháp cổ điển được ban hành trong thế kỷ 18-19 trong đó có Hiến pháp Philadelphia 1787, nhưng có vẻ không thích hợp trong việc giải thích diễn tiến của hiến pháp hiện đại ở Việt Nam và tương lai của nó.

Lập hiến

Sự sụp đổ của Bức tường Berlin kéo theo quá trình chuyển đổi sâu sắc từ các chế độ độc đoán sang các nền dân chủ mới, khởi đầu ở Trung và Đông Âu rồi mở rộng ra nhiều vùng khác của thế giới, gồm cả khu vực châu Á, một thực tế mà Samuel P.Huntington gọi là “làn sóng thứ ba” của quá trình dân chủ hóa (3). Trong bối cảnh chuyển đổi đó, tiến trình lập hiến có những chuyển đổi tương ứng với những diễn biến phức tạp và không thuần nhất. Một số nền dân chủ mới chọn con đường xây dựng hiến pháp mới rất sớm trong quá trình dân chủ hóa, như ở Cộng hòa Séc, các quốc gia Baltic, Mông Cổ và Philippines, trong khi một số nước khác xây dựng hiến pháp mới muộn hơn như ở Nam Phi, Hà Lan, và Thái Lan. Một số nền dân chủ mới lại không ban hành hiến pháp mới thay vì sửa đổi hiến pháp cũ với mức độ khác nhau, như những trường hợp của Hungary, Argentina, Hàn Quốc, Đài Loan và Indonesia.

Sau những chuyển đổi thành công ban đầu, một số nước như Hà Lan, Hungary, Hàn Quốc, và Đài Loan nhận thấy không cần thiết phải ban hành một hiến pháp mới ngay lập tức thay vì lựa chọn con đường “cải cách hiến pháp dần dần.” Hà Lan cuối cùng cũng có hiến pháp mới vào năm 1997 sau tám năm soạn thảo, trong khi Hungary, và Hàn Quốc, và Đài Loan vẫn không có hiến pháp mới.

Xét về mặt nội dung, các hiến pháp hiện đại của các nền dân chủ mới phản ánh các nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa hợp hiến tự do, xây dựng các định chế nhằm thoát khỏi chế độ độc đoán, thay đổi các quy tắc bầu cử, củng cố các quyền tài sản của cá nhân để chuyển đổi nền kinh tế từ nền tập trung sang thị trường, và để thực thi những điều đó, thiết lập các tòa án hiến pháp.

Giáo sư Ruti Teitel ở ĐH New York, trong một nghiên cứu công bố trên Tạp chí Luật Yale, đề xuất cách nhìn chuyển đổi đối với các hiến pháp hiện đại. Học giả này cho rằng chủ nghĩa hợp hiến trong bối cảnh chuyển đổi phản ánh tính chất chuyển đổi của quá trình và khi đó các hiến pháp không được thiết lập một cách ổn định ngay từ đầu; quá trình lập hiến thường bắt đầu với những hiến pháp có tính chất tạm thời định vị cho những cải cách hiến pháp tiếp theo.

Ruti Teitel viết: “Mặc dù quan niệm phổ biến của chúng ta về luật hiên pháp như là có tính chất hướng về phía trước và là cơ sở ổn định cho hệ thống pháp luật, lập hiến trong quá trình chuyển đổi có tính chất tạm thời và gắn liền với những thay đổi dần dần. Nhiều hiến pháp được ban hành trong quá trình chuyển đổi chính trị rõ ràng có khuynh hướng như là những phương tiện nhất thời. Trong khi quan niệm phổ biến nhìn nhận hiến pháp như là có tính chất ổn định và lâu dài, một số phương diện của các hiến pháp chuyển đổi có tính chất nhất thời, và một số phương diện khác được củng cố theo thời gian.”(4)

Lấy dẫn chứng từ quá trình chuyển đổi hiến pháp ở Nam Phi, Brazil, Colombia, Teitel đi đến kết luận rằng trong quá trình chuyển đổi, hiến pháp không phải đóng vai trò như là kết quả cuối cùng của quá trình chuyển đổi, mà là những tác nhân trong việc xây dựng quá trình đó; các hiến pháp thường là có tính chất nhất thời để kích thích quá trình chuyển đổi chính trị; những sự chuyển đổi hiến pháp thúc đẩy những chuyển đổi hiến pháp tiếp theo.(5)

Luận điểm của Teitel được ủng hộ và được minh họa thêm bởi hai học giả ở Đại học Quốc gia Đài Loan, Jiunn-Rong Yeh và Wen-Chen Chang. Trong một nghiên cứu gần đây về chủ nghĩa hợp hiến hiện đại dưới góc nhìn chuyển đổi với những thực tế của Trung và Đông Âu, Nam Phi, Châu Á, hai học giả này khằng định: “Chức năng của hiến pháp trong quá trình chuyển đổi dân chủ rõ ràng chuyển từ việc giới hạn quyền lực chính phủ sang việc kích thích các chương trình cải cách và thậm chí tái thiết cấu trúc xã hội. Chủ nghĩa hợp hiến chuyển đổi vận hành không những là nền tảng của quá trình chính trị dân chủ hóa mà còn tạo ra khả năng chuyển đổi về mặt thể chế cho cho những chuyển đổi tiếp theo.”(6)

Tính chất của các hiến pháp hiện đại trong bối cảnh chuyển đổi đỏi hỏi chúng ta suy nghĩ lại quan niệm cổ điển về hiến pháp. Trong qua niệm cổ điển, hiến pháp với tư cách luật cơ bản của quốc gia, tạo lập nền tảng cho chính thể và hệ thống pháp luật, nên được cho là có tính chất ổn định. Quan niệm ổn định có thể thích hợp trong việc nhìn nhận các hiến pháp cổ điển được ban hanh trong khoảng thế kỷ 18, 19, nhưng sẽ không giải thích được tính chất của các hiến pháp chuyển đổi được ban hành ở cuối thế kỷ 20. Nam Phi thậm chí còn có “Hiến pháp lâm thời” và “34 nguyên tắc” đóng vai trò như các nguyên tắc hiến pháp trước khi xây dựng một hiến pháp mới của quá trình chuyển đổi. Tương tự, Hà Làn có “Tiểu Hiến pháp” và mãi cho đến khi quá trình chuyển đổi đã khá vững chắc mới ban hành hiến pháp mới vào năm 1997. Cách nhìn chuyển đổi sẽ thích hợp hơn trong việc nhận thức về tính chất của hiến pháp trong bối cảnh chuyển đổi.

Các hiến pháp cổ điển được quan niệm như là khế ước xã hội áp đặt các giới hạn pháp lý lên quyền lực của chính phủ để chống lạm quyền nhằm bảo vệ các quyền cá nhân. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi hiến pháp là kết quả của một quá trình cách mạng khi sự đồng thuận xã hội đã đạt được. Các hiến pháp hiện đại không nằm trong một trạng thái tương tự. Trong bối cảnh chuyển đổi chính trị-xã hội, các giá trị xã hội không những không có sự thống nhất mà còn chia rẽ. Vì vậy, các hiến pháp chuyển đổi thay vì là kết quả của quá trình chuyển đổi như các hiến pháp cổ điển, nó là một bộ phận của quá trình chuyển đổi. Với tính chất đó, hiến pháp xác lập những cơ sở và kích thích quá trình chuyển đổi.

Sửa đổi hiến pháp

Do tính chất của quá trình chuyển đổi, các hiến pháp hiện đại nằm trong quá trình được sửa đổi khá thường xuyên. Hungary cải cách sâu rộng Hiến pháp 1949 vào năm 1989 và sau đó có nhiều sửa đổi vào các năm: 1990, 1993, 1994, 1997, 2000, 2001, và 2002.(7) Với một tần suất tương tự, Đài Loan liên tục sửa đổi hiến pháp vào các năm: 1991, 1992, 1994, 1997, 1999, 2000, và 2005.(8) Sự sửa đổi thường xuyên đối với hiến pháp là một điều có thể giải thích được trong bối cảnh chuyển đổi. Các chính quyền chuyển đổi phải đối mặt với những vấn đề chuyển đổi mà sự ổn định của những điều khoản căn bản không những không có ích cho việc xúc tiến quá trình mà còn làm chậm quá trình.

Hơn nữa, các nền dân chủ chuyển đổi để làm cho quá trình được diễn ra một cách hòa bình thay vì những cuộc cách mạng bạo lực, đã lựa chọn con đường “cải cách hiến pháp dần dần”. Tính chất “dần dần” của quá trình cải cách cho phép những sửa đổi hiến pháp thường xuyên. Mỗi một lần sửa hiến pháp tạo điều kiện cho những bước nhích lên của quá trình dân chủ hóa. Ngoài ra, đối với các hiến pháp chuyển đổi, những sửa đổi không có tính chất chung cuộc thay vì nó mở đường cho những sửa đổi tiếp theo.

Một điều đáng chú ý là do tính chất của quá trình chuyển đổi, các nền dân chủ phải đối mặt với các nhiều vấn đề chuyển đổi khác nhau, cho nên cải cách hiến pháp không chỉ được diễn ra qua hình thức sửa đổi chính thức hiến pháp mà còn là thiết lập các đạo luật đặc biệt có tính chất hiến pháp. Nói cách khác, người ta chứng kiến những cải cách hiến pháp diễn ra ngoài việc tu chính hiến pháp chính thức. Ví dụ ở Đài Loan và nhiều nước khác, các đạo luật thay vì hiến pháp cho phép cá nhân được quyền đòi bồi thường đối với việc xâm phạm các quyền cơ bản và tịch thu tải sản của chế độ cũ. (9) Trong trường hợp này, luật thúc thẩy tôn trọng các quyền căn bản được xem như là có tính chất hiến pháp và đóng góp vào quá trình cải cách hiến pháp. Thực tế nói trên gợi mở rằng trong việc nhìn nhận về chế độ hiến pháp trong bối cảnh chuyển đổi, người ta cần vượt ra ngoài chính văn hiến pháp và các tu chính án hiến pháp chính thức.

Tài phán hiến pháp

Một đặc điểm quan trọng của các hiến pháp hiện đại trong bối cảnh chuyển đổi là sự thiết lập các tòa án hiến pháp cùng với quyền tài phán tư pháp đối với các hành vi bất hợp hiến. Khung cảnh chuyển đổi hiện đại chứng kiến sự thành lập mới hoặc sự thiết lập lại các tòa án hiến pháp ở Trung và Đông Âu, Nam Phi, và Châu Á. Dưới đây là bảng về tình hình thiết lập tòa án hiến pháp ở các nền dân chủ chuyển đổi.(10)

Năm	Thành lập mới	Thành lập lại	Thẩm phán được bổ nhiệm lại
1978	Tây Ban Nha
1986		Hà Lan	Philippines
1988	Hàn Quốc
1990	Hungary
1991	Bulgaria	Nga
1992	Romania
1993		Cộng hòa Séc/Slovakia
1994	Nam Phi, Slovenia, Moldova		Đài Loan
1997	Thái Lan

Do được thiết lập trong quá trình chuyển đổi, các tòa án hiến pháp đóng vai trò xúc tiến cho quá trình đó. Trước tiên, các tòa án này góp phần vào việc hiện thực hóa các cam kết của quá trình chuyển đổi. Không có các tòa án này các cam kết chuyển đổi tuyên bố trong các chính văn hiến pháp sẽ trở thành hình thức. Vì vậy, các tòa án hiến pháp được cho rằng sẽ thực thi các nguyên tắc của nền dân chủ hợp hiến mà các chính quyền chuyển đổi cam kết như sự bảo vệ các quyền tài sản làm cơ sở cho sự phát triển nền kinh tế thị trường, sự phân chia quyền lực… Tòa án hiến pháp tham gia vào quá trình này bằng việc giải thích các quy tắc hiến pháp, phát triển học lý hiến pháp, và phán xét những hành vi bất hợp hiến của chính quyền.

Điều đáng nói nữa là các tòa án hiến pháp là một diễn đàn trung lập để giải quyết các vấn đề chuyển đổi một cách hòa bình. Trong bối cảnh chuyển đổi, do các giá trị chưa được thống nhất, các xung đột quyền lực diễn ra, và để tránh những con đường cách mạng và bạo lực, các chính khách có khuynh hướng lựa chọn con đường giải quyết bằng những trọng tài trung lập- các tòa án hiến pháp.

Hiến pháp Việt Nam trong cách nhìn chuyển đổi

Cánh nhìn chuyển đổi được đưa ra bởi các học giả phương Tây và Châu Á như đã trình bầy ở trên dựa trên thực tế của làn sóng dân chủ thứ ba. Mặc dù vậy, chúng tôi suy nghĩ rằng rằng cánh nhìn chuyển đổi có thể thích hợp trong chừng mực nhất định đối với việc giải thích các hiến pháp hiện đại của các xã hội chuyển đổi nói chung. Trên cơ sở đó, chúng tôi thử nhìn diễn tiến của hiến pháp Việt Nam theo tư duy chuyển đổi.

Từ khi xác lập nền lập hiến đến nay, Việt Nam đã trải qua những chuyển đổi quan trọng về các mặt kinh tế, chính trị, xã hội. Sự chuyển đổi này tất yếu dẫn đến những sự chuyển đổi về hiến pháp. Ngoại trừ Hiến pháp 1946 theo khuynh hướng cổ điển được xây dựng như là kết quả của một cuộc cách mạng, các hiến pháp sau không hoàn toàn là kết quả của quá trình chuyển đổi mà là những nhân tố của quá trình đó. Khi đó, các hiến pháp xác lập những cơ sở và kích thích cho quá trình chuyển đổi được diễn ra. Khi quá trình chuyển đổi có những khuynh hướng mới, các hiến pháp phải chuyển đổi theo. Chính vì vậy khi miền Bắc Việt Nam chủ trương xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hiến pháp 1959 thay thế Hiến pháp 1946; khi chủ trương xây dựng chủ nghĩa xã hội được thực thi trên phạm vi toàn quốc, Hiến pháp 1980 thay thế Hiến pháp 1959; và khi chương trình Đổi mới được triển khai, Hiến pháp 1992 (hiện hành) thay thế Hiến pháp 1980. Cách nhìn chuyển đổi sẽ xóa tan đi sự băn khoan “chỉ trong 46 năm từ 1946 đến 1992 mà ta có đến bốn hiến pháp.”

Chúng ta xem xét tính chất chuyển đổi của Hiến pháp hiện hành được ban hành năm 1992. Bản Hiến pháp này được xây dựng trong bối cảnh chuyển đổi từ một xã hội tập trung sang một xã hội đổi mới theo khuynh hướng thị trường (định hướng xã hội chủ nghĩa). Do đó, bản Hiến pháp này là một nhân tố của quá trình Đổi mới, xác lập những cơ sở và kích thích cho quá trình Đổi mới được diễn ra. Về mặt kinh tế, nó xác lập cơ sở pháp lý cao nhất cho sự vận hành của nền kinh tế thị trường. Về mặt thể chế, nó xác lập một mô hình chính quyền bớt tập trung hơn như Quốc hội không còn được tự quy định cho mình những quyền khác khi cần thiết; thiết chế Chính phủ được tái lập thay cho thiết chế Hội đồng Bộ trưởng, với một vị trí tương đối độc lập so với Quốc hội (không còn là cơ quan hành chính của Quốc hội), Hội đồng Nhà nước được tách thành Ủy ban thường vụ Quốc hội và Chủ tịch nước như một định chế cá nhân…

Với tính chất là một Hiến pháp của quá trình Đổi mới, người ta không thể mong chờ bản hiến pháp này xác lập những nền tảng ổn định cho toàn bộ quá trình đó. Nó chỉ có thể xác lập những nền tảng ban đầu cho quá trình chuyển đổi. Do vậy, nó được điều chỉnh để tiếp tục tạo những nền tảng mới và kích thích phát triển những yếu tố mới của quá trình chuyển đổi. Chính vì vậy những chuyển đổi hiến pháp đã diễn ra tư khi chương trình Đổi mới được đưa ra cho đến nay. Cuộc sửa đổi Hiến pháp năm 2001, chẳng hạn, xây dựng những nền tảng cho sự phát triển nhà nước pháp quyền và các yếu tố kinh tế thị trường có tính chất toàn cầu (thành phần kinh tế có yếu tố nước ngoài), điều mà những nhà thảo hiến những năm 90 chưa dự trù.

Một điều cũng cần đáng chú ý là trong quá trình chuyển đổi những cải cách hiến pháp có thể diễn ra bằng con đường không chính thức, tức thông qua các luật có tính cách hiến pháp. Luật Công ty năm 1990, chẳng hạn, là một luật có tính cách hiến pháp được ban hành hồi đầu quá trình chuyển đổi. Do yêu cầu của chương trình Đổi mới, Luật này đưa ra những nền tảng pháp lý cho việc xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, thực hiện các quyền căn bản về tài sản của cá nhân, điều chưa được quy định trong Hiến pháp 1980. Luật Công ty 1990 có thể được coi là một luật cải cách hiến pháp.

Luật Kiểm toán Nhà nước năm 2005 cũng có một tính cách tương tự. Do những yêu cầu mới của bối cảnh chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường liên quan đến sự minh bạch nền tài chính công, Luật này được ban hành và thiết lập một định chế mới có tính cách quốc gia, Kiểm toán Nhà nước, chưa được tiên liệu trong Hiến pháp 1992. Với trường hợp này, chuyển đổi Hiến pháp đã diễn ra không phải thông qua con đường tu chính án hiến pháp chính thức.

Nghị quyết số 26/2008/QH12 ngày 15/11/2008 của Quốc hội khóa XII về việc việc thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường cung cấp thêm một sự minh họa. Dù không có những sửa đổi hiến pháp chính thức diễn ra, do thực tế thực tiễn chứng minh rằng các định chế đại diện địa phương ở cấp trung gian đã tỏ ra hoạt động một cách hình thức, cấu trúc chính quyền địa phương được điều chỉnh trên thực tiễn bởi một Nghị quyết có tính cách hiến pháp của Quốc hội.

Tương lai sửa đổi hiến pháp ở Việt Nam

Cách nhìn ổn định về hiến pháp không thích hợp trong việc giải thích diễn tiến của hiến pháp ở Việt Nam cũng như sự phát triển trong tương lai của nó. Do Việt Nam là một xã hội đang chuyển đổi trên nhiều phương diện, tư duy chuyển đổi sẽ thích hợp hơn trong việc nhận thức cũng như cải cách hiến pháp. Với tư duy này, những sửa đổi hiến pháp diễn ra linh hoạt hơn theo con đường “cải cách hiến pháp dần dần” sẽ thích hợp cho một xã hội chuyển đổi như Việt Nam.

Trong một thập kỷ trở lại đây, Việt Nam có những chuyển đổi năng động về mặt kinh tế-xã hội, trong khi Hiến pháp không chuyển đổi theo một cách chính thức. Chính vì vậy, như là một yêu cầu tất yếu có tính thực tiễn của quá trình chuyển đổi, một số hình thức chuyển đổi hiến pháp không chính thức đã diễn ra. Tuy nhiên, để làm cơ sở cho quá trình chuyển đổi diễn ra tốt hơn, nhanh hơn, hiến pháp cần có những chuyển đổi linh hoạt hơn cả bằng việc sửa đổi hiến pháp chính thức lẫn thông qua những đạo luật có tính cách hiến pháp.

Việt Nam có thể sẽ sửa hiến pháp chính thức trong thời gian tới không xa. Việc sửa đổi hiến pháp này sẽ cần được xem xét với một thực tế là Việt Nam là một xã hội đang chuyển đổi sang các giá trị mới: công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, và xây dựng nhà nước pháp quyền. Như vậy, sửa đổi hiến pháp sắp tới nên tạo lập những cơ sở mới và kích thích quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, và xây dựng nhà nước pháp quyền được diễn ra tốt hơn và nhanh hơn. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa việc sửa đổi hiến pháp sắp tới sẽ tạo lập những nền tảng toàn diện cho quá trình đó. Những sửa đổi hiến pháp trong thời gian tới đây nếu có thể diễn ra sẽ cần được xem như là một công đoạn chuyển đổi hiến pháp, và nó sẽ tiếp tục sinh ra những sửa đổi hiến pháp tiếp theo nữa trong quá trình thúc đẩy dân chủ và xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam.

—

(1) Xem: Dân mới là chủ thể cơ bản ban hành Hiến pháp: http://www.vietnamnet.vn/chinhtri/201008/Dan-moi-la-chu-the-co-ban-ban-hanh-Hien-phap-926639/

(2) Sửa đổi Hiến pháp: nên trưng cần dân ý: http://phapluattp.vn/20100916105431521p0c1013/sua-hien-phap-nen-trung-cau-y-dan.htm

(3) Samuel P.Huntington, The Third Wave: Democratization in The Late Twentieth Century (Norman: University of Oklahoma Press, 1991)

(4) Ruti Teitel, “Transititional Jurisprudence: The Role of Law in Political Transformation” (1997) 106 (7) The Yale Law Journal p 2057.

(5) Như trên, p 2063.

(6) Jiunn-Rong Yeh & Wen-Chen Chang, “The Changing Landscape of Modern Constitutionalism: Transitional Perspective” (2009) 4 (1) National Taiwan University Law Review p149

(7) Chi tiết hơn về cải cách hiến pháp ở Hungary, xem: Gregory Tardi, “The Democratization of Hungarian Constitution” (2000) 9 MSU-DLC Journal of International Law p 369

(8) Chi tiết hơn về cải cách hiến pháp ở Đài Loan xem: Jiunn-Rong Yeh, “Constitutional Reform and Democratization in Taiwan, 1945-2000” trong Peter C.Y. Chow (ed), Taiwan’s Modernization in Global Perspective (Westport, Conn.: Praeger, 2002), p 47-78.

(9) Xem: Jiunn-Rong Yeh & Wen-Chen Chang (đã dẫn), p157.

(10) Nguồn: Jiunn-Rong Yeh & Wen-Chen Chang (đã dẫn), p 153

Nguồn: http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=62&CategoryID=42&News=3965

Báo cáo tổng hợp ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

trankien2013 — Thu, 13 Jun 2013 18:41:43 +0000

BAN TRUNG ƯƠNG

MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM

BAN THƯỜNG TRỰC

Số: 408 /BC-MTTW-BTT

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Hà Nội, ngày 30 tháng 3 năm 2013

BÁO CÁO

Tổng hợp ý kiến của nhân dân về

Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992

Kính gửi: Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992

Thực hiện Nghị quyết số 38/2012/QH13 ngày 23/11/ 2012 của Quốc hội và Chỉ thị số 22-CT/TW ngày 28/12/2012 của Bộ Chính trị về việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992; Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam đã ban hành Kế hoạch số 317/KH-MTTW-BTT ngày 02/01/2013 về việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

Sau một thời gian khẩn trương, nghiêm túc tổ chức lấy ý kiến trong hệ thống, đồng thời vận động và tổ chức để nhân dân tham gia góp ý kiến rộng rãi đối với Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, trên tinh thần dân chủ, khách quan, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam báo cáo kết quả tập hợp, tổng hợp ý kiến của nhân dân đối với Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 như sau:

A. TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI LẤY Ý KIẾN NHÂN DÂN

I. CÔNG TÁC TRIỂN KHAI, QUÁN TRIỆT NGHỊ QUYẾT CỦA QUỐC HỘI VỀ TỔ CHỨC LẤY Ý KIẾN NHÂN DÂN VÀO DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP NĂM 1992

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam xác định việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 là một nhiệm vụ quan trọng của cả hệ thống chính trị nói chung và hệ thống MTTQ Việt Nam nói riêng, nhằm phát huy quyền làm chủ, huy động trí tuệ, tâm huyết của nhân dân, góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội; đồng thời góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân, cơ quan, tổ chức đối với việc sửa đổi Hiến pháp và thi hành Hiến pháp. Vì vậy, ngay sau khi có Nghị quyết của Quốc hội, Chỉ thị của Bộ Chính trị về việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã chủ động ban hành kế hoạch triển khai việc lấy ý kiến nhân dân trong toàn hệ thống Mặt trận. Ngày 03/01/2013, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tổ chức hội nghị với các tổ chức thành viên để thảo luận và đi đến thống nhất về triển khai thực hiện công tác đặc biệt, quan trọng này. Đây là hội nghị đầu tiên trong toàn quốc được tổ chức để triển khai việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân góp ý cho Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

Tại hội nghị này, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và đại diện lãnh đạo các tổ chức thành viên thống nhất cho rằng, đây là một công việc quốc gia hệ trọng, cần được tiến hành một cách chặt chẽ, khoa học, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng; có cơ chế bảo đảm sự tham gia rộng rãi của MTTQ, các tổ chức thành viên, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và nhân dân.

Trên cơ sở đó, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã đề nghị Ban lãnh đạo các tổ chức thành viên chủ động phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức thảo luận, lấy ý kiến của các thành viên tổ chức mình, ý kiến của các tổ chức xã hội khác, ý kiến của các đại diện tiêu biểu trong giới nhân sĩ, trí thức, luật gia, các tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và nhất là hội viên, đoàn viên của tổ chức thành viên để tổng hợp ý kiến góp ý gửi Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 và Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam với yêu cầu bảo đảm chất lượng, hiệu quả, phản ánh đầy đủ nhất, chân thực nhất ý kiến góp ý của nhân dân và bảo đảm tiến độ đề ra.

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chủ trương triển khai trong hệ thống việc lấy ý kiến đối với toàn bộ nội dung Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, kể cả kỹ thuật trình bày các quy định của Hiến pháp. Trong đó quan tâm góp ý sâu vào các nội dung về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; bảo vệ Tổ quốc; bộ máy nhà nước; vị trí, vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của MTTQ Việt Nam.

Theo báo cáo, các tổ chức thành viên của Mặt trận và Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai việc lấy ý kiến nhân dân trong tổ chức và địa phương mình. Nhìn chung, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chủ động tham mưu cho cấp ủy, phối hợp với chính quyền và các tổ chức thành viên cùng cấp tích cực triển khai việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân và vận động nhân dân tích cực tham gia.

II. CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP ĐẾN CÁC TẦNG LỚP NHÂN DÂN

Công tác tuyên truyền, phổ biến Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 đến các tầng lớp nhân dân được tiến hành khẩn trương, tích cực, có trọng tâm, trọng điểm thông qua các phương tiện thông tin truyền thông của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên. Hệ thống báo giấy, báo mạng và truyền hình của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã mở các chuyên trang, mục, thường xuyên đăng tải những bài viết, bài trao đổi, phóng sự, phỏng vấn đăng tải nội dung góp ý đối với Dự thảo Hiến pháp năm 1992, đồng thời phát huy tối đa hiệu quả công tác tuyên truyền thông qua các phương tiện truyền thông, mạng lưới truyền thanh cơ sở; tuyên truyền bằng hệ thống bảng tin, băng rôn, sinh hoạt chi đoàn, chi hội… Qua dư luận nhân dân, nhiều tin, bài viết, phóng sự, phát biểu trong hệ thống Mặt trận có chiều sâu, tâm huyết, trách nhiệm, xây dựng, đoàn kết trên cơ sở làm rõ những nội dung của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp với lập luận khoa học, thuyết phục, chặt chẽ; làm cho người dân nắm vững, hiểu đúng nội dung của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp, từ đó bày tỏ quan điểm, chính kiến của mình, hạn chế việc lợi dụng góp ý vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp để truyền bá những quan điểm sai trái, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đi ngược lại lợi ích của nhân dân, của dân tộc.

Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chú trọng phát huy vai trò của Ban Công tác Mặt trận nhằm chuyển tải những nội dung của Dự thảo tới người dân ở khu dân cư một cách thường xuyên, thông qua các hình thức phong phú, đa dạng. Việc in ấn, cấp phát tài liệu phục vụ tổ chức triển khai lấy ý kiến nhân dân kịp thời, hiệu quả, thiết thực. Mặc dù triển khai trong thời gian không dài, nhưng công tác tuyên truyền đã đạt được những kết quả tích cực, kịp thời đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chính trị. Việc phối hợp với các cơ quan hữu quan trong việc tuyên truyền được quan tâm, chú trọng, do đó về cơ bản Dự thảo được triển khai rộng rãi xuống khu dân cư, hộ gia đình; nhiều nơi nhân dân đã tham gia vào đợt sinh hoạt chính trị pháp lý này một cách tích cực, có nhiều ý kiến tham gia sôi nổi, tâm huyết, trách nhiệm, thực sự trở thành đợt sinh hoạt chính trị – pháp lý thu hút được sự quan tâm đông đảo trong nhân dân.

Phát huy những kết quả đạt được, đồng thời để việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân được đều khắp, sâu rộng hơn đến từng khu dân cư, cũng như hội viên, đoàn viên của các tổ chức thành viên, ngày 27/02/2013 Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tiếp tục có văn bản đề nghị các tổ chức thành viên và Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quan tâm hơn nữa trong việc triển khai sâu rộng đến từng khu dân cư, đến các hội viên, đoàn viên; định hướng góp ý tập trung đối với những nội dung sửa đổi của Hiến pháp, đồng thời quan tâm đến Điều 9 quy định về MTTQ Việt Nam; tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân để góp phần làm cho các ý kiến thảo luận của hội viên, đoàn viên, cán bộ, đảng viên và nhân dân có tính xây dựng, đoàn kết trên cơ sở đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và điều lệ của các tổ chức thành viên.

III. CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC LẤY Ý KIẾN

Việc tổ chức lấy ý kiến của nhân dân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 được Ủy ban MTTQ Việt Nam tổ chức bằng nhiều hình thức, có phân loại đối tượng lấy ý kiến nhằm phát huy tối đa tính hiệu quả, các ý kiến đóng góp được chuyên sâu, có chất lượng.

Cụ thể, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tổ chức các hội nghị:

- Hội nghị lấy ý kiến các vị Ủy viên Đoàn Chủ tịch và Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam (khoá VII) (ngày 17/01/2013);

- Hội nghị lấy ý kiến đại diện người Việt Nam định cư ở nước ngoài là Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam (ngày 17/01/2013);

- Các Hội nghị của 07 Hội đồng tư vấn của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam;

- Hội nghị lấy ý kiến các vị trong Ban Thường trực, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam các thời kỳ; Ban Chủ nhiệm các Hội đồng tư vấn của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam (ngày 19/02/2013);

- Hội nghị lấy ý kiến các tổ chức thành viên và một số tổ chức xã hội khác (ngày 27/02/2013);

- Hội nghị lấy ý kiến của Chủ tịch MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (ngày 8/3/2013);

- Hội nghị lấy ý kiến đóng góp vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 của lãnh đạo, cán bộ, công chức cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam (ngày 15/3/2013).

- Hội nghị lấy ý kiến nhân sỹ, tri thức, người tiêu biểu trong các dân tộc thiếu số, chức sắc tôn giáo (ngày 20/3/2013).

- Hội nghị Liên tịch giữa Chủ tịch nước và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức lấy ý kiến nhân sỹ, tri thức, người tiêu biểu trong các dân tộc thiếu số, chức sắc tôn giáo (ngày 27/3/2013).

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam thành lập Tổ Thư ký giúp việc Ban Thường trực tập hợp, tổng hợp ý kiến nhân dân; tổ chức việc trực, tiếp nhận trực tiếp những ý kiến đóng góp của nhân nhân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 tại Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam. Những ý kiến đóng góp đều được ghi chép, tổng hợp đầy đủ.

Nhiều nơi, Ủy ban MTTQ các cấp giữ vai trò nòng cốt trong việc tổ chức lấy ý kiến, nhiều tổ chức thành viên đã có những hình thức tổ chức lấy ý kiến đa dạng, hiệu quả, phù hợp với phương thức hoạt động của tổ chức mình. Một số tổ chức thành viên có những hình thức phong phú như mở diễn đàn, tạo banner, mở cửa sổ “Góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992” để tập hợp các ý kiến góp ý qua mạng Internet, cung cấp hộp thư điện tử… nhằm tiếp nhận kịp thời ý kiến đóng góp của nhân dân.

IV. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THAM GIA Ý KIẾN CỦA NHÂN DÂN

Mặc dù thời gian triển khai không dài, lại trùng với thời điểm nghỉ tết cổ truyền của dân tộc, nhưng MTTQ Việt Nam đã phát huy tinh thần trách nhiệm trong việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân góp ý kiến vào bản Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992. Do làm tốt công tác tuyên truyền, việc tổ chức lấy ý kiến của nhân dân diễn ra khá thuận lợi, tạo ra một đợt sinh hoạt chính trị rộng khắp, thu hút được sự quan tâm và tham gia đông đảo của người dân.

Quá trình triển khai tổ chức lấy ý kiến nhân dân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 được tiến hành dân chủ, rộng rãi, khoa học, công khai, bảo đảm tiến độ, chất lượng, thiết thực và tiết kiệm. Mọi ý kiến đóng góp của nhân dân được tập hợp, tổng hợp đầy đủ, chính xác, thể hiện tinh thần cầu thị. Những góp ý vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 được tập hợp một cách đầy đủ, chính xác, tất cả đều nhằm phát huy cao nhất quyền và vai trò của người dân trước các vấn đề lớn của đất nước. Việc tập hợp ý kiến tham gia vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 đã được tổ chức dưới nhiều hình thức nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất để mọi cá nhân đều có thể bày tỏ, thể hiện quan điểm, chính kiến của mình.

Đã có rất nhiều ý kiến góp ý thể hiện trí tuệ, trách nhiệm công dân, phản biện các vấn đề rất khoa học, thực sự vì dân, vì nước. Đại đa số các ý kiến góp ý dù góc độ tiếp cận và quan điểm có khác nhau nhưng với tinh thần xây dựng, đoàn kết và mong muốn bản Hiến pháp này phải phản ánh được sâu sắc ý chí và nguyện vọng của nhân dân, góp phần xây dựng một bản Hiến pháp chất lượng, khoa học, mang tính nhân dân, phù hợp tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Đến ngày 30/3/2013 theo thống kê bước đầu của Ủy ban MTTQ các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và 05 tổ chức chính trị – xã hội (chưa bao gồm các tổ chức thành viên khác) đã có tổng số 3.181.529 lượt người tham gia ý kiến (trong đó có 676 lượt người tham gia ý kiến tại các Hội nghị do Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức; 964.349 lượt người tham gia ý kiến của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và 2.216.504 lượt người tham gia ý kiến của 05 tổ chức chính trị – xã hội (chưa bao gồm các tổ chức thành viên khác).

Tổng số có 8.071.919 ý kiến góp ý vào hầu hết các nội dung của Dự thảo Hiến pháp, kể cả về bố cục, hình thức, ngôn ngữ. Cụ thể như sau:

- Về bố cục, hình thức, ngôn ngữ của Hiến pháp: Tổng số có 76.225 ý kiến tham gia.

- Lời nói đầu: Tổng số có 522.017 ý kiến tham gia.

- Chương I. Chế độ chính trị: Tổng số có 1.513.769 ý kiến tham gia.

- Chương II. Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân: Tổng số có 1.747.153 ý kiến tham gia.

- Chương III. Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, Khoa học, Công nghệ và mội trường: Tổng số có 603.539 ý kiến tham gia.

- Chương IV . Bảo vệ tổ quốc: Tổng số có 325.721 ý kiến tham gia.

- Chương V. Quốc hội: Tổng số có 416.760 ý kiến tham gia.

- Chương VI. Chủ tịch nước: Tổng số có 416.576 ý kiến tham gia.

- Chương VII. Chính phủ: Tổng số có 440.419 ý kiến tham gia.

- Chương VIII. Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân: Tổng số có 497.022 ý kiến tham gia.

- Chương IX. Chính quyền địa phương: Tổng số có 472.953 ý kiến tham gia.

- Chương X. Hội đồng Hiến pháp, Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán Nhà nước: Tổng số có 972.693 ý kiến tham gia.

- Chương XI. Hiệu lực của Hiến pháp và việc sửa đổi Hiến pháp: Tổng số có 67.472 ý kiến tham gia.

V. NGUỒN VĂN BẢN TẬP HỢP, TỔNG HỢP VÀ CÁC SỐ LIỆU CỤ THỂ

- Các hội nghị lấy ý kiến nhân dân được tổ chức tại cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.

- Báo cáo của các tổ chức thành viên của MTTQ Việt Nam.

- Báo cáo của Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

- Trong quá trình lấy ý kiến vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã nhận được một số thư góp ý kiến của nhân dân trực tiếp gửi tới.

B. NHỮNG Ý KIẾN CHUNG VỀ DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP

I. VỀ PHẠM VI, MỨC ĐỘ SỬA ĐỔI

1. Tán thành với nội dung Dự thảo

Hầu hết các ý kiến góp ý về phạm vi, mức độ sửa đổi đều cho rằng: So với thời điểm sửa đổi Hiến pháp năm 1992 trước đây (2001), tình hình nước ta đã có nhiều thay đổi, tình hình quốc tế cũng có những biến đổi to lớn, sâu sắc và phức tạp. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) và các văn kiện khác của Ðại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Ðảng đã xác định mục tiêu, định hướng phát triển toàn diện, bền vững đất nước trong giai đoạn cách mạng mới nhằm xây dựng nước Việt Nam XHCN dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Vì vậy, việc sửa đổi Hiến pháp năm 1992 để bảo đảm đổi mới đồng bộ cả về kinh tế và chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; xây dựng và bảo vệ đất nước; tích cực và chủ động hội nhập quốc tế…là cần thiết. Phạm vi và mức độ sửa đổi theo Dự thảo tương đối hợp lý trong hoàn cảnh nước ta hiện nay.

Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 đã có sự kế thừa những giá trị khoa học về nội dung và kỹ thuật lập hiến trong các bản Hiến pháp 1946, 1959, 1980 và 1992, cụ thể hóa nhiều nội dung quan trọng của Cương lĩnh xây dựng đất nước và văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI, bổ sung được một số chế định mới phù hợp với xu thế phát triển của đất nước và hội nhập quốc tế. Dự thảo đã thể hiện rõ hơn tư tưởng phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đây là động lực, nguồn sức mạnh to lớn để xây dựng và phát triển đất nước. So với Hiến pháp năm 1992, Dự thảo sửa đổi có những ưu điểm nổi bật như: kỹ thuật lập hiến có nhiều tiến bộ, nội dung sâu rộng, chú trọng hơn đến quyền con người với việc có hẳn một chương (chương II) quy định về “Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân”. Đặc biệt, Dự thảo bổ sung một số thiết chế hiến định độc lập như Kiểm toán Nhà nước, Hội đồng Hiến pháp, Hội đồng Bầu cử Quốc gia và có quy định mới về thẩm quyền của Quốc hội, vai trò của nhân dân trong sửa đổi, bổ sung Hiến pháp, quy trình sửa đổi, bổ sung Hiến pháp. Trong chương về kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, môi trường…quy định khá khái quát, có tính nguyên tắc thay vì chi tiết như Hiến pháp năm 1992, có nhiều điểm sửa đổi về cách hiến định các thành phần kinh tế phù hợp với giai đoạn phát triển mới của đất nước, mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội theo quan điểm phát triển bền vững, lược bỏ đi những quy định quá chi tiết trong Hiến pháp 1992.

2. Những ý kiến đề xuất liên quan đến phạm vi, mức độ sửa đổi

Nhiều ý kiến cho rằng: Dự thảo cần làm rõ hơn quyền làm chủ của nhân dân; cần thể hiện rõ chủ quyền nhân dân; các nguyên tắc tổ chức của bộ máy nhà nước chưa được thể hiện một cách rõ nét trong Dự thảo, nhiều ý kiến đề nghị cần cụ thể hơn vấn đề này; Dự thảo cũng chưa thể hiện rõ về cơ chế phối hợp và kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp; Dự thảo khẳng định mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền của Nhà nước ta nhưng trong các quy định về tổ chức bộ máy lại chưa có cơ chế tương xứng (ví dụ: đại biểu Quốc hội vẫn chủ yếu là hoạt động kiêm nhiệm); Dự thảo cũng chưa có quy định cụ thể về nhiệm vụ, quyền hạn của thành viên Chính phủ, chưa phân định rõ chức năng, nhiệm vụ giữa Thủ tướng Chính phủ và các bộ trưởng; bộ máy hành chính nước ta còn quá phức tạp nhưng Hiến pháp chưa có điều khoản nào hiến định vấn đề cải cách bộ máy hành chính; Hội đồng Hiến pháp là một chế định mới, nhưng theo Dự thảo thì cũng chỉ là cơ quan tham mưu, vì vậy sẽ ít phát huy tác dụng trên thực tế. Theo nhiều đại biểu thì phải thêm thẩm quyền phán quyết cho cơ quan này và cơ quan này nên do Chủ tịch nước là Chủ tịch; về chính quyền địa phương, Dự thảo cũng chưa đưa ra được những quy định thuyết phục vì trên thực tế còn nhiều tranh cãi về tên gọi, thẩm quyền, cách tổ chức và cả về bản chất; Chế định về Hội đồng bầu cử quốc gia được nhiều ý kiến cho rằng không nhất thiết phải đưa vào Hiến pháp vì cơ quan này chỉ thành lập khi bầu cử và tự giải tán sau khi bầu cử, cơ quan này thành lập sẽ chỉ làm cho bộ máy nhà nước thêm cồng kềnh, không hiệu quả…

II. VỀ KỸ THUẬT LẬP HIẾN

Góp ý vào kỹ thuật lập hiến, có tổng số 75.890 lượt ý kiến.

1. Những nội dung tán thành

Các ý kiến cho cho rằng, kỹ thuật lập hiến có vai trò quan trọng trong việc xây dựng cũng như sửa đổi Hiến pháp, là nhân tố làm cho Hiến pháp được thể hiện một cách khoa học, chặt chẽ, logíc. Phạm vi những nội dung được điều chỉnh và cách diễn đạt rõ ràng minh bạch, đủ khái quát và cụ thể của một bản Hiến pháp sẽ góp phần nâng cao chất lượng của Hiến pháp, bảo đảm hiệu lực và hiệu quả thực thi Hiến pháp sau khi ban hành.

Về cơ bản, nội dung của Dự thảo Hiến pháp năm 1992 sửa đổi là phù hợp, khái quát được những quan hệ cơ bản nhất của đời sống xã hội nước ta hiện nay, thể hiện ý chí và nguyện vọng của nhân dân cả nước. Tuy nhiên, việc sắp xếp một số điều, khoản chưa chuẩn xác, nội dung trùng lặp, sử dụng từ ngữ một số chỗ chưa trong sáng.

- Về phương diện xã hội và phương diện pháp lý, Dự thảo Hiến pháp ghi nhận những thành quả đạt được của dân tộc, của đất nước, chứa đựng những giá trị xã hội cao quý của dân tộc Việt Nam về dân chủ, nhân quyền, nhân đạo, công bằng, bình đẳng, bác ái văn minh của quốc gia; về các quyền và nghĩa vụ cơ bản của con người, của công dân. Vì Hiến pháp là đạo luật gốc, nên các nhóm quan hệ xã hội cơ bản về Chế độ chính trị; Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường; Bảo vệ Tổ quốc; Quốc hội; Chủ tịch nước; Chính phủ; Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân; Chính quyền địa phương; Hội đồng Hiến pháp, Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán Nhà nước; Hiệu lực của Hiến pháp và việc sửa đổi Hiến pháp được thể hiện với tư cách là các nguyên tắc, các vấn đề có tính nền tảng, cốt lõi của quốc gia, không quy định chi tiết, cụ thể.

- Việc khẳng định sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với Nhà nước và xã hội đã được nhân dân ta, mà đại diện cao nhất là Quốc hội thừa nhận và ghi vào Hiến pháp; Khẳng định Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân; Quyền lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp để mỗi cơ quan thực thi có hiệu lực chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo các quy định của Hiến pháp và pháp luật, với sự phối hợp chặt chẽ, tạo nên sức mạnh tổng hợp của quyền lực Nhà nước là những nội dung phù hợp với hoàn cảnh kinh tế, chính trị – xã hội ở nước ta hiện nay.

- Về chế độ kinh tế, những nội dung được sửa đổi, bổ sung nhằm đảm bảo mục tiêu, định hướng chính sách lớn phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, hình thức tổ chức kinh doanh và hình thức phân phối. Các thành phần kinh tế hoạt động bình đẳng trước pháp luật, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh, trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tập thể không ngừng được củng cố và phát triển, kinh tế tư nhân là một trong những động lực của nền kinh tế, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được khuyến khích phát triển là phù hợp.

- Về bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, Hiến pháp thể hiện được sự khẳng định mục tiêu, nhiệm vụ bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa, giữ vững hòa bình, ổn định chính trị, bảo đảm an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.

- Trong tổ chức bộ máy Nhà nước, Dự thảo khẳng định Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp, thực hiện quyền giám sát tối cao, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước; xác định rõ hơn nội dung những vấn đề quan trọng của đất nước thuộc thẩm quyền của Quốc hội quyết định.

- Về Chủ tịch nước, Dự thảo xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của Chủ tịch nước trong việc thực hiện vị trí, vai trò là nguyên thủ quốc gia, thay mặt Nhà nước về đối nội, đối ngoại và thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân, xác định rõ hơn mối quan hệ giữa Chủ tịch nước với các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp.

- Với Chính phủ, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của Chính phủ trong việc xây dựng nền hành chính thống nhất, thông suốt, có hiệu lực, hiệu quả; quy định rõ hơn ở tầm hiến định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, quan hệ giữa Chính phủ và Quốc hội, các cơ quan tư pháp.

- Với chính quyền địa phương, sửa đổi, bổ sung các quy định về tổ chức hoạt động của chính quyền địa phương theo hướng nghiên cứu xác định rõ hơn địa vị pháp lý của chính quyền địa phương, mô hình tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương, cơ chế phân cấp, phân quyền giữa trung ương với địa phương.

- Các ý kiến cũng nhất trí với các quy định mới về Hội đồng Hiến pháp, Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán Nhà nước; Hiệu lực của Hiến pháp và việc sửa đổi Hiến pháp.

2. Những kiến nghị, đề xuất xem xét sửa đổi

- Nhiều ý kiến nhấn mạnh, một trong những nhược điểm khiến Hiến pháp của nước ta phải sửa nhiều lần là vấn đề kỹ thuật, nhiều vấn đề quy định quá cụ thể, gây vướng mắc trong tổ chức, thực hiện và khi cần thay đổi lại phải sửa đổi, bổ sung Hiến pháp. Hiến pháp chỉ nên quy định các nguyên tắc, định hướng lớn và theo hướng mở.

- Hiến pháp là đạo luật gốc, đạo luật có hiệu lực cao nhất được dùng làm cơ sở pháp lý thống nhất cho toàn Nhà nước, toàn Đảng, toàn dân tiến hành sự nghiệp dựng nước và giữ nước trong một thời kỳ lâu dài. Vì vậy, nhiều ý kiến đề nghị cần hoàn thiện thêm cách diễn đạt, cách dùng từ ngữ trong Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 để vừa ngắn gọn, dễ hiểu và thống nhất, để đa số nhân dân ai đọc là hiểu được.

- Trong các mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân, tổ chức cộng đồng đề nghị xem lại việc dùng cụm từ “tạo điều kiện“, vừa thiếu tính quy phạm, vừa dễ tạo ra tâm lý “ban phát” “xin – cho”. Dự thảo dùng tới 13 lần cụm từ “tạo điều kiện” (Điều 5 Khoản 4; Điều 9 Khoản 3; Điều 19 Khoản 2; Điều 29 khoản 2; Điều 36 Khoản 11; Điều 61 khoản 1; Điều 66 Khoản 2, 3; Điều 67 Khoản 11; Điều 87 Khoản 2; Điều 101 Khoản 2. Một số chỗ dùng từ chưa chính xác.

Dự thảo dùng 5 lần cụm từ “do Hiến pháp và pháp luật”, “bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật” (Điều 8, Điều 15, Điều 20, Điều 64, Điều 75); 31 lần cụm từ “do luật định” (Điều 11, Điều 22, Điều 23, Điều 24, Điều 26, Điều 31, Điều 32, Điều 37, Điều 48, Điều 54, Điều 56, Điều 57, Điều 58, Điều 59, Điều 69, Điều 101, Điều 107, Điều 108, Điều 110, Điều 112, Điều 113, Điều 114, Điều 120, Điều 121, Điều 122). Đề nghị nên xác định rõ quan điểm: những nội dung quy định tại Hiến pháp là phải rõ ràng, cụ thể mang tầm hiến định chứ không nên dẫn chiếu sang luật hoặc quy định một cách chung chung, không thực hiện được.

- Nhiều ý kiến cho rằng, Dự thảo Hiến pháp sửa đổi còn nhiều điểm cần phải xem xét, cân nhắc, bổ sung như: Phải làm rõ và đủ trong Dự thảo Hiến pháp các tổ chức quan trọng trong hệ thống chính trị như Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị; Bổ sung, hoàn thiện và làm rõ hơn một số nội dung như cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ; cơ chế phối hợp, kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp; Lời nói đầu còn dài, một số cụm từ, thuật ngữ nhiều chỗ chưa nhất quán, còn chung chung, khó hiểu hoặc hiểu thế nào cũng được, như: “công dân”, “mọi người”, “dân tộc thiểu số”; “an sinh xã hội”, “cách mạng”; “theo pháp luật”; “pháp luật quy định”; “có thể”, “không thể”, “ nơi ở hợp pháp”, “chỗ ở hợp pháp”, “công dân nam, nữ”, “công dân nữ, nam”, “công dân Việt Nam”, “công dân nước cộng hòa XHCN Việt Nam”…, đề nghị cần nghiên cứu sửa đổi một số ngôn từ cho rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện, không nên dùng từ Hán hoặc Hán – Việt và từ có nhiều nghĩa.

- Việc sắp xếp Chương, điều chưa khoa học, còn trùng lắp về nội dung, thứ tự sắp xếp cũng cần phải xem xét. Nhiều ý kiến đề nghị sắp xếp, ghép một số điều khoản như: ghép Điều 13, 14; ghép Điều 21,22; ghép Điều 15, 20; ghép Điều 29, 30; ghép Điều 11,47; ghép Điều 46, 68; …

- Việc sử dụng một số từ ngữ trong Dự thảo chưa trong sáng, chưa đúng với văn phong pháp lý như: “làm Hiến pháp”, “làm luật”, “kiến quốc”, …

C. NHỮNG GÓP Ý CỤ THỂ

VỀ TÊN GỌI CỦA HIẾN PHÁP

Nhiều ý kiến cho rằng, với việc thay đổi nhiều chương mục, sửa đổi, bổ sung 102 điều và thêm 11 điều mới, tức là sửa cơ bản Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi năm 2001).

Để đánh dấu một chặng đường lịch sử của dân tộc trong xây dựng Hiến pháp, nên đặt tên mới cho bản Hiến pháp là Hiến pháp năm 2013 (hoặc năm 2014) tuỳ theo thời điểm công bố, không nên đặt tên là Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi năm 2013).

LỜI NÓI ĐẦU

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

Có tổng số: 522.017 ý kiến. Đa số ý kiến cho rằng Lời nói đầu của Dự thảo được sửa đổi theo hướng khái quát, cô đọng và xúc tích hơn về truyền thống, lịch sử dân tộc, lịch sử lập hiến của nước ta; nhiệm vụ cách mạng giai đoạn mới, mục tiêu xây dựng đất nước và thể hiện mạnh mẽ hơn ý nguyện của nhân dân ta trong việc ban hành và sửa đổi Hiến pháp.

- Nhiều ý kiến đề nghị Lời nói đầu cần thể hiện ngắn gọn, xúc tích hơn, có tính hiệu triệu, động viên cả dân tộc; phải làm rõ bản chất của Hiến pháp nước ta là xuất phát từ quyền và lợi ích của nhân dân, theo đó vai trò của nhân dân cần được thể hiện đậm nét, sâu sắc hơn với tư cách là người làm chủ đất nước, người tạo ra Hiến pháp và lịch sử; khái quát được mục tiêu, mục đích mà Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam muốn hướng tới cũng như làm nổi bật được mục đích, chủ thể, nhiệm vụ của Hiến pháp, đồng thời các nội dung thể hiện trong Lời nói đầu cần được cơ cấu hợp lý hơn.

- Một số ý kiến đề nghị nghiên cứu kế thừa và phát triển nội dung Lời nói đầu của hai bản Hiến pháp năm 1946 và năm 1959, bổ sung thêm về giai đoạn lịch sử từ 1960 đến nay một cách ngắn gọn, cô đọng. Đề nghị lấy lại đoạn: “Ngày 02 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Việt Nam thống nhất đã quyết định đổi tên nước là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam”, vì sự ra đời của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1976 sau 30 năm đấu tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ giành độc lập, thống nhất đất nước là vấn đề quan trọng (có ý kiến cho rằng sự kiện này có ý nghĩa lịch sử ngang với việc khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa năm 1945).

- Nhiều ý kiến đề nghị Lời nói đầu tiếp tục khẳng định cơ chế “Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, nhà nước quản lý” như Hiến pháp hiện hành.

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

Đoạn 1.

Đề nghị bỏ cụm từ “lao động” sau cụm từ “nhân dân Việt Nam”; thay cụm từ “chiến đấu” bằng cụm từ “đấu tranh”; thay cụm từ “hun đúc” bằng cụm từ “thiết lập”; bổ sung cụm từ “tấm lòng” trước cụm từ “nhân nghĩa”, cụm từ “ý chí” trước cụm từ “kiên cường”.

Tại câu đầu tiên của Lời nói đầu: “Trải qua mấy nghìn năm lịch sử, nhân dân Việt Nam lao động cần cù, sáng tạo” mà để cụm từ “mấy ngàn năm” là không xác định được định lượng, định tính về thời gian, mập mờ về lịch sử như một câu hỏi đối với một đạo luật gốc là chưa phù hợp, chưa khẳng định được lịch sử Việt Nam. Vì vậy, đề nghị nên thay bằng cụm từ “hàng ngàn năm”.

Có ý kiến đề nghị bổ sung, làm rõ hơn nội hàm của thời kỳ quá độ lên CNXH. Có thể gợi ý như sau: “Hiến pháp này tiếp tục khẳng định ý chí và nhiệm vụ đấu tranh của nhân dân để bảo vệ chủ quyền quốc gia”. Qua đó, khẳng định là để có thể quá độ lên CNXH thì phải qua những cuộc đấu tranh trên nhiều lĩnh vực khác nhau để đảm bảo định hướng này.

Đoạn 4.

- Đề nghị xem xét lại đoạn này, vì nếu theo cách hiểu đơn giản về đoạn này, thì Cương lĩnh cao hơn Hiến pháp; trong khi hiện nay không phải người dân nào cũng biết chủ nghĩa Mác – Lênin và cũng không phải ai cũng theo chủ nghĩa Mác – Lên nin. Cách viết như vậy dễ bị cho là thể hiện sự áp đặt chủ nghĩa này lên toàn thể nhân dân. Không nên viết “dưới ánh sáng CN Mác – Lênin …”, Do vậy, trong Lời nói đầu chỉ cần khẳng định dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, thể chế Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong Lời nói đầu là đủ. Bên cạnh đó, tại Điều 4 đã khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội nên”.

- Đề nghị thay cụm từ “thể chế hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước” bằng cụm từ “thể chế hóa đường lối xây dựng đất nước” vì hiểu theo cách viết đoạn này thì Cương lĩnh cao hơn Hiến pháp, Hiến pháp chỉ là văn bản thể chế hóa Cương lĩnh của Đảng chứ không phải Hiến pháp là của nhân dân.

Có ý kiến nhận xét việc dùng cụm từ “thực hiện chủ quyền nhân dân” là chưa hợp lý. Bởi “chủ quyền nhân dân” là một khái niệm mới, khó hiểu đối với rất nhiều người, vì vậy Dự thảo Hiến pháp nên thay bằng thuật ngữ dễ hiểu hơn là “quyền làm chủ của nhân dân”.

CHƯƠNG I

CHẾ ĐỘ CHÍNH TRỊ

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

- Có tổng số: 1.513.769 ý kiến

- Đa số ý kiến cho rằng Chương I của Dự thảo tiếp tục khẳng định bản chất và mô hình tổng thể của chế độ chính trị đã được xác định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) và cơ bản kế thừa Hiến pháp năm 1992. Tuyệt đại đa số ý kiến đồng ý với việc đưa nội dung về Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, ngày Quốc khánh, Thủ đô lên chương I.

- Đa số ý kiến nhất trí với nội dung cơ bản và kết cấu của Chương I và cho rằng, về cơ bản Dự thảo tiếp tục khẳng định bản chất và mô hình tổng thể của chế độ chính trị đã được xác định trong Cương lĩnh và Hiến pháp năm 1992 đồng thời làm rõ hơn, đầy đủ và sâu sắc hơn các vấn đề về:

- Chính thể của nước ta là Cộng hòa XHCN Việt Nam, là một nước dân chủ, độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; bản chất của Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức; bổ sung và phát triển nguyên tắc “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp” theo tinh thần của Cương lĩnh; khẳng định và làm rõ hơn, đầy đủ hơn bản chất, vai trò lãnh đạo của Ðảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, lấy chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội.Ðảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình. Các tổ chức của Ðảng và Ðảng viên hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật; Quy định rõ các phương thức để nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và thông qua các cơ quan khác của Nhà nước; khẳng định Nhà nước tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ; bổ sung quy định về nền hành chính quốc gia, chế độ công vụ được tổ chức và hoàn thiện để phục vụ nhân dân; khẳng định và thể hiện rõ hơn tư tưởng phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, coi đại đoàn kết toàn dân tộc là động lực, nguồn sức mạnh to lớn để xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước; khẳng định nước Cộng hòa XHCN Việt Nam thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển với tất cả các nước, là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

Về tên chương: Có 1.513.796 ý kiến

Có ý kiến cho rằng: Chương I có tiêu đề là “chế độ chính trị” nhưng trong nội dung chương chỉ có Điều 4, Điều 9, Điều 10, Điều 12 là nói đến chế độ chính trị, những điều còn lại đều có nội dung nói về thể chế Nhà nước. Vì vậy đề nghị sửa đổi tên Chương I đầy đủ là: Nhà nước và chế độ chính trị hoặc chế độ chính trị và thể chế Nhà nước.

Có ý kiến đề nghị phải có quy định về nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền và xác định: người dân có quyền làm những gì mà pháp luật không cấm; công chức nhà nước chỉ được làm những gì pháp luật cho phép.

1. Điều 1: Có 314.679 ý kiến

- Đa số ý kiến đề nghị không cần thiết phải thêm từ “dân chủ” vào Điều 1 này mà nên giữ như Hiến pháp hiện hành, vì Điều 1 là khẳng định về chủ quyền quốc gia, không đề cập về bản chất của chế độ, vì thế nên để từ “dân chủ” ở các điều sau sẽ phù hợp hơn.

- Một số ý kiến đề nghị đặt cụm từ “độc lập” trước cụm từ “dân chủ” để trở thành câu: “Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nước độc lập, dân chủ…”, như vậy sẽ logic hơn vì có độc lập mới có dân chủ.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “yêu chuộng hòa bình”, đồng thời đưa cụm từ “có chủ quyền” lên trước để phù hợp thực tế của đất nước hiện nay đồng thời khẳng định sự tồn tại, phát triển của đất nước có kế thừa từ hàng ngàn năm; bổ sung thêm các cụm từ: vùng biển, thềm lục địa, lòng đất thì mới đầy đủ và đảm bảo an toàn về an ninh, cụ thể sửa thành: “…Bao gồm đất liền, hải đảo, vùng biển, vùng trời và lòng đất”; bổ sung Quần đảo Hoàng sa và Trường Sa vào Hiến pháp để khẳng định chủ quyền đối với hai quần đảo này và thể hiện sự nhất quán, nhất trí của nhân dân Việt Nam về bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc. Một số ý kiến đề nghị sửa lại là “…Toàn vẹn lãnh thổ, bao gồm: đất liền và các hải đảo, vùng biển, vùng trời, quần đảo Hoàng sa, Trường sa, thềm lục địa, vùng đặc quyền kinh tế bất khả xâm phạm.”

- Một số ít ý kiến đề nghị đổi tên “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” thành “Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa” như bản Hiến pháp năm 1946 vì kinh tế nước ta đang ở trình độ đang phát triển với chế độ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nước.

2. Điều 2: Có 568.482 ý kiến

Ở đoạn 1, Dự thảo sửa đổi Hiến pháp khẳng định “… tất cả quyền lực thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức” là chưa phù hợp với tình hình hiện nay vì nhiệm vụ của giai đoạn cách mạng hiện nay đã khác trước, cơ cấu giai tầng xã hội cũng khác trước. Trước đây cuộc cách mạng dân chủ nhân dân, cách mạng giải phóng dân tộc, nên nền tảng cách mạng là liên minh giai cấp công nhân với nông dân và trí thức. Hiện nay, thời kỳ quá độ lên CNXH, nhiệm vụ chủ yếu là xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc thì rất cần phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kể cả người Việt Nam ở nước ngoài, phấn đấu vì mục tiêu dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Nếu giới hạn chỉ có giai cấp công nhân, nông dân, đội ngũ trí thức thì còn các lực lượng xã hội khác trong xã hội như đội ngũ doanh nhân, thương nhân, tiểu thương, nghệ sỹ…đang là lực lượng vô cùng quan trọng trong phát triển kinh tế, tạo ra sự tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, góp phần giải quyết an sinh xã hội…thì vị trí của họ ở đâu. Vì vậy, đa số ý kiến đề nghị sửa lại là: “… Tất cả quyền lực thuộc về nhân dân mà nền tảng là sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc”.

- Có một số ý kiến đề nghị bổ sung vai trò của “doanh nhân” vì quy định“… mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức” là không phù hợp với giai đoạn hiện nay, không phù hợp với tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc. Vì vậy, đề nghị sửa thành “… Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân với đội ngũ trí thức và doanh nhân”.

Ở đoạn 2, đa số ý kiến đồng tình với Dự thảo sửa đổi Hiến pháp đã bổ sung yếu tố “kiểm soát” quyền lực nhà nước, vì Hiến pháp khẳng định: Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, thì đương nhiên tất cả các quyền lực phải thuộc về nhân dân. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng khi có quyền lực là có nguy cơ lạm quyền, lộng quyền và tha hóa quyền lực và cũng không thể khẳng định khi trao quyền lực cho một ai đó thì có thể khẳng định và bảo đảm người đó làm đúng, làm tốt mà nhất thiết phải có cơ chế kiểm soát, không những thế khi người dân trao quyền lực thì phải có cơ chế kiểm soát để đảm bảo quyền lực trong tay nhân dân và vì lợi ích của nhân dân.

- Có ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung thêm ở cuối đoạn 2 như sau: “Các cơ quan lãnh đạo đất nước và quản lý xã hội đều là công bộc của nhân dân, phục vụ nhân dân, được nhân dân ủy quyền thực hiện chức năng quản lý, lãnh đạo đất nước và chịu trách nhiệm trước nhân dân, trước pháp luật về hoạt động của mình”.

- Có ý kiến đề nghị nên tách đoạn “quyền lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, có sự kiểm soát giữa các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiên quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp” thành một điều khác vì đoạn này là một nội dung mang tính nguyên tắc chi phối tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước có tính chất và ý nghĩa khác hẳn đoạn trên.

3. Điều 3: Có 499 ý kiến

- Nên bỏ cụm từ “phát huy” và giữ nguyên cụm từ “về mọi mặt” trong Hiến pháp 1992 và sửa đổi, bổ sung như sau: “Nhà nước bảo đảm quyền làm chủ mọi mặt của nhân dân…”, vì: Nhà nước đảm bảo quyền dân chủ về mọi mặt của nhân dân, có nghĩa là Nhà nước phải thực hiện các nghĩa vụ để cho người dân thực hiện quyền làm chủ của mình, việc “phát huy quyền làm chủ của nhân dân” chỉ là việc thực hiện chức năng của nhà nước.

- Có ý kiến đề nghị thêm cụm từ và bình đẳng vào sau cụm từ “toàn diện”.

- Đề nghị giữ nguyên cụm từ “Nghiêm trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân” như Hiến pháp 1992 hiện hành.

- Bổ sung cụm từ quyền giám sát tối cao của nhân dân và viết lại thành Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, quyền giám sát tối cao của nhân dân, thực hiện mục tiêu dân giàu…

4. Điều 4: Có 312.105 ý kiến

Vấn đề vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam được đông đảo các tầng lớp nhân dân quan tâm và đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết. Các ý kiến đều khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội được quy định trong Hiến pháp là khách quan, phù hợp với tình hình thực tế Việt Nam.

Những góp ý cụ thể:

Thứ nhất: Về kết cấu, so với Hiến pháp năm 1992 thì Điều 4, Dự thảo sửa đổi quy định thành 3 khoản đầy đủ, rõ ràng hơn. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị: Vị trí, vai trò của Đảng CSVN phải được quy định thành một chương trong Hiến pháp như Quốc hội, Chính phủ… đồng thời ngôn từ nói về Đảng trong Hiến pháp không nên giống như trong Điều lệ Đảng mà phải được viết rõ hơn để nhân dân thấy rõ bản chất của Đảng luôn luôn đổi mới, tự hoàn thiện để lãnh đạo Nhà nước và xã hội; đồng thời phải quy định rõ thiết chế Đảng chịu sự giám sát của nhân dân.

Cũng có một số ý kiến cho rằng: cần phải có Luật về Đảng, để điều chỉnh mối quan hệ giữa Đảng với Nhà nước và với nhân dân, Đảng chịu sự giám sát của nhân dân, để hoạt động của Đảng công khai, minh bạch, MTTQ, các cơ quan hành pháp, lập pháp đều có luật, Đảng là cơ quan lãnh đạo Nhà nước và xã hội lại chưa có luật (Điều lệ Đảng chỉ giới hạn điều chỉnh trong nội bộ Đảng)…

Thứ hai: Những quy định về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội trong Điều 4 Dự thảo Hiến pháp phải được thể hiện rõ, vì thực tiễn đã chứng minh 83 năm qua Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân giành thắng lợi trong các cuộc kháng chiến chống xâm lược và lãnh đạo công cuộc đổi mới đạt được những kết quả quan trọng, có ý nghĩa lịch sử.

Từ thực tiễn đó, Điều 4 Hiến pháp cần được sửa đổi để khẳng định: Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ là Đảng của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động, mà còn là của cả dân tộc Việt Nam. Ở nước ta đã từng có chế độ đa nguyên đa đảng nhưng các đảng đó đã tự giải tán khi hoàn thành sứ mạng lịch sử. Thực tiễn ở nước ta hiện nay phải khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất cầm quyền là phù hợp.

Cụ thể:

Qua tổng hợp, Hầu hết các ý kiến đồng tình và tán thành cao với việc Hiến pháp kế thừa quy định về vị trí, vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam cùng với các nội dung được sửa đổi, bổ sung thêm.

Nhiều ý kiến đề nghị bỏ liên từ “đồng thời” trong đoạn “Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của cả dân tộc”, vì nếu để như Dự thảo dẫn đến cách hiểu là có sự coi trọng bên này hơn bên kia. Bỏ liên từ “đồng thời” trong đoạn trên là để khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam.

Một số ý kiến cho rằng việc bổ sung thêm khoản 2 quy định “Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình” là cần thiết nhưng chưa đủ. Lập luận về vấn đề này, các ý kiến cho rằng khi nói trách nhiệm trước nhân dân thì đó mới là trách nhiệm chính trị. Tuy nhiên, cùng với trách nhiệm chính trị cũng phải chịu trách nhiệm pháp lý khi tổ chức Đảng và đảng viên có quyết định sai trái làm thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước và của nhân dân, trách nhiệm của Đảng cầm quyền phải cao hơn về vị thế pháp luật so với các tổ chức khác. Mặt khác, với vai trò lãnh đạo toàn diện Nhà nước và xã hội, thì trách nhiệm đặt ra đối với Đảng cũng phải là trách nhiệm toàn diện trong toàn bộ hoạt động của mình chứ không thể chỉ dừng lại đối với những gì liên quan đến quyết định của Đảng. Nhiều ý kiến đề nghị nên thay nội dung “chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình” bằng nội dung “chịu trách nhiệm trước nhân dân về sự lãnh đạo của mình”. Một số ý kiến đề nghị cần quy định rõ cơ chế nhân dân giám sát Đảng trong Hiếp pháp.

Một số ý kiến đề nghị cần có luật về sự lãnh đạo của Đảng để cụ thể hóa nội dung “các tổ chức của Đảng và đảng viên hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật” vì cho rằng cơ chế “Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý” không được đưa vào lời nói đầu, cũng như chưa được cụ thể hoá đầy đủ, sâu sắc trong Hiến pháp và pháp luật. Có ý kiến đề nghị bổ sung quy định: “Vai trò lãnh đạo của Đảng cần được đảm bảo bằng pháp luật và do luật định”. Lập luận về vấn đề này, các ý kiến cho rằng nếu ban hành luật về sự lãnh đạo của Đảng thì luật này sẽ điều chỉnh mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân, với Nhà nước và xã hội; tạo điều kiện để nhân dân có cơ sở pháp lý để tham gia xây dựng Đảng, giám sát và bảo vệ Đảng.

Bên cạnh đó, có một số đề xuất cụ thể:

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ và trước pháp luật vào sau cụm từ “chịu trách nhiệm trước nhân dân”.

- Có ý kiến đề nghị sửa lại là: Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhà nước, xã hội và nhân dân về Cương lĩnh, đường lối, chính sách, nghị quyết của Đảng và những quyết định của mình.

- Đề nghị thêm cụm từ lợi ích chính đáng của vào giữa cụm từ “phục vụ nhân dân” và sửa lại là: Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ lợi ích chính đáng của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ Cộng sản Việt Nam sau từ “Đảng” và cụm từ chăm lo đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân vào sau cụm từ “phục vụ nhân dân”.

- Đề nghị viết lại là: Đảng cộng sản Việt Nam phải không ngừng phấn đấu, xây dựng, trưởng thành. Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những hoạt động của mình.

Đa số các ý kiến đồng tình với Dự thảo sửa đổi quy định về hoạt động của các tổ chức Đảng và đảng viên đều phải trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, có nghĩa là tổ chức Đảng và đảng viên vi phạm pháp luật thì không chỉ bị xử lý theo pháp luật mà còn bị xử lý theo quy định của Điều lệ Đảng. Không thể lấy việc xử lý sai phạm theo pháp luật để thay cho kỷ luật của Đảng.

- Có ý kiến cho rằng quy định “các tổ chức của Đảng và đảng viên hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật” chưa thể hiện được bổn phận rất lớn của Đảng cầm quyền. Vì vậy nên sửa thành: “Vai trò lãnh đạo của Đảng cần được đảm bảo bằng pháp luật và do luật định”.

- Đề nghị thêm từ phải thành “Đảng phải gắn bó mật thiết với nhân dân”.

- Đề nghị sửa thành: Các tổ chức Đảng và đảng viên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành động và kết quả của mình.

- Nhiều ý kiến đề nghị sửa thành: Đảng chịu trách nhiệm trước nhân dân về sự lãnh đạo của mình.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm Khoản 4 trong Điều 4: “Tổng Bí thư BCH Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đồng thời là Chủ tịch Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam” vì Việt Nam chỉ có một Đảng chính trị duy nhất giữ vai trò lãnh đạo Nhà nước và xã hội; mặt khác Hiến pháp quy định Chủ tịch nước thống lĩnh lực lượng vũ trang, nhưng trong thực tế, người giữ vị trí cao nhất trong quân đội là Bí thư quân ủy Trung ương, Bí thư quân ủy lại là Tổng Bí thư BCH Trung ương Đảng. Hiến pháp ghi: Chủ tịch nước có quyền đề nghị miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ. Nhưng Chủ tịch Nước không thể làm trái Nghị quyết của Bộ Chính trị, của BCH Trung ương Đảng. Do đó việc Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch Nước là hợp lý.

- Có ý kiến đề nghị gộp khoản 2 và khoản 3 thành một khoản và đổi vị trí cho nhau, đồng thời bổ sung cụm từ: theo luật định và kết cấu lại là: “Các tổ chức của Đảng và đảng viên hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật; gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân; chịu sự giám sát của nhân dân và chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình theo luật định”.

- Đề nghị bổ sung cụm từ: chịu trách nhiệm trước pháp luật sau cụm từ “trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”.

- Một số ý kiến đề nghị cần quy định rõ hơn về phương thức lãnh đạo Nhà nước, xã hội của Đảng, cần quy định các tổ chức Đảng và Đảng viên hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.

5. Điều 5: Có 3.319 ý kiến

Khoản 1.

Một số ý kiến không tán thành trong dự thảo sử dụng cụm từ “các dân tộc” vì cụm từ “các dân tộc” chưa thể hiện tính thống nhất cao trong khối đại đoàn kết, cụm từ này thường được sử dụng khi nói đến các dân tộc trên thế giới, đối với một quốc gia thì nên dùng cụm từ “tộc người” thì chính xác hơn; đề nghị bỏ câu “… sinh sống trên đất nước Việt Nam”, vì chưa thể hiện tính bao quát toàn diện đối với mọi công dân Việt Nam, nếu dùng câu trên thì những công dân Việt Nam đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài thì như thế nào. Vì vậy, đề nghị sửa lại là: Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là quốc gia thống nhất của dân tộc Việt Nam; đổi cụm từ “đất nước” thành lãnh thổ và sửa thành: Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là quốc gia thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam.

Khoản 2.

Có ý kiến đề nghị chuyển cụm từ “Đoàn kết” lên trước cụm từ “Bình đẳng” vì cần nhấn mạnh sự đoàn kết của các dân tộc rồi sau đó mới bình đẳng; bổ sung cụm từ có quyền trước cụm từ “bình đẳng” và sửa thành: Các dân tộc có quyền bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau cùng phát triển; nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị, chia rẽ dân tộc; bổ sung từ “đoàn kết” sau từ “chia rẽ” cho đủ ý và viết là: “nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị, chia rẽ đoàn kết dân tộc”.

Khoản 3.

- Có ý kiến đề nghị thêm cụm từ “dân tộc” và sửa thành: Các dân tộc có quyền…tập quán, truyền thống và văn hóa tốt đẹp của dân tộc mình; Có ý kiến đề nghị sửa thành: Ngôn ngữ quốc gia là tiếng Việt. Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy những phong tục, tập quán, truyền thống tốt đẹp của mình.

- Nên quy định thêm chữ quốc ngữ là chữ thống nhất được sử dụng trong hệ thống các cơ quan Nhà nước của nước CHXHCN Việt Nam.

Khoản 4.

Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “thiểu số”, để tạo sự bình đẳng giữa các dân tộc, phát huy sức mạnh của toàn dân, Nhà nước không nên chỉ phát triển toàn diện và tạo điều kiện cho các dân tộc thiểu số mà phải cho tất cả các dân tộc Việt Nam phát huy nội lực, hòa nhập vào sự phát triển chung của đất nước, bổ sung cụm từ đảm bảo trước cụm từ “thực hiện” và sửa thành: “Nhà nước đảm bảo thực hiện chính sách phát triển toàn diện và tạo điều kiện để tất cả các dân tộc phát huy nội lực, hòa nhập vào sự phát triển chung của đất nước”.

- Đề nghị thay cụm từ “thiểu số” bằng từ “Việt Nam” và viết lại là: Nhà nước thực hiện chính sách phát triển toàn diện và tạo điều kiện để các dân tộc Việt Nam phát huy nội lực, hoà nhập vào sự phát triển chung của đất nước.

6. Điều 6: Có 1.579 ý kiến

- Nhiều ý kiến tán thành với các sửa đổi, bổ sung trong Dự thảo để làm rõ hơn, đầy đủ hơn các phương thức để nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện không chỉ thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân mà còn thông qua các cơ quan khác của Nhà nước. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng quy định như Dự thảo là chưa đầy đủ và đề nghị cần bổ sung thêm việc nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (bao gồm Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận). Trong thực tế, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không chỉ là nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân mà còn có vai trò đại diện cho nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong các hoạt động tham gia xây dựng chính quyền như tham gia tổ chức các cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân; tham gia xây dựng pháp luật; giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử, cán bộ, công chức nhà nước… Hơn nữa, việc bổ sung chủ thể này cũng nhằm thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng được khẳng định liên tục, xuyên suốt qua các văn kiện Đại hội X, XI, nhất là trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011).

- Đa số ý kiến tán thành với việc sửa đổi, bổ sung Điều 6, đó là nhân dân thực hiện quyền lực Nhà nước chứ không phải sử dụng quyền lực và đã thể hiện rõ hình thức thực hiện là dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, HĐND và các cơ quan khác của Nhà nước. Như vậy việc thực hiện quyền lực nhà nước của nhân dân được mở rộng. Tuy nhiên các ý kiến cũng cho rằng quy định như trên là chưa đầy đủ mà đề nghị bổ sung thêm: các cơ quan khác của Nhà nước, MTTQ và các tổ chức chính trị – xã hội. Vì MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội được Hiến pháp thừa nhận và có chức năng bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng cho đoàn viên, hội viên và các tầng lớp nhân dân; nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và tập hợp, tổng hợp, phản ánh ý kiến của nhân dân, đồng thời vận động nhân dân phát huy quyền dân chủ.

- Dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần nầy có ghi “Nhân dân thực hiện quyền nhà nước bằng các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và thông qua các cơ quan khác của nhà nước”nhưng chưa rõ, chưa cụ thể còn nặng về lí luận, chưa chỉ rõ cơ chế thực hiện và thực hiện ở những vấn đề gì. Vì vậy, nên quy định rõ nhân dân thực hiện “dân chủ trực tiếp” ở những nội dung, lĩnh vực cụ thể nào.

- Cụm từ “cơ quan khác” trong đoạn “Nhân dân thực hiện quyền lực Nhà nước bằng các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, HĐND và thông qua các cơ quan khác của Nhà nước” là trừu tượng, nên thay vào đó cụm từ Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên của Mặt trận hoặc: Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước của mình bằng các hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện thông qua các cơ quan nhà nước thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Không cần viết riêng Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

- Đề nghị thay đoạn “thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và thông qua các cơ quan khác của Nhà nước” bằng thông qua các cơ quan Nhà nước bởi lẽ: Quốc hội, Hội đồng nhân dân và các cơ quan khác của Nhà nước đều là cơ quan Nhà nước, đều nhận và thực hiện quyền lực Nhà nước. Chúng chỉ khác nhau ở cách thưc thành lập và nhiệm vụ, quyền hạn. Do vậy, việc phân biệt Quốc hội, Hội đồng nhân dân và các cơ quan khác trong việc thực hiện quyền lực Nhà nước như trong dự thảo Hiến pháp là không cần thiết, đồng thời khi quy định phương thức thực hiện quyền lực Nhà nước thì cũng nên quy định luôn trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước trước nhân dân thì phù hợp hơn.

- Có ý kiến đề nghị ghép Điều 6 vào Điều 2 vì nghĩa của hai điều này gần như nhau hoặc ghép thành khoản 1 của Điều 7 để cùng thể hiện về hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện.

7. Điều 7: Có 8.404 ý kiến

Để đảm bảo tính khả thi trong quá trình áp dụng quy định này, cần làm rõ cơ chế để cử tri bãi nhiệm đại biểu quốc hội, đại biểu HĐND. Bên cạnh đó khi Việt Nam xây dựng Nhà nước pháp quyền cần quy định rõ tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách đạt từ 2/3 trở lên.

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị sửa lại là: Việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp được tiến hành…., viết như vậy mới đầy đủ vì Hội đồng nhân dân có cả ở cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã; bỏ từ “việc” và viết là: Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân. Câu văn ngắn gọn và rõ hơn; bổ sung cụm từ “dân chủ” vào sau từ “phổ thông” mới đầy đủ ý nghĩa, sửa lại là: “Việc bầu cử….theo nguyên tắc phổ thông, dân chủ, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín”; bổ sung từ “đầu phiếu” vào sau cụm từ “nguyên tắc phổ thông”. Mỗi phiếu bầu chỉ in họ và tên một ứng cử viên (tránh tình trạng gạch đầu, gạch đuôi ứng cử viên trong cùng một danh sách ứng cử).

Khoản 2.

- Đề nghị sắp xếp lại cho hợp lý như sau: “Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân khi không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân thì bị cử tri hoặc Quốc hội, HĐND bãi nhiệm”; Bổ sung thêm từ “đề nghị” vào vào sau từ “cử tri” để đảm bảo tính thực thi tại Khoản 2 và cụm từ “vi phạm pháp luật hoặc’’ vào sau “đại biểu đó” thành “Đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND bị cử tri đề nghị hoặc Quốc hội, HĐND bãi nhiệm khi đại biểu đó vi phạm pháp luật hoặc không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân”.

- Bỏ từ “cử tri” vì theo quy định tại Điều 91 Luật tổ chức Quốc hội năm 2001, Điều 17 và Điều 25 Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003 thì việc bãi nhiệm Đại biểu Quốc hội và HĐND thuộc thẩm quyền của Quốc hội và HĐND. Mặt khác, trong thực tiễn không thể tổ chức để cử tri biểu quyết bãi nhiệm Đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp; bỏ từ “xứng đáng với”. Nên viết là “Đại biểu Quốc hội, hội đồng nhân dân bị Quốc hội, Hội đồng nhân dân bãi nhiệm khi đại biểu đó không còn sự tín nhiệm của nhân dân”.

- Thay từ “bị” bằng từ “khi”, thay từ “khi” bằng từ “thì” và sửa lại là: “Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân khi cử tri hoặc Quốc hội, Hội đồng nhân dân bãi nhiệm thì đại biểu đó không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân”.

- Cần khẳng định vị trí, vai trò của Quốc hội, Hội đồng nhân dân ngay tại điều 7; cần cân nhắc quyền lập hiến phải thuộc về nhân dân; bổ sung quy định về nguyên tắc phân bổ thành phần đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân tại điều 7 này để làm cơ sở cho Luật bầu cử Quốc hội, Hội đồng nhân dân quy định cụ thể về tỷ lệ các thành phần tham gia Quốc hội, Hội đồng nhân dân, trong đó cần giảm thiểu các quan chức hành pháp, tư pháp đồng thời là đại biểu Quốc hội.

8. Điều 8: Có 98.107 ý kiến

Khoản 1.

- Đề nghị thêm từ “công khai, minh bạch” vào sau từ “dân chủ” để hiến định hóa việc công khai, minh bạch trong tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước; bỏ cụm từ “thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ”, sửa thành: “Nhà nước tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật”; bổ sung cụm từ “không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa” và viết lại như sau: “quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa…”

Khoản 2.

- Thay từ “phải” bằng cụm từ “Có trách nhiệm”, thêm cụm từ “gần dân, hiểu dân và có trách nhiệm với nhân dân” trước cụm từ “tôn trọng nhân dân”. Nên viết là: “…Cán bộ, công chức, viên chức có trách nhiệm tôn trọng nhân dân, gần dân, hiểu dân và có trách nhiệm với nhân dân …”; bỏ từ “phải tôn trọng nhân dân”, vì cán bộ là công bộc của dân, phải vì dân, phải suốt đời phục vụ nhân dân, là công bộc của dân rồi, tất nhiên phải tôn trọng, lễ phép với dân.. Nên sửa như sau: “Nền hành chính quốc gia, chế độ công vụ được tổ chức và hoàn thiện để phục vụ nhân dân. Cán bộ, công chức, viên chức phải tận tụy phục vụ nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; chống tham nhũng, quan liêu, hách dịch, cửa quyền; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí”; thêm cụm từ “lắng nghe ý kiến của nhân dân” và sau cụm từ “tôn trọng nhân dân”; thay cụm từ “chống tham nhũng” bằng cụm từ “không tham nhũng”, vì đã là cán bộ, công chức, viên chức thì phải là những người có đạo đức tốt, gương mẫu chấp hành Hiến pháp và pháp luật tốt thì phải không tham nhũng, quan lieu, hách dịch, cửa quyền. Viết lại là: “Nền hành chính quốc gia, chế độ công vụ được tổ chức và hoàn thiện để phục vụ nhân dân. Cán bộ, công chức, viên chức phải lắng nghe ý kiến của nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; không tham nhũng, quan liêu, hách dịch, cửa quyền; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí”.

- Có ý kiến đề nghị thay cụm từ “chống tham nhũng” bằng cụm từ “không được tham nhũng” vì dùng từ chống tham nhũng thường được hiểu là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, của toàn dân còn với cán bộ, công chức thì phải quy định rõ trách nhiệm của mình trước nhân dân là “Không được tham nhũng”.

Khoản 3.

- Có ý kiến đề nghị thêm từ “có trách nhiệm” vào trước từ “phòng, chống” thành “Cơ quan, tổ chức, cá nhân phải nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và Luật pháp, có trách nhiệm phòng, chống các hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật”; bổ sung: ”Nghiêm cấm các hành vi tham nhũng, quan liêu, hách dịch, cửa quyền; thực hành tiết kiệm chống lãng phí.”; bỏ từ “phòng” và từ “chống“. Viết lại là: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân phải nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật, cấm các hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm ý và sửa lại là: ”Cơ quan, tổ chức, cá nhân phải nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật, phòng, chống các hành vi, vi phạm Hiến pháp và pháp luật. Nghiêm khắc xử lý mọi hành vi vi phạm làm ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước.”; bỏ cụm từ “phòng, chống các hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật” và bổ sung bằng cụm từ “mọi hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật đều bị xử lý“ như sau “Cơ quan, tổ chức, cá nhân phải nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật. Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật đều bị xử lý”.

- Có ý kiến đề nghị giữ đoạn cuối của Điều 12 Hiến pháp hiện hành và đưa vào cuối Khoản 3 của Dự thảo sửa đổi, câu: “Mọi hành động xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tập thể và công dân đều bị xử lý theo pháp luật” với lý do: Điều 8 Dự thảo sửa đổi được phát triển trên cơ sở Điều 8 và Điều 12 của Hiến pháp năm 1992 và chỉ đề cập đến việc “phòng, chống các hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật” là chưa đủ. Câu hỏi đặt ra là liệu quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về việc xử lý đối với các hành vi xâm phạm đến lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tập thể và của công dân sẽ được thực hiện như thế nào. Do đó cần phải thể hiện sự tôn nghiêm của pháp luật bằng việc khẳng định như trên.

9. Điều 9: Có 202.733 ý kiến

Trên cơ sở tổng hợp các ý kiến tham gia, đa số các ý kiến đề nghị bổ sung các vấn đề có tính chất cơ bản sau đây về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam:

- Thứ nhất, đề nghị bổ sung nội dung về vị trí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị”.

Nội dung này đã được ghi trong Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) và Điều 1 Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”.

- Thứ hai, đề nghị bổ sung chức năng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: “Đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân”.

Việc bổ sung chức năng này nhằm thể chế hoá quan điểm của Đảng về đại đoàn kết toàn dân tộc và về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong tình hình mới. Văn kiện Đại hội X của Đảng đã ghi: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong việc tập hợp, vận động, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân, đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân”. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã ghi đầy đủ hơn: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân…”.

Chức năng này hoàn toàn không chồng chéo với vai trò đại diện của Đảng, Nhà nước. Đảng đại diện cho nhân dân, cho toàn dân tộc với vị trí là tổ chức lãnh đạo Nhà nước và toàn xã hội; Nhà nước đại diện cho nhân dân với vị trí là chính quyền nhân dân, thực hiện việc ban hành chính sách, pháp luật, quản lý điều hành kinh tế – xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội…; còn Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức đại diện rộng rãi cho mọi tầng lớp nhân dân, gắn kết với nhân dân, có vai trò tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc làm nền tảng cho sự phát triển của đất nước như khẳng định tại nhiều nghị quyết của Đảng.

Thực tế nhiều năm qua, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã làm tốt vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích cho nhân dân trong các lĩnh vực như: tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân; giám sát đại biểu dân cử, cán bộ, công chức nhà nước; giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo; tham gia thực hiện các chương trình kinh tế – xã hội của Nhà nước; tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân để phản ánh với cơ quan có thẩm quyền…

Từ đó, đề nghị sửa đổi nội dung “cùng Nhà nước chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân” bằng nội dung “đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân”, vì vấn đề “cùng Nhà nước chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân” chỉ là một trong những phương thức phối hợp cụ thể của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với Nhà nước không nên quy định trong Hiến pháp. Vấn đề “đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân” có nội hàm rộng hơn.

- Thứ ba, không viết gộp: “giám sát và phản biện xã hội đối với hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ, công chức, viên chức” vì đối tượng giám sát, phản biện xã hội là khác nhau. Hiến pháp chỉ cần ghi nhận có tính nguyên tắc, nội dung cụ thể sẽ được cụ thể hoá trong Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các luật chuyên ngành khác.

- Thứ tư, cần bổ sung nhiệm vụ có tính chất bao trùm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam theo chủ trương của Đảng và trong thực tiễn nhiều năm qua đã làm, đó là “tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc”. Đồng thời, đề nghị thay cụm từ “tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân” bằng cụm từ “tăng cường sự đồng thuận trong xã hội” như trong Nghị quyết Đại hội X của Đảng, (Mục X – Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam).

- Thứ năm, đề nghị bổ sung nhiệm vụ “tham gia xây dựng Đảng” cho phù hợp với chủ trương của Đảng, Điều 4 Dự thảo Hiến pháp và thực tiễn nhiều năm qua trong hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Ngoài ra, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam còn có nhiệm vụ làm công tác đối ngoại nhân dân, góp phần tăng cường đoàn kết quốc tế, hỗ trợ cho công tác đối ngoại của Đảng và ngoại giao của Nhà nước. Vì thế cần bổ sung vào Dự thảo nhiệm vụ “đối ngoại nhân dân” của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Về khoản 3: đề nghị thay cụm từ “tạo điều kiện” tại khoản 3 của Dự thảo bằng cụm từ “bảo đảm điều kiện” để MTTQ Việt Nam hoạt động có hiệu quả. Mặt khác, nên thay cụm từ “các tổ chức xã hội khác” bằng “các tổ chức thành viên của Mặt trận” để phù hợp với hệ thống tổ chức của MTTQ Việt Nam.

Trên cơ sở những nội dung nêu trên, đa số các ý kiến đề nghị sửa Điều 9 theo một trong hai phương án sau:

Phương án 1:

“1. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị – xã hội, các tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

2. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. Mặt trận tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, thực hiện giám sát, phản biện xã hội và hoạt động đối ngoại nhân dân.

3. Nhà nước bảo đảm điều kiện để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên hoạt động có hiệu quả”.

Phương án 2 (bao gồm cả 05 đoàn thể chính trị – xã hội)

3. Công đoàn Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu Chiến binh Việt Nam và các tổ chức thành viên khác của Mặt trận hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của tổ chức mình.

4 . Nhà nước bảo đảm điều kiện để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên hoạt động có hiệu quả”.

10. Điều 10: Có 1386 ý kiến

- Nhiều ý kiến cho rằng Điều 10 chỉ quy định về Công đoàn Việt Nam, mà không có điều nào quy định về các đoàn thể chính trị – xã hội khác là không đầy đủ vì Công đoàn cũng chỉ là một tổ chức tương đương về vị trí xã hội như Hội nông dân, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên…, đề nghị có hai hướng:

Thứ nhất: Nếu đã có quy định về tổ chức Công đoàn Việt Nam thì phải có quy định tương tự về các tổ chức chính trị – xã hội như Đoàn Thanh niên; Hội Phụ nữ; Hội Nông dân; Hội Cựu chiến binh vì các hội này đều do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo và là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên, đoàn viên đông đảo của tổ chức mình…, đang có những đóng góp xứng đáng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thứ hai: Không cần quy định riêng về tổ chức chính trị – xã hội trong Hiến pháp, cũng như có Điều 10 về tổ chức Công đoàn vì đã có quy định tại Điều 9, về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là đủ, nói đến Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là đã bao gồm trong đó các tổ chức thành viên; nếu để Điều 10 dễ phát sinh nhận thức cho rằng Nhà nước coi trọng tổ chức Công đoàn hơn các tổ chức khác, vì vậy nếu bổ sung thêm một khoản ở Điều 9 về các đoàn thể chính trị – xã hội sẽ phù hợp hơn.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “cán bộ, công chức, viên chức, công nhân và những người lao động khác” vào trước cụm từ “người lao động...”, thêm cụm từ “chính đáng” trước cụm từ “của người lao động…”; đề nghị viết là: “…đại diện cho cán bộ, công chức, viên chức, công nhân và những người lao động khác, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động...”; bổ sung từ “chính đáng” và từ “nghiêm” và sửa lại thành: “…bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động…” và “…vận động người lao động….chấp hành nghiêm pháp luật,…”; bổ sung từ “quyền” để tổ chức công đoàn có quyền kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những chính sách và pháp luật tác động trực tiếp đến người lao động và có quyền kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách và pháp luật của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp liên quan đến công nhân viên chức lao động.

11. Điều 11: Có 454 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị đưa Điều 11 lên vị trí Điều 3 vì sau khi khẳng định Tổ quốc Việt Nam là thiêng liêng, bất khả xâm phạm thì mọi hành vi chống lại độc lập, chủ quyền đều bị nghiêm trị theo phát luật; đề nghị bổ sung cụm từ “mọi công dân có nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc.”; bổ sung “quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa” vào cuối Khoản 1; đề nghị chuyển lên Điều 1 vì Tổ quốc Việt Nam phải có vị trí hàng đầu rồi mới đến dân tộc, đến Đảng, Nhà nước; ghép Điều 47 vào sau điều 11 vì cùng nội dung về bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Khoản 2.

Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “xâm hại lợi ích quốc gia và nhân dân” trước cụm từ “chống lại sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc” và sửa thành: “Mọi hành vi xâm phạm… chống lại sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đều bị nghiêm trị theo pháp luật”; bổ sung cụm từ “quyền chủ quyền” sau từ “chủ quyền” để đảm bảo đầy đủ về quyền của dân tộc Việt Nam; bổ sung cụm từ “Việt Nam xã hội chủ nghĩa” sau cụm từ ”bảo vệ Tổ quốc” để trở thành: “sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”; Bổ sung cụm từ “xã hội chủ nghĩa” sau cụm từ “…bảo vệ Tổ quốc” để trở thành: ”chống lại sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” bằng “… chống lại sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa”; bổ sung cụm từ “Việt Nam xã hội chủ nghĩa” sau cụm từ “…bảo vệ Tổ quốc” và sửa lại thành: “Mọi hành vi … xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đều bị nghiêm trị theo pháp luật”; đề nghị bổ sung cụm từ “phá hoại khối lại đoàn kết toàn dân tộc” vào trước cụm từ “đều bị nghiêm trị theo pháp luật“; bổ sung cụm từ “gây chia rẽ, mất đoàn kết các dân tộc” vào sau cụm từ “xây dựng và bảo vệ tổ quốc”; bổ sung cụm từ “làm phương hại” vào sau từ “chống lại”; bổ sung từ “phỉ báng” vào sau từ “Mọi hành vi”; đề nghị sửa thành: “mọi hành vi xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và nhân dân, chống lại sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đều bị nghiêm trị theo pháp luật”.

12. Điều 12: Có 136 ý kiến

Các ý kiến cơ bản nhất trí với Dự thảo, tuy nhiên có một số ý kiến cho rằng về chính sách đối ngoại của nước ta cũng được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình mới; khẳng định nước Cộng hòa XHCN Việt Nam thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển với tất cả các nước, là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

- Có ý kiến đề nghị các Điều 11, 12, 13, 14 nên để ngay sau Điều 3 cho phù hợp, bởi vì những quy định về Tổ quốc, về độc lập chủ quyền của Tổ quốc, về Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, ngày Quốc khánh cần đặt trước các Điều 9 và 10 quy định về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Công đoàn; bổ sung cụm từ “Việt Nam xã hội chủ nghĩa” sau cụm từ “bảo vệ Tổ quốc” để trở thành: “Mọi hành vi … xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa…”; đề nghị bỏ cụm từ “không phân biệt chế độ chính trị và xã hội”; bổ sung cụm từ: “của Đảng cộng sản Việt Nam” sau từ “nhất quán đường lối” để trở thành: “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thực hiện nhất quán đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam, đối ngoại….”; đề nghị thêm cụm từ “bảo vệ môi trường trái đất” vào trước cụm từ “và tiến bộ xã hội trên thế giới”.

13. Điều 13: Có 1.235 ý kiến

Khoản 1, 2. Nhiều ý kiến cho rằng cần quy định chính xác về tỉ lệ để tránh tùy tiện. Một số ý kiến đề nghị phải ghi cả tác giả của Quốc huy và cờ Tổ quốc.

Khoản 3. Để tránh nhầm lẫn với tên bài hát của tác giả khác, đề nghị ghi rõ là: “Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là bài “Tiến quân ca”, nhạc và lời của nhạc sĩ Văn Cao”, hoặc: “Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là đoạn 01, bài “Tiến quân ca”, nhạc và lời của nhạc sĩ Văn Cao” để dễ hát, dễ thuộc và không quá dài.

- Một số ý kiến đề nghị nghiên cứu Quốc ca mới để phù hợp với giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Khoản 4. Có ý kiến đề nghị nên viết gọn và đầy đủ là: “Quốc khánh Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Ngày 02 tháng 9 năm 1945”; bổ sung khoản 5 cụ thể như sau: “Nghiêm cấm các hành vi phá hoại, bôi nhọ, xuyên tạc Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.”

Điều 14: Có 201 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị nên bổ sung thêm từ “Thành phố” vào trước cụm từ “Hà Nội” vì: Thành phố Hà Nội là một đơn vị hành chính trên lãnh thổ Việt Nam và sửa thành: “Thủ đô nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành phố Hà Nội”.

- Có ý kiến đề nghị nên ghép Điều 14 vào Điều 13 vì quy định về Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, ngày Quốc Khánh và Thủ đô vào một điều là hợp lý.

CHƯƠNG II

QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CƠ BẢN

CỦA CÔNG DÂN

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

- Có 1.747.131 ý kiến

Các ý kiến đều cho rằng, những quy định tại Chương II là điểm mới của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp so với Hiến pháp năm 1992. Dự thảo đã tách bạch quyền con người với quyền công dân, bổ sung một số quyền con người và thể hiện sự chú trọng quyền con người, quyền công dân bằng cách đưa Chương quyền con người, quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân lên vị trí thứ 2, sau chương Chế độ chính trị. Đây là bước tiến trong lịch sử lập hiến của nước ta. Tuy nhiên nhiều ý kiến cho rằng, quy định về quyền con người, quyền công dân trong dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 vẫn còn một số thiếu sót, hạn chế cần phải được đánh giá một cách khách quan và cần được sửa đổi và bổ sung cho phù hợp với bối cảnh hiện nay.

Về tên gọi của chương: Việc sửa đổi tên chương “Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân” thành “Quyền con người, Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân” là hợp lý. Đồng thời, các quy định trong chương II cũng đã có sự phân biệt khá rõ ràng, mạch lạc về quyền con người và quyền công dân.

- Các điều, khoản trong Chương II cần được sắp xếp một cách khoa học theo thứ tự: Quyền con người rồi mới đến quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Đề nghị đổi vị trí Điều 16 với Điều 18; Điều 37 cần được đặt đúng vị trí nằm trong nhóm quyền về dân sự, chính trị nghĩa là vị trí của Điều 37 thực ra phải là Điều 24, ngay sau quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư ở Điều 23.

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

1. Điều 15: Có 79.420 ý kiến

Khoản 1.

Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” và sửa lại là: “Quyền con người, quyền công dân được Nhà nước và xã hội thừa nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật”; bỏ từ “ở” tại đầu dòng, bỏ cụm từ “được nhà nước và xã hội “, “Hiến pháp và”, thêm các cụm từ “bảo đảm, các quyền con người và quyền công dân” và sửa lại là: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam bảo đảm quyền con người và quyền công dân; thừa nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm các quyền con người và quyền công dân theo pháp luật”; hoán đổi cụm từ “quyền con người, quyền công dân…” lên đầu câu để trở thành: “Quyền con người, quyền công dân ở nước Cộng hòa XHCN Việt Nam được nhà nước và xã hội thừa nhận…”

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị sửa là: “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị giới hạn theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức, sức khỏe của cộng đồng”. Để khắc phục sự tùy tiện trong các văn bản dưới luật, các cơ quan Nhà nước nên bổ sung vào Khoản 2 nội dung “việc giới hạn quyền con người, quyền công dân trong những trường hợp này do luật định”.

- Có ý kiến đề nghị sửa lại là “sức khoẻ của cộng đồng, thuần phong mỹ tục của dân tộc”. Có ý kiến nên bỏ cụm từ “chỉ có thể bị giới hạn trong trường hợp cần thiết …, sức khỏe cộng đồng” thành “quyền con người, quyền công dân chỉ bị giới hạn bởi quyết định đúng pháp luật của cơ quan có thẩm quyền”; đề nghị sửa lại là: “quyền con người, quyền công dân được quy định trong Hiến pháp này được nhà nước và xã hội thừa nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm”; bổ sung cụm từ “truyền thống văn hóa” sau cụm từ “đạo đức” để trở thành: “an toàn xã hội, truyền thống văn hóa, đạo đức, sức khỏe của cộng đồng”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm Khoản 3: “Nghiêm cấm mọi hành vi, ngăn cản, hạn chế, xâm phạm quyền con người, quyền công dân. Lý do để khẳng định quyền công dân là bất khả xâm phạm.”

- Có ý kiến cho rằng không nên quy định: “quyền con người, … được Nhà nước và xã hội thừa nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm…” vì, quyền con người vốn có, không phụ thuộc vào việc pháp luật có thừa nhận hay không thừa nhận.

2. Điều 16: Có 22.274 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “hợp pháp” trước cụm từ “của người khác”. Cụ thể: “Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền hợp pháp của người khác” Lý do là quy định như vậy mới chặt chẽ, hợp lý. và đề nghị sửa lại như sau: “Mọi người đều phải tôn trọng quyền của người khác, nếu quyền ấy không xâm phạm đến lợi ích quốc gia, dân tộc, xã hội, công đồng và lợi ích của người khác”; bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” vào sau từ “khác” thành “Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác theo quy định của pháp luật”; bổ sung cụm từ “chính đáng” trước cụm từ “của người khác” hoặc thêm cụm từ “hợp pháp” sau từ “quyền”. Đồng thời bổ sung thêm cụm từ “theo pháp luật quy định” sau cụm từ “người khác” vì như vậy sẽ rõ quyền của người khác là những quyền gì.

- Có ý kiến cho rằng: Quyền của người khác hay người thứ ba nằm trong “quyền và lợi ích công cộng”. “quyền của người khác” có nội hàm rất hẹp. Đề nghị bổ sung và viết lại Khoản 1 như sau: “Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền và lợi ích công cộng. Mọi vi phạm quyền và lợi ích công cộng đều bị nghiêm trị”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ nội dung Khoản 1, vì không phù hợp với bản chất của Hiến pháp; bản chất của Hiến pháp được coi như là một “khế ước” là “cam kết” giữa Nhà nước với nhân dân, vấn đề này thộc phạm vi điều chỉnh của Luật Dân sự. Vì thế, không nên đưa quyền và nghĩa vụ giữa các cá nhân với nhau vào Hiến pháp.

Khoản 2.

- Đa số ý kiến đề nghị thay từ “mọi người” bằng từ “công dân”; bổ sung cụm từ “lợi ích hợp pháp” vào trước cụm từ “của người khác” để trở thành: “Công dân có nghĩa vụ tôn trọng quyền lợi ích hợp pháp của người khác”; Đề nghị bổ sung cụm từ “lợi ích của tổ chức” để trở thành: “Không được lợi dụng quyền con người, quyền công dân để xâm phạm lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc, lợi ích của tổ chức, quyền, lợi ích hợp pháp của người khác”. Đề nghị bỏ từ “được” sau từ “không” để trở thành; “Không lợi dụng quyền con người, quyền công dân để xâm phạm lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc, lợi ích hợp pháp của người khác”.

- Có ý kiến đề nghị chuyển Khoản 2 Điều 16 thành Khoản 3 của Điều 15, đồng thời sửa nội dung như sau: “Nghiêm cấm hành vi lợi dụng quyền con người, quyền công dân để xâm phạm lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc” vì Khoản 1 Điều 15 Dự thảo quy định sự bảo hộ quyền con người, quyền công dân một cách chung nhất. Khoản 2 Điều 15 của Dự thảo đã đưa ra một điều kiện để hạn chế quyền; còn khoản 2 Điều 16 của Dự thảo thật ra cũng chỉ là điều kiện khác hạn chế quyền con người, quyền công dân. Vì vậy, nếu cần bổ sung thì nên quy định thành một khoản (khoản 3) của Điều 15 là phù hợp, không nhất thiết phải quy định thêm Điều 16. Nếu để nguyên Điều 16 thì nên đổi vị trí xuống Điều 18 là hợp lý.

3. Điều 17: Có 44.745 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị thay cụm từ “mọi người” thành “mọi công dân” sửa thành: “Mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật”.

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị sửa là: “Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình”; Bổ sung thêm nội dung không phân biệt “dân tộc, giới tính, tôn giáo và màu da”. Vì việc phân biệt đối xử là vấn nạn không nhỏ ở một số quốc gia, và để rút kinh nghiệm, khi đã liệt kê thì liệt kê thêm những mục trên đảm bảo không phân biệt trên các mặt đời sống; Bỏ cụm từ “chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa” và sửa lại là: Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống xã hội; Đề nghị sổ sung từ “việc làm” và sửa như sau: “không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hoá, xã hội và việc làm” vì hiện nay nhiều đơn vị không muốn nhận lao động là nữ.

- Có ý kiến đề nghị gộp 2 khoản thành một và sửa thành: “Mọi công dân có quyền bình đẳng trước pháp luật. Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống xã hội.”; Đề nghị bổ sung nguyên tắc hưởng một số chính sách đặc thù phù hợp với một số nhóm công dân cần được hỗ trợ đặc biệt (trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai..) hoặc nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội như người khuyết tật.

4. Điều 18: Có 39.212 ý kiến

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị bỏ từ “thể“ trước cụm từ “bị trục xuất” và thêm cụm từ “và không“ trước cụm từ “giao nộp”. Viết lại là: “Công dân Việt Nam không bị trục xuất khỏi lãnh thổ nước cộng hòa XHCN Việt Nam và không giao nộp cho nhà nước khác.”

- Có ý kiến đề nghị Khoản 2 nên có phần nói về trường hợp người Việt Nam có từ 2 quốc tịch trở lên thì áp dụng điều, khoản nào khi họ vi phạm trên đất nước Việt Nam hoặc trên quốc gia mà họ đồng mang quốc tịch; Bổ sung cụm từ “khi không vi phạm pháp luật ở nước ngoài” trước cụm từ “giao nộp cho Nhà nước khác”.

- Cần xem xét khi người có 2 quốc tịch mà nước đó và Việt Nam có kí kết về dẫn giải tội phạm nên cần thêm vào cuối khoản 2 điều này: “…trừ trường hợp đặc biệt do Chủ tịch nước quyết định”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ Khoản 2.

Khoản 3.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “quyền và lợi ích hợp pháp“ thành: “Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp công dân Việt Nam ở nước ngoài” bởi chỉ có quyền và lợi ích hợp pháp mới được Nhà nước bảo hộ.

5. Điều 19: Có 4.832 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “không thể tách rời” vì quy định: “Người Việt Nam định cư ở nước ngoài là bộ phận của cộng đồng dân tộc Việt Nam đã đầy đủ ý nghĩa.”

- Một số ý kiến nghị bổ sung: “Nhà nước bảo hộ kiều bào tham gia vào nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ để xây dựng đất nước” vì họ cần phải được tham gia một cách bình đẳng ở các hoạt động trong xã hội, kể cả tham gia hệ thống chính quyền chứ không phải chỉ là ở Mặt trận Tổ quốc như hiện nay, vì Kiều bào là bộ phận không tách rời với dân tộc cần có những quyền lợi, nghĩa vụ giống như những công dân trong nước.

- Có ý kiến đề nghị cần kế thừa điều 75 của Hiến pháp năm 1992 là: “Nhà nước bảo hộ các quyền lợi chính đáng của người Việt Nam định cư ở nước ngoài phù hợp với pháp luật quốc tế và pháp luật nước sở tại”.

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ: “…Việt Nam, giữ quan hệ gắn bó với gia đình, quê hương..” và thêm cụm từ: “hướng về Tổ quốc”, và “bảo vệ”. Viết lại thành: “Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện để người Việt Nam định cư ở nước ngoài giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, hướng về Tổ quốc, góp phần xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước”. Đồng thời bổ sung thêm nội dung: “Người định cư ở nước ngoài đầu tư về Việt Nam được hưởng quyền lợi như người Việt Nam ở trong nước” vì Hiến pháp cần thể hiện thêm phần bảo hộ quyền lợi chính đáng về kinh tế cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

- Có ý kiến đề nghị thay cụm từ “quê hương, đất nước” bằng cụm từ “Tổ quốc Việt Nam”.

6. Điều 20: Có 19.209 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị sửa thành: “Quyền và lợi ích hợp pháp của công dân được pháp luật bảo vệ” và đảo lại vị trí của Khoản 1 và Khoản 2; Đề nghị bổ sung từ: “và gia đình” vào cuối câu để trở thành: “Công dân có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước, xã hội và gia đình”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung đoạn: “duy trì, phát triển, nâng cao chất lượng giống nòi” trước cụm từ “thực hiện nghĩa vụ…” để trở thành: “Công dân có trách nhiệm duy trì, phát triển, nâng cao chất lượng giống nòi”.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “pháp” cho đầy đủ là pháp luật và sửa thành câu: “Quyền và nghĩa vụ công dân do Hiến pháp và pháp luật quy định”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ điều này vì Hiến pháp đã có các quy định về các quyền và nghĩa vụ công dân rất cụ thể rồi.

7. Điều 21: Có 73132 ý kiến

Nhiều ý kiến cho rằng đây là quyền vốn có của con người, quy định về điều này có ý nghĩa pháp lý quan trọng, nhưng hiện nay ở Việt Nam chưa thể bãi bỏ hình phạt tử hình, do đó quy định này không khả thi và đề nghị:

- Một số ý kiến đề nghị sửa thành: “Mọi người có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Bởi vì con người ta bên cạnh quyền được sống thì còn có mong muốn mưu cầu lợi ích riêng cho bản thân như học tập (theo Luật giáo dục), làm việc, kinh doanh buôn bán.v.v …Tuy nhiên, nếu liệt kê như vậy sẽ trở nên rườm rà và chưa hẳn đã hết ý. Mặt khác, Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) hiện còn áp dụng các trường hợp tử hình, tức là quy định các trường hợp người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng không có khả năng cải tạo, giáo dục thành người lương thiện, buộc phải loại bỏ người đó vĩnh viễn ra khỏi đời sống xã hội. Quy định của Bộ luật Hình sự hiện nay sẽ mâu thuẫn với dự thảo Hiến pháp về quyền sống của con người. Do vậy, việc quy định “Mọi người đều có quyền sống và quyền mưu cầu hạnh phúc, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác” hoặc “theo quy định của pháp luật” là hợp lý.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung: “Mọi người đều có quyền sống. Quyền sống của con người chỉ có thể bị tước bỏ bằng bản án của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật”; Đề nghị ghép Điều 21 vào Khoản 1 Điều 22: “1. Mọi người có quyền sống, quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm…”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “và được sống trong hòa bình” vào sau cụm từ “… có quyền sống” để nêu rõ nguyện vọng thiết tha được sống trong hòa bình của nhân dân Việt Nam và đề nghị thêm một khoản mới “Mọi người có quyền được học tập thường xuyên, học tập suốt đời trong một xã hội học tập; được học nghề, tạo việc làm, được sống trong môi trường hạnh phúc”.

- Có ý kiến đề nghị sửa thành: “Mọi người có quyền được bảo hộ về tính mạng, trừ trường hợp bị tước quyền sống theo quy định của pháp luật.” Quy định như vậy làm cơ sở ban hành luật chuyên ngành; Đề nghị bổ sung quyền được chết nhân đạo đối với những người bị bệnh hiểm nghèo không thể chữa trị, họ muốn chết để làm giảm gánh nặng cho xã hội và gia đình.

- Có ý kiến đề nghị ghép với Điều 21 với Điều 46 vì nội dung của 2 điều này cơ bản quy định về một lĩnh vực và có sự liên quan với nhau.

8. Điều 22: Có 23.588 ý kiến

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “Việc bắt giữ người do pháp luật quy định” vào cuối Khoản 2 điều này. Lý do quy định như vậy mới đầy đủ, chặt chẽ, nhất là đối với những trường hợp bắt giữ đối tượng vi phạm pháp luật hoặc để bảo đảm an ninh nên buộc phải xâm phạm tự do thân thể cá nhân.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “mua bán” sau cụm từ “nghiêm cấm mọi hành vi” và viết lại là: “Nghiêm cấm mọi hành vi mua bán, tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử khác xân phạm thân thể, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của con người“.

Khoản 3.

- Đề nghị bổ sung và sửa đổi với các nội dung: “Mọi người có quyền hiến mô,… phải được sự đồng ý của người đó hoặc đại diện hợp pháp của họ” vì người hiến mô có thể chưa đủ hành vi năng lực dân sự hoặc mất năng lực hành vi dân sự thì phải được sự đồng ý của người đại diện hợp pháp của họ.

- Đề nghị bổ sung vào Khoản 3 sau cụm từ “hiến xác” là “..tự nguyện lúc còn sống hoặc di chúc sau khi chết theo quy định của pháp luật” và thêm cụm từ “và được pháp luật cho phép” vào cuối khoản 3 vì hiến xác, mô, bộ phận cơ thể có thể thực hiện lúc người đó sống hoặc khi đã chết.

9. Điều 23: Có 101.613 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị sửa: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình’; Đề nghị thay cụm từ “có quyền bất khả xâm phạm” bằng cụm từ “không được xâm phạm”; Đề nghị bỏ cụm từ “không được người đó đồng ý” sửa thành “phải tuân theo Hiến pháp và pháp luật”; Bỏ cụm từ “bí mật” trước cụm từ “gia đình“.

- Đa số ý kiến cho rằng quy định của Khoản 2 có mâu thuẫn giữa hai nội dung: Quy định “Mọi người có quyền bí mật thư tín, ….trao đổi thông tin riêng tư khác”, nhưng nội dung tiếp theo lại ghi là “việc bóc mở, kiểm soát…do pháp luật quy định” là không nhất quán dễ bị hiểu lầm và lạm dụng. Vì vậy đề nghị viết lại: “Trong trường hợp đặc biệt, vì lý do an ninh (chỉ một lý do an ninh) thì việc bóc mở… do pháp luật quy định”.

- Có ý kiến đề nghị giữ nguyên Điều 73 Hiến pháp năm 1992 vì quy định như Điều 73 Hiến pháp năm 1992 là khoa học, đầy đủ, phù hợp hơn quy định trong Dự thảo sửa đổi.

10. Điều 24: Có 7.213 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “và phải đăng ký nơi cư trú” trước cụm từ “theo quy định của pháp luật”; Đề nghị bổ sung nội dung: “Người nước ngoài và người không quốc tịch có mặt hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam có quyền tự do đi lại, cư trú, tự do ra khỏi và trở lại Việt Nam trong phạm vi luật định“; Đề nghị giữ nguyên như Điều 69 của Hiến pháp 1992 vì quy định như vậy là khoa học, phù hợp.

11. Điều 25: Có 37.764 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “hoạt động” trước cụm từ “tín ngưỡng, tôn giáo” vì hoạt động mới ảnh hưởng và cần điều chỉnh còn tin vào tôn giáo nào đó thì không ảnh hưởng, không cần điều chỉnh; Bổ sung cụm từ “được nhà nước công nhận” trước cụm từ “đều bình đẳng trước pháp luật”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “không ai có quyền bắt buộc theo hay không theo một tôn giáo nào”. Cụ thể: “Mọi người có quyền … tôn giáo không ai có quyền bắt buộc theo hay không theo một tôn giáo nào … trước pháp luật”; Bổ sung từ “tín ngưỡng” để trở thành “Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tín ngưỡng tôn giáo nào…”

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị thay từ “Nơi thờ tự” thành “Cơ sở thờ tự” và thêm cụm từ “không ai có quyền bắt buộc theo hay không theo một tôn giáo nào” vào trước cụm từ “các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật.”

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung đoạn: “không ai có quyền xúc phạm đến niềm tin, lý tưởng, giáo lý của các tôn giáo đang sinh hoạt hợp pháp” và “Nhà nước tạo điều kiện cho các tổ chức tôn giáo hoạt động đúng theo pháp luật, hiến chương, điều lệ của các tổ chức tôn giáo đã được nhà nước cho phép theo luật định; tạo điều kiện cho các tôn giáo thực hiện quyền dân sự” (tham gia chương trình xã hội hóa giáo dục, y tế, từ thiện nhân đạo..).

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung từ “và cơ sở” để trở thành: “Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo, nơi thờ tự và cơ sở tôn giáo được pháp luật bảo hộ”; Bổ sung từ “những” và từ “đang sinh hoạt hợp pháp” và sửa thành “Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Những nơi thờ tự của tín ngưỡng, tôn giáo đang sinh hoạt hợp pháp được pháp luật bảo hộ”.

Khoản 3.

- Nhiều ý kiến đề nghị thay cụm từ “không ai” bằng cụm từ “mọi tổ chức, cá nhân” và sửa thành: Mọi tổ chức, cá nhân không được xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp luật”.

- Một số ý kiến đề nghị không dùng từ “lợi dụng” vì mang tính chủ quan nên dễ dẫn đến sự suy đoán tùy tiện của các cơ quan nhà nước và làm hạn chế quyền của con người, của công dân. Theo đó nguyên tắc “công dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm; cơ quan nhà nước và cán bộ nhà nước chỉ làm những gì pháp luật quy định”.

- Có ý kiến đề nghị Dự thảo phải có quy định để tạo cơ chế cho việc xác định tư cách pháp nhân của các tổ chức tôn giáo nhằm tạo điều kiện thuận lợi trong các giao dịch dân sự.

12. Điều 26: Có 10.603 ý kiến

- Có ý kiến cho rằng quy định như Dự thảo là chưa hợp lý vì nếu có những hạn chế tự do ngôn luận, hội họp thì phải viết rõ trong Hiến pháp chứ không phải là căn cứ vào văn bản pháp luật nào đó. Quyền của công dân phải được hiến định chứ không phải là một khẩu hiệu chung chung hay viện dẫn pháp luật dẫn đến sự tùy tiện.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “theo quy định pháp luật”; Bổ sung đoạn 2 mới như sau: “Nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, thông tin hội họp, lập hội, biểu tình để chống lại Nhà nước và trật tự an toàn xã hội”, có như vậy mới thể hiện rõ điều công dân được làm gì và không được làm gì.

13. Điều 27: Có 56.382 ý kiến

Về nội dung: chưa thể hiện rõ nguyên tắc bình đẳng giới, chưa khắc phục được những khía cạnh của bất bình đẳng giới trong thực tế như: Việc làm, tiền lương, chế độ thai sản, nhà trẻ, bệnh viện…

Khoản 1.

- Có ý kiến cho rằng nội dung bình đẳng nam – nữ chỉ là một loại quan hệ bất bình đẳng trong xã hội, trong khi còn nhiều nhóm quan hệ xã hội bất bình đẳng khác. Để đảm báo tính khái quát đề nghị bỏ cụm từ “nam, nữ” và bỏ từ “giới” ở Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị giữ lại nội dung Điều 63 Hiến pháp năm 1992 để đưa vào Khoản 1 Điều 27 theo hướng công dân nam, nữ bình đẳng về quyền và cơ hội tham gia, đóng góp, hưởng thành quả lao động trong các lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình; giữ lại và bổ sung quy định “lao động nam, nữ làm công việc có tính chất hoặc giá trị ngang nhau thì tiền lương, tiền công và chế độ bảo hiểm xã hội ngang nhau”; bổ sung thêm nội dung về bình đẳng trong việc thực hiện trách nhiệm chia sẻ, hỗ trợ, tạo điều kiện để mỗi người thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ công dân; hình thành một điều mới với các quy định cụ thể về nguyên tắc xác định vị trí, vai trò quan trọng đặc biệt của phụ nữ trong tái tạo nguồn nhân lực quốc gia; xác định quyền hưởng chế độ thai sản của phụ nữ phù hợp với lao động thực tế theo vùng miền, theo nghề nghiệp; xác định trách nhiệm của nhà nước, gia đình, xã hội, nhà trường trong việc bảo đảm thiên chức người mẹ của phụ nữ và bảo đảm cho trẻ em gái phát triển toàn diện để thực hiện tốt vị trí, vai trò của phụ nữ trong tương lai.

- Có ý kiến cho rằng nên bổ sung “tuổi đời nghỉ hưu của lao động nữ là đủ 55 tuổi”, vì nếu không có khoản này trong Hiến pháp thì quy định tại điểm a, khoản 1 Điều 145 Bộ Luật Lao động sẽ vi hiên vì đã phân biệt đối xử về tuổi đời nghĩ hưu: nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi, nên bỏ đoạn: “Nam, nữ bình đẳng và có quyền ngang nhau” thay bằng “có quyền ngang nhau”, vì đã là công dân không nên phân biệt nam, nữ, có quyền bình đẳng về mọi mặt. Bình đẳng là một thiết chế của xã hội, nhưng ngang nhau là một sự so sánh, cân, đong, đo đếm. Đã là cân, đong làm sao yêu cầu phụ nữ ngang nam giới vì kết cấu khoa học và sinh lý khác nhau, lại yêu cầu ngang nhau là phi khoa học và không thực tế.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị viết lại “Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền bình đẳng giữa công dân nữ và nam trên mọi lĩnh vực”; bỏ đoạn “Nhà nước, xã hội và gia đình tạo điều kiện để phụ nữ phát triển toàn diện, phát huy vai trò của mình trong xã hội”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung đoạn: “lao động nữ có quyền hưởng chế độ thai sản” sau đoạn “phát huy vai trò của mình trong xã hội”; Bổ sung thêm cụm từ “cấm hành vi mua bán phụ nữ và trẻ em’’ vào sau từ “xã hội”.

- Đa số ý kiến đề nghị thay cụm từ “tạo điều kiện” bằng “có trách nhiệm bảo đảm”, sửa lại như sau: “Nhà nước, xã hội và gia đình có trách nhiệm bảo đảm để phụ nữ phát triển toàn diện, phát huy vai trò của mình trong xã hội”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung từ “gia đình” vào trước từ “xã hội”. Cụ thể: “Nhà nước, xã hội và gia đình … phát huy vai trò của mình trong gia đình và ngoài xã hội”; Đề nghị thêm cụm từ “và quyền” trước cụm từ “phát huy vai trò“và viết lại: “Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền bình đẳng giữa công dân nữ và nam trên mọi lĩnh vực. Nhà nước xã hội và gia đình tạo điều kiện để phụ nữ phát triển toàn diện và quyền phát huy vai trò của mình trong xã hội.”

Khoản 3.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung nội dung “cấm lợi dụng chăm sóc y tế phụ sản để lựa chọn giới tính” để hạn chế tình trạng mất cân đối giới tính và để đảm bảo quyền bình đẳng giới tính; Đề nghị bổ sung cụm từ “về màu da, sắc tộc, tôn giáo” vào cuối điều này để đảm bảo tất cả mọi người dù thuộc giới nào, dân tộc nào, màu da nào, tôn giáo nào cũng cũng đều được đối xử bình đẳng như nhau; Đề nghị bổ sung cụm từ “tính, màu da, dân tộc’’ sau “về giới’’ thành “Nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử về giới tính, màu da, dân tộc”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung một khoản mới với quy định cụ thể về nguyên tắc xác định vị trí, vai trò quan trọng đặc biệt của phụ nữ trong tái tạo nguồn nhân lực quốc gia; xác định quyền hưởng chế độ thai sản của phụ nữ phù hợp với lao động thực tế; xác định trách nhiệm của Nhà nước, gia đình, xã hội, nhà trường trong việc đảm bảo thiên chức người mẹ của người phụ nữ và đảm bảo cho trẻ em gái phát triển toàn diện để thực hiện tốt vị trí, vai trò của phụ nữ trong tương lai.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung nội dung “Nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử về giới tính”; Đề nghị bổ sung là “nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử về giới và lựa chọn giới tính khi sinh.”; Đề nghị bổ sung Khoản 4: “Công dân có quyền được xác định lại giới tính theo quy định của pháp luật“ vì đây là vấn đề mới, nhạy cảm, cần có sự can thiệp của Nhà nước.

14. Điều 28: Có 21.695 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị thêm vào cuối Điều 28: “… Nhà nước tạo đầy đủ các điều kiện để công dân thực hiện các quyền trên” để tạo cơ chế cho công dân được đảm bảo quyền tham gia ứng cử và bầu cử; Đề nghị thêm cụm từ “theo quy định của pháp luật“ như sau: “Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp theo quy định của pháp luật“.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “đại biểu” vào trước cụm từ “Quốc hội, Hội đồng nhân dân” vì, không nên dùng nói Quốc Hội, Hội đồng nhân dân mang thuật ngữ chung chung, nên cụ thể là đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân. Điều 28 nên viết là: “Công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử vào đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung Điều 28 là: “công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử và ứng cử vào Quốc hội và HĐND các cấp”, không cần phải đến 21 tuổi mới được ứng cử. Ngoài quy định về tuổi đời nên bổ sung thêm những người ứng cử, đề cử phải có thời gian cư trú nhất định tại địa phương mình ứng cử, đề cử để tránh tình trạng tùy tiện như hiện nay.

- Một số ý kiến đề nghị sửa đổi thành: “Công dân từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử và từ đủ 25 tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp”. Vì đây là tuổi pháp lý và quy định phải tuổi từ đủ 25 mới hội đủ điều kiện, trong đó có trình độ học vấn.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung 1 Khoản “Khoản 2: công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bãi nhiệm đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp” để phù hợp với Khoản 2, Điều 7 của Dự thảo Hiến pháp.

15. Điều 29: Có 7.174 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị làm rõ quyền tham gia quản lý Nhà nước và xã hội. Có ý kiến cho rằng quy định về việc “công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội”…còn mang tính chung chung, chưa hiểu rõ được công dân có quyền tham gia vào công việc quản lý cùng với các cơ quan nhà nước hay việc công dân có quyền tham gia đóng góp ý kiến về các hoạt động quản lý nhà nước của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đề nghị ghép Điều 29 vào Điều 30 thành Điều 29 và sửa thành:

“1. Công dân có quyền biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân, có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đề của địa phương và cả nước.

2. Nhà nước tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền biểu quyết, tham gia ý kiến, tham gia quản lý nhà nước và xã hội; công khai, minh bạch trong việc tiếp nhận, giải quyết, phản hồi ý kiến, kiến nghị của công dân”.

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị tại Khoản 2 nên viết lại: “Tiếp nhận và trả lời kiến nghị của công dân.”, vừa rõ, vừa gọn, dễ hiểu hơn; Đề nghị bổ sung cụm từ “có trách nhiệm đảm bảo các”, Khoản 2 nên viết là: “Nhà nước có trách nhiệm đảm bảo các điều kiện để công dân”.

- Có ý kiến đề nghị “Nhà nước tạo điều kiện để công dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội…”, cụm từ “tạo điều kiện” không thể hiện rõ trách nhiệm của Nhà nước, vì vậy đề nghị sửa như sau: “Nhà nước tôn trọng và có cơ chế bảo đảm quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của công dân; công khai…kiến nghị của công dân”, có nghĩa là Nhà nước phải tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền này.

- Một số ý kiến cho rằng Dự thảo quy định “…công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội…”. Việc quy định quyền này còn chung chung, chưa rõ được công dân có quyền tham gia vào công việc quản lý cùng với các cơ quan nhà nước hay việc công dân có quyền tham gia đóng góp ý kiến về các hoạt động quản lý nhà nước của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đề nghị nghiên cứu, bỏ sung cho phù hợp.

- Có ý kiến cho rằng tuổi ứng cử vào đại biểu Quốc hội là 25 tuổi.

16. Điều 30: Có 8.877 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị sửa lại theo tinh thần Điều 21 trong Hiến pháp năm 1946: “Nhân dân có quyền biểu quyết về Hiến pháp và những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia” và bỏ ý “khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân”. Như vậy là khẳng định Nhà nước phải tổ chức trưng cầu ý dân để nhân dân biểu quyết về hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp và những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia chứ không phải khi nào nhà nước tổ chức trưng cầu dân ý.

- Một số ý kiến đề nghị xem lại quy định về trưng cầu ý dân, vì nếu chỉ quy định “Công dân có quyền biểu quyết khi nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân” và “Quốc hội quyết định việc trưng cầu ý dân”(khoản 15 Điều 75) là chưa có sự phân định giữa quyền lực của Quốc hội và quyền lực của nhân dân, mà gần như Quốc hội toàn quyền. Cần kết hợp quyền của người dân và thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời cũng cần xác định trong Hiến pháp trường hợp nào thực hiện trưng cầu ý dân.

- Một số ý kiến đề nghị nên thêm một đoạn là “công dân có quyền yêu cầu Quốc hội trưng cầu ý dân theo qui định của pháp luật. Công dân có quyền biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân”. Lý do vì tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân, khi xét thấy cần thiết nhân dân có quyền yêu cầu trưng cầu ý dân. Quốc hội là cơ quan có quyền hạn trưng cầu ý dân vì vậy quyền trưng cầu của công dân phải theo quy định của pháp luật.

- Một số ý kiến cho rằng nên bổ sung như sau: “Công dân có quyền góp ý và biểu quyết khi nhà nước trưng cầu ý dân.” Lý do công dân ngoài biểu quyết ra thì cũng có quyền được góp ý, ý kiến của mình khi Nhà nước trưng cầu ý dân.

17. Điều 31: Có 112.306 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “và được nhà nước bảo vệ” ở cuối câu. Thể hiện lại là: “mọi người có quyền khiếu nại, quyền tố cáo với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân và được nhà nước bảo vệ” vì quy định như vậy mới chặt chẽ.

- Có ý kiến cho rằng “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân” là chưa đầy đủ và không tương xứng với khoản 2 của Điều này khi quy định “Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo…”. Mặt khác Luật khiếu nại và Luật tố cáo hiện hành đều quy định trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo là “Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền”. Do vậy, Khoản 1 cần bổ sung quy định như sau “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “… và chịu trách nhiệm về nội dung khiếu nại, tố cáo của mình” vào Khoản 1 để tránh việc lợi dụng quyền tự do, dân chủ khiếu nại, tố cáo không đúng sự thật và kích động lôi kéo người khác khiếu nại tố cáo.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung quy định: “Mọi người không chỉ có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân mà còn có quyền khởi kiện các cơ quan, tổ chức, cá nhân này.”

- Có ý kiến đề nghị nên tách quyền khiếu nại và tố cáo làm 2 phần riêng. Cụ thể đối với việc khiếu nại cần có giới hạn khi cá nhân, tập thể bị xâm phạm lợi ích; còn quyền tố cáo không giới hạn, công dân có quyền tố cáo khi thấy cơ quan, tổ chức, cá nhân xâm phạm bất kỳ lợi ích của cá nhân, tập thể nào.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm “khi có căn cứ làm cơ sở”. Vì khi công dân được trao quyền khiếu nại, tố cáo mà không các chứng cứ, căn cứ có cơ sở thì sẽ tạo điều kiện cho nhiều đối tượng lợi dụng quyền này quấy rối hoạt động của các cơ quan nhà nước.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” sau cụm từ “khiếu nại, tố cáo” và viết lại là: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật…”; Đề nghị thêm cụm từ “yêu cầu” trước cụm từ “được bồi thường“. Viết lại là: “Người bị thiệt hại có quyền yêu cầu được bồi thường về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự theo quy định của pháp luật” vì nếu người bị thiệt hại không có yêu cầu thì sẽ không có cơ sở để bồi thường;

- Một số ý kiến đề nghị thêm từ “đơn vị” vào sau từ “tổ chức”, vì trong hệ thống chính quyền, đoàn thể, kinh tế, xã hội, lực lượng vũ trang vẫn còn tổ chức gọi là đơn vị. Khoản 1 nên viết là: “Mọi người có quyền khiếu nại, quyền tố cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân”

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “trong thời hạn luật định”, thực tế nhiều đơn thư khiếu nại, tố cáo được gửi đến cơ quan Nhà nước nhưng việc gải quyết thường quá hạn, đề người dân đi lại quá nhiều, gây bức xúc cho nhân dân. Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, công chức được phân công làm nhiệm vụ này phải thực hiện việc giải quyết đơn thư của công dân đúng thời hạn quy định.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “nhân phẩm, uy tín” sau cụm từ “danh dự” để đảm bảo tính toàn diện. Cụ thể: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Người bị thiệt hại có quyền được bồi thường về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự, nhân phẩm, uy tín theo quy định của pháp luật”.

Khoản 3.

- Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “hoặc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác”; Đề nghị sửa lại là: “Nghiêm cấm việc trả thù…, tố cáo để vu khống, vu cáo làm tổn hại người khác”. Lý do: Bổ sung thêm từ tổn vào trước từ hại để mang tính chung nhất có thể là hại hoặc tổn hại.

- Một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “nghiêm cấm việc trả thù” bằng cụm từ “Nhà nước bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khiếu nại…” và viết lại là: “Nhà nước bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khiếu nại, tố cáo; nghiêm cấm lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác.”

- Có ý kiến đề nghị Khoản 4 với nội dung như sau: “Nhà nước bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của cá nhân và gia đình người thực hiện quyền khiếu nại, quyền tố cáo“. Như vậy sẽ xác định rõ hơn trách nhiệm của Nhà nước, tạo thêm sự tin tưởng an tâm hơn cho những người thực hiện quyền khiếu nại, quyền tố cáo. Thực tế vừa qua cho thấy có khá nhiều trường hợp người khiếu nại, tố cáo bị trù dập, hăm dọa, trả thù, tình hình trên đã thực sự gây hoang mang, lo sợ cho những ai có ý định khiếu nại, tố cáo.

18. Điều 32: Có 227.906 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị sửa là: “Người chưa có tội khi chưa có bản án kết tội của Tòa án có hiệu lực pháp luật.” như vậy vẫn bảo đảm nội dung và dễ hiểu hơn.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “trong một lần xét xử”, Khoản 2 nên viết là: “…Không ai bị kết án hai lần vì một tội phạm trong một lần xét xử”; Đề nghị bổ sung cụm từ “và chấp hành” viết lại là: “2…Không ai bị kết án và chấp hành hai lần vì một tội phạm”. Lý do để đảm bảo không ai phải chấp hành một hình phạt hai lần; Đề nghị bỏ cụm từ “có quyền” sửa lại là: “Người bị buộc tội được Tòa án xét xử.”. Lý do quy định như vậy rõ nghĩa hơn; Đề nghị bỏ câu “Người bị buộc tội có quyền được Tòa án xét xử” và thay từ “tội phạm” bằng cụm từ “hành vi phạm tội” thành “không ai bị kết án hai lần vì hành vị phạm tội”.

- Có ý kiến cho rằng Khoản 2, quy định như dự thảo “không ai bị kết tội hai lần vì một tội phạm” là chưa chính xác, cần sửa lại là “không ai bị kết tội nhiều lần về cùng một hành vi phạm tội”.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ câu “không ai bị kết án hai lần vì một tội phạm”, vì đã được quy định trong Bộ luật Hình sự và Tố tụng hình sự; Đề nghị thay cụm từ “sử dụng trợ giúp pháp lý của người bào chữa” bằng cụm từ “tự bào chữa hoặc mời luật sư bào chữa”. Vì trợ giúp pháp lý là một nội dung còn bào chữa gồm nhiều nội dung.

- Có ý kiến đề nghị bỏ Khoản 2 điều này vì quy định như vậy là quá dài dòng, trong khi bản thân khoản 1 của điều 32 đã quy định đầy đủ.

Khoản 3.

- Một số ý kiến cho rằng Khoản 3 quy định “người bị bắt, bị tạm giữ, bị điều tra, truy tố, xét xử có quyền sử dụng trợ giúp pháp lý của người bào chữa”. Đây là một quy định mang tính chất tiến bộ, thể hiện quan điểm đề cao quyền con người trong hoạt động tố tụng, đồng thời đặt vị thế ngang tầm của người bào chữa trong mối quan hệ biện chứng với các chủ thể thực hiện chức năng buộc tội và chức năng xét xử. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cho rằng quy định như trên là chưa đầy đủ, cần bổ sung thêm đối tượng đó là người bị tình nghi phạm tội bị triệu tập lên cơ quan công an do có đơn tố cáo hoặc có thông tin tố giác tội phạm cũng được quyền mời luật sư tham gia tư vấn, trợ giúp pháp lý ngay từ đầu. Đề nghị bổ sung thêm cụm từ “người bị tình nghi phạm tội” vào đầu Khoản 3.

- Có ý kiến đề nghị Khoản 2,3,4 của Điều 32 nên viết lại là:

“2. Người bị buộc tội có quyền được tòa án xét xử một cách nhanh chóng, công bằng và công khai. Những trường hợp ngoại lệ đối với việc xét xử công khai có thể được áp dụng vì lý do đạo đức, bảo vệ bí mật đời tư, trật tự công cộng hoặc an ninh quốc gia; các phiên tòa được xét xử kín nhưng vẫn phải tuyên án công khai.

3. Không ai bị kết án hai lần một tội phạm.

4. Người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị điều tra, truy tố, xét xử có quyền sử dụng trợ giúp của người bào chữa, được sử dụng ngôn ngữ của mình và được giúp đỡ về phiên dịch khi cần thiết.”.

Khoản 4.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ: “bị xử lý theo pháp luật” thay vào đó là cụm từ: “Phải bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần cho người bị hại”, nên viết là: “người làm trái pháp luật trong việc bắt giữ, tạm giữ, tạm giam, điều tra, truy tố, xét xử gây thiệt hại cho người khác phải bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần cho người bị hại”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “theo quy định pháp luật’’ sau cụm từ “phục hồi danh dự” thành “… được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự theo quy định của pháp luật” và dòng cuối cùng thêm từ “nghiêm minh” sau cụm từ “phải bị xử lý’’ thành “… ”.gây thiệt hại cho người khác phải bị xử lý nghiêm minh”.

- Có ý kiến cho rằng Khoản 3, khoản 4 cần bổ sung từ “triệu tập”, “khởi tố” thành “Người bị triệu tập, bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử có quyền sử dụng trợ giúp pháp lý của người bào chữa” và “Người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử trái pháp luật có quyền được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự. Người làm trái pháp luật trong việc bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử gây thiệt hại cho người khác phải bị xử lý theo pháp luật”. Con người đó phải bị khởi tố mới bị điều tra, truy tố, xét xử. Mặt khác, theo Luật trách nhiệm bồi thường của nhà nước, thì phạm vi trách nhiệm bồi thường trong hoạt động tố tụng hình sự quy định tại Điều 26 có việc bị khởi tố trái pháp luật. Do vậy việc bổ sung từ “khởi tố” như trên là cần thiết.

19. Điều 33: Có 56.445 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” và sửa thành: “Mọi người có quyền sở hữu… đối với đất được Nhà nước giao sử dụng theo quy định tại điều 57, điều 58 và theo quy định của pháp luật…”; Đề nghị thêm từ “Hiến pháp” vào sau từ “Điều 58” ở cuối Khoản 1; thêm cụm từ “gia đình” sau cụm từ “tài sản khác trong” thành: “ vốn và tài sản khác trong gia đình, doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác…”.

- Đề nghị xem lại quy định: “Mọi người có quyền sở hữu….vốn và các tài sản khác trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác” vì quy định như vậy là không chính xác.

- Một số ý kiến đề nghị quy định một cách ngắn gọn như sau: “Mọi người có quyền sở hữu về tài sản hợp pháp của mình” vì quy định theo hình thức liệt kê đối tượng sở hữu như trong dự thảo còn rườm rà.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “Nhà nước công nhận quyền sở hữu của cá nhân về đất ở theo hạn mức phù hợp với quy hoạch sử dụng đất theo Luật đất đai“; Bỏ cụm từ “Đối với Nhà nước giao sử dụng theo quy định tại điều 57 và 58″ vì Hiến pháp phải ghi rõ ràng, không nên viện dẫn.

20. Điều 34: Có 134.071 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến cho rằng quy định “Mọi người có quyền tự do kinh doanh” và “Nhà nước bảo hộ quyền tự do kinh doanh“. Việc quy định như vậy sẽ chồng chéo, mâu thuẫn về những ngành nghề mà nhà nước cấm kinh doanh được quy định trong Luật Doanh nghiệp (năm 2009, Điều 7) như những hoạt động kinh doanh gây phương hại đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, truyền thống lịch sử, văn hoá, đạo đức, thuần phong mỹ tục Việt Nam và sức khoẻ nhân dân, làm huỷ hoại tài nguyên, phá huỷ môi trường. Hay mâu thuẫn đối với những việc cấm cán bộ, công chức kinh doanh. Do vậy cần bổ sung quy định là “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật quy định” và “Nhà nước bảo hộ quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật“.

- Một số ý kiến đề nghị thay từ “người” bằng cụm từ “công dân“; bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” vào sau cụm từ “kinh doanh”, sửa thành: “Mọi công dân có quyền tư do kinh doanh theo quy định của pháp luật.”

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “Theo quy định của pháp luật”; Đề nghị bổ sung cụm từ “hợp pháp” vào sau cụm từ “kinh doanh” để trở thành:“Nhà nước bảo hộ quyền tự do kinh doanh hợp pháp”; Đề nghị bổ sung: Quyền về tư liệu sản xuất (đất đai); bổ sung cụm từ “hợp pháp” sau cụm từ “kinh doanh” viết lại là: “Nhà nước bảo hộ quyền tự do kinh doanh hợp pháp; thêm cụm từ “ngành nghề mà pháp luật không cấm“.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ Điều 34 và bổ sung khoản 2 điều 34 vào Điều 56 của Dự thảo như sau:

“1. Tổ chức, cá nhân được tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế và các nghĩa vụ khác đối với Nhà nước do luật định.

2. Nhà nước bảo hộ quyền tự do kinh doanh và thực hiện chính sách chống độc quyền, bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh trong kinh doanh”.

- Một số ý kiến đề nghị ghép Điều 34 vào Điều 33.

- Có ý kiến đề nghị giữ nguyên điều 57 Hiến pháp năm 1992. “Công dân có quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ Khoản 1 vì nội dung của Khoản 1, Điều 56 đã bao hàm ý này.

21. Điều 35: Có 56.614 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị viết là: “Thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sỹ được hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước. Những người và gia đình có công với nước được khen thưởng, chăm sóc. Người già, người tàn tật, trẻ mồ côi không nơi nương tựa được Nhà nước và xã hội giúp đỡ, được hưởng an sinh xã hội”.

- Một số ý kiến đề nghị giữ nguyên nội dung Điều 67 theo Hiến pháp 1992 và ghi rõ “ưu đãi người có công, người già, trẻ em, người tàn tật, mồ côi, không nơi nương tựa” vì như vậy sẽ cụ thể hơn.

- Có ý kiến đề nghị sửa là: “Công dân có quyền được Nhà nước đảm bảo an sinh xã hội”; Đề nghị sửa là: “Công dân có quyền bảo đảm an sinh xã hội và có trách nhiệm tham gia bảo đảm an sinh…”

- Có ý kiến đề nghị quyền được đảm bảo an sinh xã hội cần quy định dài hơn để nội hàm của điều luật hẹp lại, đối tượng được đảm bảo an sinh xã hội được giới hạn lại, tính khả thi sẽ cao hơn.

- Có ý kiến đề nghị giữ nguyên như Điều 67 Hiến pháp năm 1992 vì từ an sinh xã hội là từ rất chung chung, nhiều người không hiểu. Mặt khác việc quan tâm giải quyết chế độ, giúp đỡ đối tượng người có công với cách mạng, gia đình chính sách, thương binh, đối với nước ta hiện nay và trong nhiều năm tới vẫn là những vấn đề lớn.

22. Điều 36: Có 56.645 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị sửa thành “Mọi người có quyền có nơi ở hợp pháp” vì trên lãnh thổ Việt Nam không chỉ công dân mà người nước ngoài, người không quốc tịch cũng có thể có nơi ở hợp pháp.

- Có ý kiến đề nghị điều 36 và 37 gộp chung thành một điều vì quyền có nơi ở của công dân và sự đảm bảo của Nhà nước thành một định chế trong một điều.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “tạo điều kiện“ bằng cụm từ “đảm bảo“ sửa lại như sau: “Nhà nước có chính sách đảm bảo để công dân có nơi ở“

23. Điều 37: Có 45.532 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ từ “hợp pháp” và sửa thành: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở”; Đề nghị bổ sung cụm từ “trừ trường hợp luật định.”; Có ý kiến đề nghị thay đổi từ “chỗ ở” thành từ “nơi ở”.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “trừ trường hợp pháp luật cho phép“ vào sau cụm từ “đồng ý” và sửa thành: “Không ai được tự ý vào chỗ ở hợp pháp của người khác nếu không được người đó đồng ý, trừ trường hợp được pháp luật cho phép.”

- Một số ý kiến đề nghị thay từ “do luật định” bằng cụm từ “phải tuân thủ theo quy định của pháp luật” để trở thành: “Việc khám xét chỗ ở phải tuân thủ theo quy định của pháp luật”; Đề nghị bỏ đoạn: “Không ai được tự ý vào chỗ ở hợp pháp của người khác nếu không được người đó đồng ý” vì trùng lắp với Khoản 1, viết lại Khoản 2 như sau: “Việc khám xét chỗ ở do luật định”.

- Một số ý kiến đề nghị thay từ “vào” bằng từ “xâm phạm”; thay từ “không ai” bằng “nghiêm cấm”; Có nhiều ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “…tự nguyện..” thành “Không ai được tự ý vào chỗ ở hợp pháp của người khác nếu không được người đó tự nguyện đồng ý. Việc khám xét chỗ ở do luật định”.

24. Điều 38: Có 35.148 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “công dân có quyền đình công theo quy định của pháp luật” vào cuối câu;

- Một số ý kiến đề nghị viết lại: “Công dân có quyền làm việc, lựa chọn việc làm, nghề nghiệp và có quyền đình công theo quy định của pháp luật.”

- Có ý kiến đề nghị giữ nguyên câu thứ nhất Điều 55 Hiến pháp năm 1992 là: “lao động là quyền và nghĩa vụ của công dân”.

- Một ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện để công dân có việc làm theo quy định của pháp luật” và sửa thành: “Công dân có quyền làm việc, lựa chọn việc làm, nghề nghiệp và nơi làm việc. Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện để công dân có việc làm theo quy định của pháp luật”.

- Có ý kiến đề nghị đổi vị trí các từ và sắp xếp thành: “Công dân có quyền lựa chọn việc làm, nghề nghiệp, nơi làm việc và làm việc”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung đoạn “và người có nhược điểm về thể chất, tinh thần”, sửa thành: “Nghiêm cấm các hành vi phân biệt đối xử,…và người có nhược điểm về thể chất, tinh thần trái pháp luật”.

Khoản 2.

- Nhiều ý kiến cho rằng cần bổ sung thêm vào Khoản 2 nội dung “nghiêm cấm các hành vi không thực hiện các chính sách hỗ trợ đối với người lao động như đóng Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế…”, vì đây là vấn đề nhức nhối của xã hội trong thời gian qua mà chưa giải quyết được, đề nghị phải quy định trong Hiến pháp.

- Có ý kiến đề nghị sửa Điều này như sau:

“1. Lao động là quyền và nghĩa vụ của công dân. Công dân có quyền làm việc, lựa chọn việc làm, nghề nghiệp và nơi làm việc.

2. Nhà nước bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động; quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động. Vì đây là quy định tiến bộ thể hiện sự tôn trọng và cam kết của Nhà nước đối với việc bảo đảm quyền cơ bản của con người.

3. Nghiêm cấm các hành vi…. trái pháp luật”.

25. Điều 39: Có 60.301 ý kiến

Khoản 1.

- Nhiều ý kiến đề nghị thay cụm từ “Nam, nữ” bằng cụm từ “Công dân từ đủ 18 tuổi đối với nữ và 20 tuổi đối với nam”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “theo qui định của pháp luật” vào sau cụm từ “nam, nữ có quyền kết hôn và ly hôn” và sửa thành “nam, nữ có quyền kết hôn và ly hôn theo qui định của pháp luật” bởi cụm từ “nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn” mang tính chung chung, không theo qui định. Hiến pháp nên gắn việc kết hôn và ly hôn vào những qui định của pháp luật.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “người cao tuổi”, ”cha”, nên viết là: “Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình, bảo hộ quyền lợi của người cao tuổi, cha, mẹ và trẻ em”; Đề nghị bổ sung cụm từ “cùng có trách nhiệm xây dựng gia đình hạnh phúc” vào cuối Khoản 1 như vậy sẽ đảm bảo cho gia đình Việt Nam truyền thống không bị ảnh hưởng.

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị sửa cụm từ “bảo hộ quyền lợi của người mẹ và trẻ em” thành “bảo hộ quyền lợi hợp pháp của người mẹ và trẻ em”; đề nghị bổ sung một khoản “Nghiêm cấm việc kết hôn đối với các đối tượng cùng giới tính”.

- Có ý kiến đề nghị giữ lại Khoản 4 của Điều 64 của Hiến pháp cũ là: “Cha mẹ có trách nhiệm nuôi dạy con thành những công dân tốt. Con cháu có bổn phận kính trọng và chăm sóc ông bà, cha mẹ”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm Khoản 3: “Gia đình là tế bào của xã hội, cha mẹ có trách nhiệm nuôi dạy con cái trưởng thành, nghiêm cấm việc phân biệt đối xử các thành viên trong gia đình về mọi mặt”. Vì gia đình là cái nôi nuôi dưỡng con người, là môi trường quan trọng hình thành và giáo dục nhân cách, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Gia đình tốt thì xã hội mới tốt, Nhà nước và xã hội quan tâm tốt tới gia đình thì gia đình càng tốt. Việc đề cao vai trò của gia đình trong đời sống xã hội sẽ góp phần giữ gìn và phát huy truyền thống và những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, xóa bỏ những phong tục, tập quán lạc hậu về hôn nhân và gia đình, thông qua đó nâng cao trách nhiệm của công dân, Nhà nước và xã hội trong việc xây dựng, củng cố chế độ hôn nhân và gia đình Việt Nam.

- Có ý kiến đề xuất nghiên cứu bổ sung vào phần quyền công dân là: “Quyền được yêu cầu xác định lại giới tính.” Vì giới tính mỗi người được xác định khi sinh ra căn cứ vào cách nhìn trực quan và hình thức bên ngoài, tuy nhiên trong quá trình phát triển và trưởng thành, con người có nhiều thay đổi, họ tự thấy giới tính mà mình đang “sở hữu” không phải là mình, nên có xuất hiện những người đã chuyển giới.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “bảo hộ quyền lợi của người mẹ và trẻ em” ở đoạn cuối Khoản 2, viết lại là: “Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình”. Lý do: Thực tế có nhiều trường hợp bạo lực gia đình mà nạn nhân là nam giới, do vậy đã quy định nam nữ bình đẳng thì không nên đưa quy định chi tiết này vào Hiến pháp.

- Một số ý kiến đề nghị thêm Khoản 3 “phụ nữ có quyền làm mẹ” để phù hợp với Luật bình đẳng giới, bảo đảm vè quyền công dân, quyền trẻ em và trong thực tế rất nhiều trường hợp phụ nữ không xây dựng gia đình nhưng có con, làm mẹ và được xã hội thừa nhận. Khoản 3 nên viết là: “Phụ nữ có quyền làm mẹ”.

26. Điều 40: Có 18.006 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “nuôi dưỡng”, nên viết là: “Trẻ em có quyền được gia đình, nhà trường và xã hội bảo vệ, nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục”. Đề nghị bỏ cụm từ “gia đình, nhà trường, Nhà nước và xã hội”, sửa là: “Trẻ em có quyền được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục.” Vì quy định như vậy ngắn gọn nhưng vẫn đầy đủ ý nghĩa; Bổ sung cụm từ “dưới bất kỳ hình thức nào” sau từ “trẻ em” thành “Nghiêm cấm hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi vi phạm quyền trẻ em dưới bất kỳ hình thức nào”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm quyền của người cao tuổi bởi vì người cao tuổi là những người có nhiều kinh nghiệm đóng góp vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “mọi người có quyền” trước cụm từ “bình đẳng trong việc….” và cụm từ “chăm sóc” trước cụm từ “bảo vệ” và viết lại là: “Công dân có quyền được chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ; mọi người có quyền bình đẳng trong việc sử dụng các dịch vụ y tế và có nghĩa vụ thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh.”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “có quyền lựa chọn hình thức bảo vệ sức khoẻ theo điều kiện” trước cụm từ “và có nghĩa vụ thực hiện“và viết lại là: “Công dân có quyền được bảo vệ sức khoẻ; bình đẳng trong việc sử dụng các dịch vụ y tế có quyền lựa chọn hình thức bảo vệ sức khoẻ theo điều kiện và có nghĩa vụ thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh.”

- Một số ý kiến đề nghị thay từ “và’’ thứ nhất bằng “dấu phẩy” thành “… đe dọa đến cuộc sống, sức khỏe của người khác và cộng đồng”; Đề nghị bổ sung cụm từ “Nhà nước và xã hội tạo điều kiện cho trẻ em…học nghề phù hợp” vào cuối điều này; Đề nghị bổ sung cụm từ “nghiêm cấm các hành vi đe dọa đến cuộc sống và sức khoẻ của người khác.”;

- Một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “công dân“ bằng cụm từ “mọi người” được sửa lại như sau: “Mọi người có quyền được bảo vệ sức khỏe; bình đẳng trong việc sử dụng các dịch vụ y tế và có nghĩa vụ thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh”.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị nên sửa đổi, bổ sung theo hướng “quyền của trẻ em được pháp luật ghi nhận và đảm bảo thực hiện” để phù hợp với Công ước mà Việt Nam tham gia ký kết.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “xâm hại tình dục” trước cụm từ “bóc lột” và viết lại là: “Nghiêm cấm hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng xâm hại tình dục, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em.”

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm Khoản 3 với nội dung là “Nhà nước, xã hội chăm sóc, giáo dục, đào tạo thanh niên để kế thừa xứng đáng sự nghiệp bảo vệ, xây dựng, phát triển đất nước”. Lý do, trong 2 khoản quy định tại Điều 40 chưa quy định trách nhiệm của Nhà nước, của xã hội đối với thanh niên mà thanh niên là lực lượng trực tiếp, kế thừa thế hệ cha ông để bảo vệ, xã hội, phát triển đất nước.

- Có ý kiến cho rằng nên giữ nguyên Điều 66 Hiến pháp năm 1992 vì trong điều kiện hiện nay và cả lâu dài thanh niên là lực lượng cần quan tâm giáo dục lý tưởng, giáo dục ý thức công dân, bồi dưỡng về đạo đức cách mạng

27. Điều 41: Có 21.655 ý kiến

Khoản 1.

- Đa số ý kiến đề nghị bỏ từ “công dân” thay bằng từ “mọi người” bởi vì quyền con người và quyền công dân là hai khái niệm khác nhau. Quyền được bảo vệ sức khỏe không phân biệt già trẻ, nam nữ, tất cả mọi người (kể cả người nước ngoài, người không quốc tịch sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam) đều có quyền được bảo vệ sức khỏe.

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “nâng cao thể chất”, viết lại là: “Công dân có quyền được bảo vệ sức khỏe và nâng cao thể chất; bình đẳng trong việc sử dụng các dịch vụ y tế và có nghĩa vụ thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh”, lý do để bao quát và đầy đủ.

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị thay từ “và’’ thứ nhất bằng “dấu phẩy” thành “… đe dọa đến cuộc sống, sức khỏe của người khác và cộng đồng”.

- Một số ý kiến đề nghị sửa cụm từ “Nghiêm cấm các hành vi đe dọa” thành “Nghiêm cấm các hành vi xâm phạm…” vì quy định như vậy sẽ rộng và phù hợp hơn.

28. Điều 42: Có 26.922 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị thay từ “công dân” bằng từ “mọi người” và sửa lại là: “Mọi người có quyền và nghĩa vụ học tập”.

- Đa số ý kiến đề nghị bỏ từ “nghĩa vụ”, vì học tập hay không là quyền của mỗi người, nhà nước khuyến khích mọi người học tập nhưng nếu người nào đó không học thì cũng không có chế tài xử lý vì vậy từ “nghĩa vụ” trong điều này không có tính khả thi, nên viết là: “Công dân có quyền được học tập”.

- Đề nghị giữ nguyên câu “Bậc tiểu học là bắt buộc, không phải trả học phí” như Hiến pháp 1992. Vì hiện nay nhà nước ta đang thực hiện phổ cập giáo dục và thực hiện chính sách quan tâm đến giáo dục.

- Một số ý kiến đề nghị Điều 42 nên sửa lại như sau:

“1. Công dân có quyền học tập.

2. Nhà nước có trách nhiệm xây dựng và phát triển hệ thống giáo dục ở tất cả các cấp” vì quyền và nghĩa vụ, học tập của công dân nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Mục tiêu của giáo dục là bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân; đào tạo những người lao động có nghề, năng động và sáng tạo, có niềm tự hào dân tộc, có đạo đức, có ý chí vươn lên góp phần làm cho dân giàu, nước mạnh, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

- Một số ý kiến đề nghị xem xét thêm cụm từ: “Học tập suốt đời” bởi trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ, trong Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2011-2020 và Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội Đảng lần thứ XI đều có nội dung: “Xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời”…

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm nội dung: “Nhà nước có chính sách học phí, học bổng, tạo điều kiện cho trẻ em nghèo, khó khăn, trẻ em bị khuyết tật”.

- Có ý kiến cho rằng Dự thảo sửa đổi quy định Điều 42 như vậy là quá ngắn gọn, chưa cụ thể, đề nghị xem xét sửa đổi lại điều 42 trên cơ sở điều 59 Hiến pháp 1992.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ: “Nhà nước đảm bảo cho..” vào trước cụm từ “công dân..” và bỏ từ “có”. Vì, xây dựng xã hội học tập là quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Vai trò của Nhà nước là rất quan trọng, nhất là đối với vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới đặc biệt khó khăn. Cũng có ý kiến đề nghị cần ghi rõ ở bậc tiểu học không phải đóng học phí. Mọi công dân đều có quyền học tập để nâng cao trình độ học vấn, học nghề bằng nhiều hình thức. Học sinh có năng khiếu được Nhà nước và xã hội tạo điều kiện để phát triển tài năng.

29. Điều 43: Có 156 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung “quyền phát minh khoa học và công nghệ” cho đầy đủ, viết lại là: “Mọi người có quyền nghiên cứu, phát minh khoa học và công nghệ; sáng tạo văn học, nghệ thuật.; Đề nghị bổ sung cụm từ “phát minh” trước cụm từ “nghiên cứu khoa học” và viết lại là: “Mọi ngựời có quyền phát minh nghiên cứu khoa học và công nghệ; sáng tạo văn học, nghệ thuật”.

- Có ý kiến đề nghị giữ nguyên theo Điều 60 của Hiến pháp năm 1992.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “văn hóa” vào trước cụm từ “văn học nghệ thuật“; Đề nghị bổ sung từ “tự do” sau từ “có quyền“.

30. Điều 44: Có 86 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “sử dụng các cơ sở văn hóa”, vì không phải tất cả các cơ sở văn hóa của đất nước mọi người dân đều được sử dụng. Điều 44 nên viết là: “Mọi người có quyền hưởng thụ các giá trị văn hóa, tham gia vào đời sống văn hóa, tiếp nhận các giá trị văn hóa”.

- Có ý kiến đề nghị làm rõ nội dung “sử dụng các cơ sở văn hóa”, vì như vậy chung chung, thiếu cụ thể (cơ sở văn hóa tư nhân, của tập thể, của nhà nước…).

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “có nghĩa vụ bảo vệ và” sau cụm từ “mọi người”, vì có bảo vệ mới có thành quả để hưởng thụ. Nên viết là: “Mọi người có nghĩa vụ bảo vệ và quyền hưởng thụ các giá trị văn hóa, tham gia vào đời sống văn hóa, sử dụng các cơ sở văn hóa, tiếp cận các giá trị văn hóa”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung “Mọi người có nghĩa vụ giữ gìn, bảo vệ, sàng lọc, kế thừa và phát triển sáng tạo các giá trị văn hóa, đồng thời có quyền hưởng thụ..” vì thế hệ cha ông và chúng ta không bảo vệ, giữ gìn, sàng lọc, kế thừa, sáng tạo thì không thể thụ hưởng các giá trị văn hóa.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung từ “văn minh” vào sau từ “giá trị văn hóa” thành câu “Mọi người có quyền hưởng thụ các giá trị văn hóa, văn minh…” vì hiện nay có một số giá trị văn hóa không còn phù hợp, mang màu sắc mê tín dị đoan…

- Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “đời sống“ thay bằng cụm từ “hoạt động“ và viết lại là: “Mọi người có quyền hưởng thụ các giá trị văn hóa, tham gia vào hoạt động văn hoá, sử dụng các cơ sở văn hoá, tiếp cận các giá trị văn hóa”.

- Có ý kiến đề nghị ghép Điều 44 và Điều 45 thành 1 Điều; hoặc ghép Điều 44 vào Điều 43.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung quy định: “Nhà nước đảm bảo cho mợi người có quyền hưởng thụ các giá trị văn hóa, tham gia vào đời sống văn hóa, sử dụng các cơ sở văn hóa, tiếp cận và sáng tạo các giá trị văn hóa”.

- Có ý kiến cho rằng đây là quy định mới, tiến bộ, tuy nhiên đề nghị bổ sung thêm từ “sáng tạo“ vì con người là chủ thể sáng tạo ra các giá trị văn hóa.

31. Điều 45: Có 45.665 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị bỏ từ “giao tiếp”, thêm cụm từ “của cha đẻ hoặc” và cụm từ “trong sinh hoạt” (Vì trong thực tế đời sống sinh hoạt hàng ngày, mọi người có quyền được sử dụng cả ngôn ngữ không chỉ của dân tộc của mẹ đẻ mà còn được quyền sử dụng cả ngôn ngữ của dân tộc cha đẻ, còn trong giao tiếp, bao gồm cả trong đối nội và đối ngoại trong nhiều trường hợp theo lễ nghi và theo quy định, không thể tự do lựa chọn mà phải sử dụng ngôn ngữ được quy định). Đề nghị sửa lại là: “Công dân có quyền xác định dân tộc của mình , sử dụng ngôn ngữ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ, tự do lựa chọn ngôn ngữ trong sinh hoạt.”

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “và giới tính” sau từ “dân tộc”, viết lại là: “Công dân có quyền xác định dân tộc và giới tính của mình…”. Lý do: Thực tế hiện nay đã có nhiều trường hợp chuyển giới tính và xác định lại giới tính.

- Đa số ý kiến đề nghị thay cụm từ “công dân” bằng cụm từ “mọi người” vì trên thực tế công dân Việt Nam nhập quốc tịch nước ngoài nhưng sau đó họ vẫn được quyền xác định lại dân tộc của mình, viết lại là: “Mọi người có quyền xác định dân tộc của mình, sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ, tự do lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp.”

- Một số ý kiến đề nghị cụm từ “quê quán” sau cụm từ “xác định dân tộc” và viết lại là: Công dân có quyền xác định dân tộc, quê quán của mình, sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ, tự do lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp.

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “không làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt” vào cuối câu;

- Một số ý kiến đề nghị ghép điều 45, 46, 47 thành một.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ” vì đã quy định quyền tự do lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp; Đề nghị bổ sung thêm quyền xác định cha, mẹ, con, giới tính; Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “và sử dụng ngôn ngữ” sau từ “xác định” đồng thời bỏ cụm từ: “sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ”, vì đây là lối văn nói; Đề nghị bổ sung cụm từ “phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh thực tế” sau cụm từ “lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp” vì nếu trong một tập thể, mặc dù người đó sử dụng được ngôn ngữ phổ thông nhưng lại lựa chọn ngôn ngữ của dân tộc mình thì sẽ gây nhiều phức tạp trong cuộc sống.

- Một số ý kiến đề nghị nên bỏ cụm từ: “sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ“ vì ghi như vậy gây khó hiểu. Tại Khoản 3 Điều 5 cũng đã quy định “Ngôn ngữ quốc gia là tiếng Việt”; Đề nghị thêm cụm từ “giới tính” và sửa thành: “Công dân có quyền xác định dân tộc, giới tính của mình, sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ, tự do lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp”.

- Có ý kiến cho rằng quy định như vậy dễ bị lợi dụng việc xác định dân tộc vì lợi ích cá nhân, do đó cần quy định rõ việc xác định dân tộc theo bố, mẹ đẻ hoặc người nuôi dưỡng (nếu không còn bố mẹ đẻ); Đề nghị thay cụm từ “ngôn ngữ mẹ đẻ” bằng “ ngôn ngữ của dân tộc mình” vì nước ta có rất nhiều dân tộc khác nhau, mỗi dân tộc có tiếng nói của riêng mình.

32. Điều 46: Có 18.081 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị xem lại nội dung Khoản 1 vì chưa rõ nghĩa, khái niệm môi trường trong lành là quá trừu tượng, nên viết lại là: “Mọi người có quyền và nghĩa vụ xây dựng, bảo vệ môi trường tự nhiên và môi trường xã hội nơi mình sinh sống theo đúng truyền thống văn hóa dân tộc”.

- Một số ý kiến đề nghị ghép Khoản 1 vào nội dung Điều 21, cụ thể: “mọi người có quyền sống và được sống trong môi trường trong lành”.

Khoản 2.

- Một số ý kiến cho rằng quy định “mọi người có nghĩa vụ bảo vệ môi trường” là trùng lặp vì nghĩa vụ này đã được quy định rất rõ tại Khoản 1 Điều 68. Đây là một loại nghĩa vụ của con người mà Khoản 1 Điều 68 còn quy định rõ ràng hơn, phạm vi rộng hơn, và thực tế hơn Khoản 2 Điều 46, Khoản 2 Điều 46 chỉ quy định là mọi người nó chỉ mang tính chất cá nhân, còn Khoản 1 Điều 68 quy định gồm cả cá nhân và tổ chức.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ Điều 46 vì tại Điều 68 đã quy định đầy đủ về môi trường.

- Có ý kiến đề nghị Khoản 1 Điều 68 có thể ghép vào Khoản 2 Điều 46 vì cũng quy định về trách nhiệm về bảo vệ môi trường.

- Một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “trong lành” bằng cụm từ “trong sạch” cho rõ nghĩa và thêm cụm từ “không bị ô nhiễm và an toàn thực phẩm” vào cuối Khoản 1 và đề nghị đưa về quyền con người.

33. Điều 47: Có 9.050 ý kiến

- Đa số ý kiến đề nghị bổ sung thêm từ “có” trước cụm từ “tội nặng nhất”. Vì theo bộ Luật hình sự thì trong các tội danh có các khung hình phạt cụ thể, do đó ghi hình phạt nặng nhất sẽ không phù hợp, nên viết là: “Công dân có nghĩa vụ trung thành với Tổ quốc. Phản bội Tổ quốc là có tội nặng nhất”.

- Đa số ý kiến đề nghị nên viết là: “Công dân có nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, người nào có hành vi phản bội Tổ quốc sẽ bị nghiêm trị theo pháp luật”.

- Một số ý kiến đề nghị xem xét lại cụm từ “phản bội tổ quốc là tội nặng nhất”. Lý do: Bộ luật Hình sự, không có quy định tội nào là tội nặng nhất; hơn nữa Hiến pháp không phải là đạo luật chuyên ngành. Biên tập lại như sau: “…Phản bội Tổ quốc là tội phạm, phải trừng trị nghiêm khắc”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “tuyệt đối“ vào sau cụm từ “Công dân có nghĩa vụ”; thay cụm từ “phản bội tổ quốc là tội năng nhất” bằng cụm từ “phản bội tổ quốc là tội đặc biệt nghiêm trọng“. Viết lại là: Công dân có nghĩa vụ tuyệt đối trung thành với Tổ quốc. Phản bội tổ quốc là tội đặc biệt nghiêm trọng.

34. Điều 48: Có 21.324 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “trách nhiệm” vào đoạn 1, cụ thể sửa lại như sau “Bảo vệ Tổ quốc là trách nhiệm, nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của công dân”; Tại đoạn 2 đề nghị thay cụm từ “phải làm” bằng cụm từ “thực hiện“; cụm từ “do Luật định” bằng cụm từ “theo quy định của pháp luật”, viết lại như sau: “Công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định của pháp luật” để rõ nghĩa hơn và thống nhất cách dùng từ; Đề nghị sửa lại là: “công dân có đủ sức khoẻ, năng lực hành vi dân sự phải thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân. Việc thực hiện nghĩa vụ thay nghĩa vụ quân sự do luật định”.

- Một số ý kiến đề nghị xem lại câu “việc thực hiện nghĩa vụ thay thể nghĩa vụ quân sự do luật định” vì viết chưa rõ nghĩa; Đề nghị thay từ “làm” bằng từ “thực hiện” và sửa lại là: “Công dân phải thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia xây dựng quốc phòng toàn dân; việc thực hiện nghĩa vụ thay thế nghĩa vụ quân sự do luật định “.

- Một số ý kiến đề nghị thêm chữ “nền” trước cụm từ “quốc phòng toàn dân”; Đề nghị thay từ “làm” thành cụm từ “thực hiện”, nên sửa lại là “công dân phải thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia xây dựng quốc phòng toàn dân; việc thực hiện nghĩa vụ thay thế nghĩa vụ quân sự do luật định”.

- Có ý kiến đề nghị sửa đoạn cuối của đoạn 2 là: “Trong trường hợp không thực hiện nghĩa vụ quân sự thì thay bằng hình thức thực hiện nghĩa vụ dân sự theo luật định”. Vì, quy định như Dự thảo sửa đổi là chưa rõ, có thể dẫn đến việc hiểu sai, do vậy để xây dựng một xã hội công bằng, mọi công dân đều phải có quyền và nghĩa vụ như nhau trong việc thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc.

- Có ý kiến đề nghị sửa vì Dự thảo ghi: “Công dân phải làm nghĩa vụ quân sự” vậy nữ công dân, người già cũng phải làm nghĩa vụ quân sự?

35. Điều 49: Có 22.217 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “có trách nhiệm” và sửa như sau: “Công dân có nghĩa vụ chấp hành Hiến pháp và pháp luật, có trách nhiệm tham gia bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, chấp hành những quy tắc sinh hoạt công cộng”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “theo luật định’’ vào sau từ “cộng đồng” thành “Công dân có nghĩa vụ chấp hành Hiến pháp và pháp luật, tham gia bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, chấp hành những quy tắc sinh hoạt cộng đồng theo luật định”.

- Có số ý kiến đề nghị sửa cụm từ quy tắc trong đoạn “….chấp hành những quy tắc sinh hoạt công cộng” thay bằng cụm từ “quy ước” cụ thể sửa thành “chấp hành những quy ước sinh hoạt công cộng”; Đề nghị thay cụm từ “công cộng” bằng cụm từ “cộng đồng” vì từ cộng đồng bao quát và phù hợp hơn; Đề nghị bổ sung thêm nội dung: “đồng thời có nghĩa vụ giữ gìn và bảo vệ các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc” sau cụm từ “chấp hành những quy tắc sinh hoạt cộng đồng”.

36. Điều 50: Có 2.049 ý kiến

- Nhiều ý kiến đề nghị sửa đổi, bổ sung như sau: “Mọi tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của pháp luật”.

- Có ý kiến đề nghị giữ nguyên như Điều 80 Hiến pháp năm 1992. Quy định như Dự thảo sửa đổi Hiến pháp chưa chặt chẽ, vì trong kinh doanh có trường hợp chưa phải nộp thuế, có người được miễn thuế, có người được giảm thuế và vậy quy định như Điều 80 Hiến pháp 1992 chặt chẽ và đầy đủ.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân trên lãnh thổ Việt Nam” và “theo quy định của pháp luật”, viết lại là: “Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân trên lãnh thổ Việt Nam có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của pháp luật”.

- Một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “mọi người” bằng cụm từ “công dân” và bổ sung thêm cụm từ “theo quy định của pháp luật” vào sau từ “nộp thuế”; đây là sự lẫn lộn giữa nghĩa vụ của của công dân với nghĩ vụ của con người; trẻ em chưa đến tuổi lao động, chưa có thu nhập thì chưa phải nộp thuế, người cao tuổi hết tuổi lao động thì không phải nộp thuế…

37. Điều 51: Có 303 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “tuân theo” thay bằng cụm từ “chấp hành” để thống nhất với Điều 49 và viết lại là: “Người nước ngoài cư trú ở Việt Nam phải chấp hành theo Hiến pháp và pháp luật Việt Nam được nhà nước bảo hộ tính mạng, tài sản và các quyền lợi chính đáng theo pháp luật Việt Nam”.

- Một số ý kiến đề nghị cụm từ “sức khỏe, danh dự và nhân phẩm” trước cụm từ “tài sản và các quyền lợi chính đáng theo pháp luật Việt Nam” như vậy sẽ đầy đủ và toàn diện hơn. Viết lại là: “Người nước ngoài cư trú ở Việt Nam phải chấp hành theo Hiến pháp và pháp luật Việt Nam được nhà nước bảo hộ tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm, tài sản và các quyền lợi chính đáng theo pháp luật Việt Nam”.

- Một số ý kiến đề nghị cụm từ “người không có quốc tịch” cho chặt chẽ. Biên tập lại là: “Người nước ngoài, người không có quốc tịch Việt Nam cư trú ở Việt Nam phải tuân theo Hiến pháp và pháp luật Việt Nam”;

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “người nước ngoài cư trú ở Việt Nam vi phạm pháp luật Việt Nam thì bị xử theo pháp luật Việt Nam”.

38. Điều 52: Có 218.152 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị bỏ từ “việc” sau cụm từ “xem xét” và viết lại là: “Người nước ngoài đấu tranh vì tự do và độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội dân chủ và hoà bình hoặc vì sự nghiệp khoa học mà bị bức hại thì được nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam xem xét cho cư trú”.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “Vì chủ nghĩa xã hội” và cụm từ “Cộng hòa xã hội chủ nghĩa”. Viết lại thành câu hoàn chỉnh như sau: “Người nước ngoài đấu tranh vì tự do và độc lập dân tộc, dân chủ và hòa bình hoặc vì sự nghiệp khoa học mà bị bức hại thì được nhà nước Việt Nam xem xét cho cư trú”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “nhập quốc tịch” vào cuối điều này. Cụ thể: “Người nước ngoài đấu tranh vì tự do và độc lập dân tộc…cho cư trú, nhập quốc tịch” vì để khuyến khích và tôn vinh người nước ngoài đấu tranh vì tự do và độc lập dân tộc.

CHƯƠNG III

KINH TẾ, XÃ HỘI, VĂN HÓA, GIÁO DỤC, KHOA HỌC,

CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

- Tổng số có 603.539 ý kiến

Nhiều ý kiến cho rằng, Dự thảo Hiến pháp năm 1992 sửa đổi đã nêu rõ việc xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ trên cơ sở phát huy nội lực, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; phát triển kinh tế kết hợp chặt chẽ, hài hòa với phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường.

Các quy định về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và bảo vệ môi trường mang tính nguyên tắc, khái quát.

- Về chế độ kinh tế: Quy định của Dự thảo đã bám sát nội dung của Cương lĩnh xây dựng đất nước, phù hợp với tính chất quy định của Hiến pháp. Tuy nhiên, có nhiều ý kiến đề nghị nêu cụ thể tên và vai trò của các thành phần kinh tế trong Hiến pháp để làm rõ hơn tính chất của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.

Việc khẳng định đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, thuộc sở hữu toàn dân, được quản lý theo quy hoạch và pháp luật; quy định tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, được công nhận quyền sử dụng đất để sử dụng lâu dài hoặc có thời hạn; đồng thời bổ sung quy định quyền sử dụng đất là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ; quy định về tài chính công nhằm đảm bảo việc sử dụng hiệu quả, công bằng, công khai, minh bạch, đúng pháp luật ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, quỹ tài chính nhà nước và các nguồn tài chính công khác là phù hợp trong điều kiện ở nước ta.

- Về xã hội, văn hóa: Dự thảo đã kế thừa và khẳng định trách nhiệm của Nhà nước và xã hội trong lĩnh vực lao động, việc làm và an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe nhân dân, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, xây dựng gia đình truyền thống, phát triển con người; bổ sung quy định trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động, người sử dụng lao động và tạo điều kiện xây dựng quan hệ lao động tiến bộ, hài hòa và ổn định.

Có ý kiến đề nghị Dự thảo nên có 01 điều, khoản quy định về việc nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân làm công tác từ thiện vì đất nước ta còn nhiều người nghèo, người yếu thế cần được sự chia sẻ của cộng đồng.

- Về giáo dục và khoa học, công nghệ: Dự thảo cơ bản kế thừa những nội dung về từng lĩnh vực trong Hiến pháp năm 1992 nhưng được thể hiện lại một cách tổng quát, chỉ nêu những định hướng lớn đã được xác định trong Cương lĩnh như tiếp tục khẳng định phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, tiếp tục xác định mục đích, mục tiêu của phát triển giáo dục và khoa học, công nghệ.

- Về bảo vệ môi trường: Dự thảo bổ sung một điều về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu cho phù hợp với tình hình mới, khẳng định rõ trách nhiệm bảo vệ môi trường là của Nhà nước, xã hội và là nghĩa vụ của mọi tổ chức, cá nhân; quy định cơ chế, chính sách bảo vệ môi trường cũng như nguyên tắc xử lý hành vi gây ô nhiễm môi trường, làm suy kiệt tài nguyên thiên nhiên và suy giảm đa dạng sinh học.

- Đề nghị đổi tên chương thành “Xây dựng Tổ quốc” vì nó phù hợp với Chương IV là Chương “Bảo vệ Tổ quốc” và cũng phù hợp với cương lĩnh của Đảng là: Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” hoặc có thể bổ sung tên chương thêm từ “tài nguyên” thành “Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, tài nguyên và môi trường” vì trong các điều 57, 58 có đề cập đến “Tài nguyên”.

- Có ý kiến cho rằng tên chương dài quá và thiếu mảng y tế. Đề nghị đặt lại tên chương là “Kinh tế – xã hội“.

II. NHỮNG GÓP Ý CỤ THỂ

Điều 53: Có 35.068 ý kiến

- Có nhiều ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “đảm bảo quốc phòng, an ninh” vào cuối Điều 53; đề nghị bổ sung cụm từ “giáo dục, khoa học và công nghệ” vào sau cụm từ “văn hóa” và sửa thành: “…đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; phát triển kinh tế kết hợp chặt chẽ, hài hòa với phát triển văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường”.

- Có một số ý kiến đề nghị sửa lại là: “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ trên cơ sở phát huy nội lực, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, phát triển kinh tế kết hợp chặt chẽ, hài hòa với phát triển văn hóa và bảo vệ môi trường”.

Điều 54: Có 48.539 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến cho rằng cần quy định cụ thể tên và vai trò của các thành phần kinh tế (như nội dung báo cáo thuyết minh) là không cần thiết. Bởi lẽ, các quy định của Hiến pháp mang tính cương lĩnh, định hướng lâu dài, vai trò của các thành phần kinh tế trong nền kinh tế quốc dân có thể thay đổi trong một thời gian nhất định, mỗi thành phần kinh tế chỉ có vai trò lịch sử trong một thời gian nhất định, do đó để các văn bản Luật, dưới Luật quy định cụ thể tên và vai trò của các thành phần kinh tế là phù hợp hơn.

- Có ý kiến cho rằng cần xem lại quy định “thành phần kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo”vì thực tiễn những năm qua, một số tập đoàn kinh tế nhà nước lớn “Giữ vai trò chủ đạo” như Vinashin, Vinalines… hoạt động kém hiệu quả, làm thất thoát tài sản của Nhà nước hàng chục nghìn tỷ đồng. Trong khi đó các thành phần kinh tế khác, đặc biệt là kinh tế tư nhân phát triển, đạt hiệu quả cao, mang lại nhiều lợi nhuận về kinh tế thì lại chưa được quan tâm đúng mức. Việc quy định các thành phần kinh tế bình đẳng như nhau sẽ tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, góp phần tăng nguồn thu ngân sách cho Nhà nước.

- Có ý kiến cho rằng Hiến pháp 1992 xác định nền kinh tế nhiều thành phần, trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Nhưng tại Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 không còn nêu nội dung này nữa, do đó việc định hướng nền kinh tế thị trường theo XHCN là khó khả thi, vì bản chất của Kinh tế thị trường là của Chủ nghĩa tư bản, chế độ chính trị của Việt Nam là chế độ XHCN, việc định hướng đó sẽ như thế nào. Do vậy, đề nghị cần liệt kê các thành phần kinh tế và nêu rõ vai trò của các thành phần kinh tế đó, đồng thời quy định cụ thể trách nhiệm trong việc lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý nền kinh tế phát triển đúng hướng, có hiệu quả.

Khoản 2.

- Có một số ý kiến cho rằng cần bổ sung cụm từ “tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế được sản xuất, kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm” vào sau cụm từ “Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân”; đề nghị sửa thành: “Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân, tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế được sản xuất, kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm cùng phát triển lâu dài, hợp tác, bình đẳng và cạnh tranh theo pháp luật”.

- Có một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “đúng quy định” trước cụm từ “pháp luật”; bổ sung vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay; bổ sung thêm một khoản “Nhà nước quản lý các ngành, lĩnh vực kinh tế then chốt của đất nước”.

- Có nhiều ý kiến đề nghị cần chỉ rõ ra các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam hiện nay bao gồm: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, kinh tế hỗn hợp; đề nghị thêm nội dung quy định kinh tế nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo trong một số ngành, lĩnh vực quan trọng nhằm tạo thuận lợi cho việc phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

- Có một số ý kiến đề nghị giữ lại Điều 15 của Hiến pháp cũ năm 1992 cụm từ “trong đó sở hữu toàn dân và sở hữu tập tập thể là nền tảng” giống như Hiến pháp 1992; đề nghị bổ sung vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay.

- Có ý kiến nêu việc quy định trong Dự thảo “nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa…” tại khoản 1 điều 55 có mâu thuẫn với khoản 1 điều 54 hay không? Để không mâu thuẫn với điều 54, cần bổ sung như sau: “Nhà nước xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, bảo đảm cho nền kinh tế vận hành theo quy luật thị trường có sự điều tiết của nhà nước”.

- Có ý kiến đề nghị giữ lại Điều 15 của Hiến pháp năm 1992; Điều 54, Điều 55, đề nghị gộp lại vì cùng nói về nền kinh tế thị trường và đề nghị viết khái quát hơn.

Điều 55: Có 123 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị sửa đoạn “thúc đẩy liên kết kinh tế vùng, bảo đảm phát triển hợp lý” thành “thúc đẩy liên kết kinh tế vùng, kinh tế ngành, bảo đảm phát triển hợp lý”; đề nghị thêm cụm từ “định hướng xã hội chủ nghĩa” sau cụm từ “quy luật thị trường” thành câu: “Nhà nước xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, bảo đảm cho nền kinh tế vận hành theo quy luật thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa...”

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “phát triển bền vững và” vào sau cụm từ “bảo đảm cho nền kinh tế”, sửa thành: “Nhà nước xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, bảo đảm cho nền kinh tế phát triển bền vững và vận hành theo quy luật thị trường…”.

- Khoản 2: Có ý kiến đề nghị sửa lại là: “Nhà nước thống nhất quản lý hoạt động kinh tế đối ngoại, phát triển các hình thức hợp tác kinh tế với các quốc gia, vùng lãnh thổ, tổ chức quốc tế trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và các bên cùng có lợi, phù hợp với pháp luật Việt Nam và pháp luật, thông lệ quốc tế”.

Điều 56: Có 12.790 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “hợp pháp” sau từ “kinh doanh”. Viết lại là: ”Tổ chức, cá nhân được tự do kinh doanh hợp pháp, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật”; thêm cụm từ “sản xuất” vào Khoản 1: “Tổ chức, cá nhân được tự do sản xuất kinh doanh, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật”.

- Tổ chức, cá nhân được tự do kinh doanh, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật. Cụm từ “cá nhân được tự do kinh doanh…” trùng ý với quy định tại Khoản 1 Điều 34 là “Mọi người tự do kinh doanh”. Do đó đề nghị bỏ cụm từ “được tự do”, sửa đổi lại thành “Tổ chức, cá nhân kinh doanh thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật” là hợp lý.

- Có ý kiến đề nghị bỏ nội dung Khoản 1.

Khoản 2: Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm từ: sản xuất vào câu: …bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh trong sản xuất, kinh doanh”.

Khoản 3.

- Có ý kiến đề nghị gộp Khoản 3 Điều 56 vào Khoản 3 Điều 58 và ghi trong một Điều qui định về “trưng mua, trưng dụng”; đề nghị bổ sung thêm cụm từ “Nhà nước đảm bảo đời sống ổn định cho người bị thu hồi đất”.

- Có ý kiến đề nghị thay từ “cho“ bằng từ “của“. Viết lại thành: Trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng chống thiên tai, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản cho cá nhân, tổ chức theo giá trị thị trường. Thể thức trưng mua, trưng dụng do luật định”.

- Đề nghị bổ sung cụm từ “theo giá trị thỏa thuận hai bên trên cơ sở giá thị trường” thay cho cụm từ “theo giá thị trường”. Viết lại thành: “…. Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản của cá nhân, tổ chức theo giá trị thỏa thuận hai bên trên cơ sở giá thị trường. Thể thức mua, trưng dụng theo luật định”.

- Đề nghị Khoản 1, 2, Điều 34 và Khoản 1, 3 Điều 56 quy định về tự do kinh doanh và đề nghị gộp lại thành một Điều.

Điều 57: Có 68.052 ý kiến

- Nhiều ý kiến cho rằng cần phải làm rõ khái niệm “sở hữu đất đai” và “quyền sở hữu đất đai”; cần xác định rõ là đất đai thuộc chế độ sở hữu toàn dân chứ không phải thuộc sở hữu toàn dân; xác định rõ quyền của người được giao đất.

- Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “quy hoạch, kế hoạch và”. Điều này sửa lại như sau:“Đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản và tài nguyên thiên nhiên khác, nguồn lợi ở vùng biển, thềm lục địa, vùng trời và các tài sản khác do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý theo quy hoạch, kế hoạch và quy định của pháp luật”.

– Một số ý kiến đồng tình với quy định tại Điều 57 nhưng đề nghị cần làm rõ nội hàm khái niệm “Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý…” và đề nghị nên thay “Nhà nước là đại diện chủ sở hữu” thành “Quốc hội là đại diện chủ sở hữu” và “Chính phủ thống nhất quản lý”.

Điều 58: Có 48.624 ý kiến

Khoản 1.

Có ý kiến cho rằng quy định “đất đai được quản lý theo quy hoạch và pháp luật” là khác nhau. Đề nghị sửa lại điều này theo hướng quy định đất là một tài nguyên đặc biệt của quốc gia. Nhà nước quy định có đất công và đất tư. Đất tư thuộc sở hữu của người dân Việt Nam, người dân toàn quyền sử dụng, đất công là đất của Nhà nước, thuộc sở hữu nhà nước. Cụ thể do Luật tài nguyên quy định. Cá nhân, tổ chức cần đất sản xuất kinh doanh ngoài đất tư đã có, có quyền thuê đất công của Nhà nước. Hết hạn thuê hoặc không sử dụng nữa thì trả lại cho Nhà nước.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị tại thêm cụm từ: “là người Việt Nam”, vì cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất là người Việt Nam, công nhận quyền sử dụng đất để sử dụng lâu dài hoặc có thời hạn. Mặt khác, nhà nước cần nghiêm cấm các tổ chức, cá nhân sau khi làm thủ tục thuê đất lại lấy đất đó làm tài sản để thế chấp vay ngân hàng, dẫn đến tình trạng nợ xấu, khủng hoảng bất động sản, khủng hoảng tài chính như hiện nay. Nên viết là: “Tổ chức, cá nhân là người Việt Nam được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất để sử dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn. Người sử dụng đất có trách nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm, đúng mục đích; được chuyển quyền sử dụng đất, thực hiện các nghĩa vụ liên quan theo quy định của luật. Quyền sử dụng đất là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ”.

- Quyền sử dụng đất là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ, đề nghị bỏ cụm từ “là quyền tài sản” thành: “Quyền sử dụng đất được pháp luật bảo hộ”, vì nội dung “quyền tài sản” đã được quy định trước đó (Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất để sử dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn… khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm, đúng mục đích; được chuyển quyền sử dụng đất, thực hiện các nghĩa vụ liên quan theo quy định của luật). Hơn nữa, cần làm rõ quyền sở hữu đất đai của các thành phần kinh tế tư nhân, chính vì quyền tư hữu của các thành phần này chưa thể hiện rõ ràng đầy đủ trong Hiến pháp và trong luật đất đai chính là nguyên nhân bất cập xảy ra triền miên đến nay vẫn chưa giải quyết được.

Có ý kiến đề nghị tại Khoản 2 nên thay cụm từ “bồi bổ” bằng “cải tạo”, nên viết là: “…Người sử dụng đất có trách nhiệm bảo vệ, cải tạo, khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm,….”

Khoản 3.

- Tại Khoản 3, Điều 58 có rất nhiều ý kiến tâm huyết của đông đảo các tầng lớp nhân dân vì nó liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân.

Thực tiễn những năm qua cho thấy, người dân bức xúc, khiếu kiện kéo dài phần lớn do việc thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế- xã hội nói chung, bồi thường cho dân chưa thoả đáng, giải quyết chưa thật hài hoà giữa lợi ích của người bị thu hồi đất và chủ dự án đầu tư (người được cấp đất). Mặt khác, nếu gọi chung là dự án phát triển kinh tế- xã hội thì đối với các dự án kinh tế, vì lợi nhuận nên dễ phát sinh tình trạng “Lợi ích nhóm”, chủ đầu tư chạy dự án, thoả hiệp với các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, thu hồi đất của tổ chức, cá nhân, điều này sẽ tạo môi trường và điều kiện cho tham nhũng phát sinh, phát triển một cách tinh vi. Chính điều đó gây ra những bất đồng trong toàn dân với hơn 70% khiếu kiện liên quan đến đất đai. Nhiều dự án sử dụng sai mục đích hoặc để hoang hóa nhiều năm trở nên ô nhiễm nghiêm trọng, trong khi đó người dân không có việc làm, thu nhập thấp. Do đó sửa đổi Hiến pháp 1992 cần nghiên cứu lại và có biện pháp xử lý kiên quyết đối với các dự án sai mục đích, hoặc bỏ hoang hóa. Việc thu hồi đất vì mục đích kinh doanh, thương mại thì phải thỏa thuận trực tiếp với người đang sử dụng đất đó.

- Như vậy có thể sửa đổi, bổ sung Khoản 3 như sau:

“Nhà nước thu hồi đất do tổ chức, cá nhân sử dụng có bồi thường theo giá thị trường trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.

Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện, hỗ trợ tái định cư cho người bị thu hồi đất”.

- Nhiều ý kiến góp ý nên bỏ cụm từ “các dự án phát triển kinh tế- xã hội” hoặc phải quy định rõ trong trường hợp nào “vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và các dự án phát triển kinh tế – xã hội“.

- Có nhiều ý kiến cũng đề nghị sửa đổi, bổ sung quy định: “Nhà nước chỉ có quyền thu hồi đất do tổ chức, cá nhân sử dụng có bồi thường theo quy định của pháp luật trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia. Trong trường hợp thật cần thiết vì lợi ích công cộng và các dự án phát triển kinh tế – xã hội, thì Nhà nước phải trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường cho cá nhân, tổ chức theo giá thị trường”. Không dùng cụm từ “thu hồi” bởi việc này chỉ phù hợp khi Nhà nước giải quyết hành vi lấn chiếm, sử dụng sai mục đích hay vượt quá hạn mức… mà dùng cụm từ “trưng mua” hoặc “trưng dụng” vì đất đai ở đây đã là “quyền tài sản” của cá nhân, tổ chức để đảm bảo đất đai là tài nguyên đặc biệt. Đồng thời khẳng định quyền sử dụng đất là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ. Mặt khác, khắc phục tình trạng thu hồi đất tùy tiện, gây tình trạng lãng phí đất cần xác định rõ khái niệm trường hợp cần thiết. Nếu quy định như trên thì trong mọi trường hợp khi đã có quyết định thu hồi đất thì Nhà nước thu hồi đất của người dân là hoàn toàn hợp pháp.

Một số ý kiến khác:

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm từ “hợp pháp” vào sau cụm từ “sử dụng” vì đất không hợp pháp thì không được bồi thường.

- Có ý kiến đề nghị sửa thành: “Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất để sử dụng lâu dài hoặc có thời hạn. Người sử dụng đất có trách nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai thác hợp lý. Nếu sử dụng đất không đúng mục đích thì bị nhà nước thu hồi theo quy định của luật. Quyền sử dụng đất là quyền tài sản được nhà nước bảo hộ”.

- Đề nghị nên tách ra làm 02 nhóm gồm: Nhóm (1) là thu hồi đất phục vụ quốc phòng, an ninh; Nhóm (2) là thu hồi đất để phục vụ lợi ích phát triển kinh tế – xã hội,… để người bị thu hồi đất dễ hiểu, dễ thực hiện, tránh nhầm lẫn, dẫn đến việc khiếu kiện kéo dài và không đúng pháp luật.

Điều 59: Có 171 ý kiến.

- Hầu hết ý kiến tán thành với việc bổ sung Điều 59, quy định về tài chính công, nhằm đảm bảo việc sử dụng hiệu quả, công bằng, công khai, minh bạch, đúng pháp luật ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, quỹ tài chính Nhà nước và các nguồn tài chính công khác.

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị Nhà nước nên đưa nội dung bảo vệ Môi trường trở thành vấn đề then chốt gắn với sự phát triển bền vững, trong đó yêu cầu mọi công dân phải có ý thức chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường và quản lý môi trường cho thế hệ tương lai.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “quỹ quốc gia” sau cụm từ “quỹ tài chính nhà nước“; đề nghị thêm dấu phẩy (,) vào sau từ “thu” để tách biệt việc thu và chi ngân sách tại Khoản 2.

Điều 60: Có 158 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị đưa cụm từ “quản lý Nhà nước” lên trước cụm từ “hoạt động kinh tế – xã hội” vì phải nhấn mạnh hậu quả của tham nhũng, lãng phí gây ra trong quản lý nhà nước là vô cùng nghiêm trọng và sửa thành: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thực hành tiết kiệm, phòng chống lãng phí, tham nhũng trong quản lý nhà nước và hoạt động kinh tế – xã hội”; bổ sung cụm từ “và công khai minh bạch” sau cụm từ “tham nhũng”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ Điều 60 Dự thảo Hiến pháp vì các cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tham nhũng trong hoạt động kinh tế – xã hội và quản lý nhà nước là đương nhiên; đồng thời, đã được quy định tại Điều 8 Dự thảo Hiến pháp.

Điều 61: Có 231 ý kiến góp ý

- Có một số ý kiến đề nghị thay đổi cụm từ “thỏa đáng” thành từ “phù hợp” vì nói tới thu nhập thì không biết được bao nhiêu sẽ thỏa đáng chỉ có thể quy định được mức thu nhập phù hợp cho người lao động theo trình độ, công việc mà người đó đang phụ trách.

- Có một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “cùng có lợi” trước cụm từ “hài hòa và ổn định”. Khoản 2 nên viết là: “Nhà nước bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động, người sử dụng lao động và tạo điều kiện xây dựng quan hệ lao động tiến bộ, cùng có lợi, hài hòa và ổn định”.

- Bổ sung thêm khoản 3: “Nhà nước có chính sách thu hút nhân tài trên thế giới làm việc và cống hiến tại Việt Nam. Nhà nước có chế độ đãi ngộ nhân tài”.

Điều 62: Có 329 ý kiến góp ý

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “nâng cao” vào trước cụm từ “bảo vệ sức khỏe của nhân dân…”, thay cụm từ “đông y và tây y” bằng cụm từ “hiện đại và cổ truyền”; bổ sung cụm từ cuối khoản 1: “… đặc biệt khó khăn khác” bằng cụm từ “có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn khác”; – Có ý kiến bổ sung thêm cụm từ “phòng chống bạo lực giới” thành “Nhà nước… phòng chống bạo lực giới và kế hoạch hóa gia đình”. Đề nghị xem lại nội dung này vì hiện nay chưa nói vấn nạn bạo lực giới, bạo lực gia đình nên phải đưa vào Hiến pháp để đảm bảo tính thực thi và thực hiện bình đẳng giới hiệu quả.

- Khoản 2: Có một số ý kiến cho rằng khoản 2 chưa thể hiện được rõ và đầy đủ các khía cạnh liên quan đến trách nhiệm của Nhà nước, xã hội, gia đình và công dân đối với người mẹ, trẻ em. Nên bổ sung thêm nội dung để đảm bảo tính nhân văn và giá trị pháp lý, truyền thống dân tộc đối với người mẹ và trẻ em, mầm non của đất nước.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm khoản 3: “Ưu tiên chăm sóc sức khỏe cho các gia đình chính sách, gia đình thương bệnh binh, gia đình có công với cách mạng. Người già neo đơn không nơi nương tựa”.

Điều 63: Có 86.461 ý kiến

- Đa số ý kiến đóng góp đều nhất trí cao việc Dự thảo Hiến pháp sửa đổi lần này đã tách Điều 67 Hiến pháp năm 1992 thành hai Điều 35 và 63. Quy định này đã xác nhận công tác chăm lo đời sống vật chất và tinh thần đối với người và gia đình có công với nước, bảo đảm an sinh xã hội cho các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, nhóm yếu thế là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của Ðảng, Nhà nước, của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó Nhà nước đóng vai trò chủ đạo.

Khoản 1.

- Có ý kiến cho rằng đề nghị bổ sung vấn đề quỹ phúc lợi được nhiều người quan tâm trong chính sách an sinh xã hội của Nhà nước XHCN.

– Có ý kiến đề nghị nên giữ nội dung “Những người và gia đình có công với nước được khen thưởng, chăm sóc” tại Điều 67 Hiến pháp 1992 bổ sung vào Khoản 1 Điều 63 của dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 để khích lệ tinh thần của nhân dân.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm đối tượng vào cuối khoản 1 như sau: “… người nghèo, phụ nữ có thai, nuôi con nhỏ, người có hoàn cảnh khó khăn”.

Khoản 2.

- Có một số ý kiến đề nghị sửa lại là: “Nhà nước và xã hội có trách nhiệm tôn vinh, khen thưởng, thực hiện các chính sách ưu đãi đối với người có công với nước.

Điều 64: Có 253.576 ý kiến

- Có ý kiến cho rằng, chúng ta đang hội nhập với chủ nghĩa tư bản hiện đại và đang bị một cuộc xâm lăng lớn của văn hóa nước ngoài. Những năm gần đây, các giá trị văn hóa bị xuống cấp rất nghiêm trọng, trong khi đó, Đảng chưa có nghị quyết nào về văn hóa thời kỳ hội nhập. Việc quản lý văn hóa của cơ quan nhà nước cũng hết sức lõng lẻo, thờ ơ. Hiến pháp năm 1992 có các điều 30, 31, 32, 33, 34 quy định về văn hóa thì Dự thảo chỉ có 1 Điều 64 quy định về văn hóa cho thấy sự quan tâm chưa đúng mức đối với văn hóa. Dự thảo cần khẳng định và có các quy định cho nền văn hóa xã hội chủ nghĩa.

- Dự thảo nên quy định rõ hơn về chủ thể và người chịu trách nhiệm chính trong phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Khoản 1.

- Có ý kiến cho rằng cần bỏ cụm từ “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực phát triển của đất nước” vì cụm từ này chỉ mang tính chất như một khẩu hiệu, không cần thiết trong văn bản quy phạm pháp luật.

- Bổ sung thêm cụm từ “và mục tiêu” sau từ “động lực” để theo đúng tinh thần Nghị quyết TW5 (khóa VIII): “Văn hóa là động lực, là mục tiêu phát triển của đất nước”.

- Có ý kiến cho rằng tại Khoản 2 nên thay bằng cụm từ “Nhà nước khuyến khích các sáng tác, biểu diễn văn hoá nghệ thuật nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần đa dạng, lành mạnh của nhân dân…Việt Nam; bảo trợ và phát triển các tài năng văn hoá, nghệ thuật…”. Vì trên thực tế, các sáng tác nghệ thuật có nội dung ca ngợi tình yêu quê hương đất nước, hoặc các tài năng về văn hoá, nghệ thuật cần phải được Nhà nước khuyến khích, bảo trợ nhằm phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Khoản 3.

- Đề nghị bổ sung, sửa đổi là: Xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc; xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có văn hóa, có ý thức làm chủ, có trách nhiệm công dân, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”.

Khoản 4.

- Có ý kiến đề nghị chuyển Khoản 4 của Điều 64 sang Khoản 2 của Điều 44 vì có nội hàm tương tự; đề nghị thay cụm từ “phá hoại” bằng cụm từ ”xâm hại”, vì nhân cách thì không nên dùng từ phá hoại; bổ sung cụm từ “xuất bản các loại tài liệu, ấn phẩm” sau từ “truyền bá”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung một khoản quy định nghiêm cấm hành vi xâm phạm, chiếm đoạt các di sản, công trình văn hoá, nghệ thuật, các danh lam, thắng cảnh, di tích lịch sử được Nhà nước công nhận.

Điều 65: Có 13.098 ý kiến

- Đề nghị Điều 65, 66, 67 nên gộp lại thành một điều với các khoản liên quan vì điều 65 khẳng định quan điểm về phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; Khoản 66, 67 là cụ thể hóa quan điểm đó.

- Một số ý kiến cho rằng xác định việc “Phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu” là rất phù hợp, thể hiện vai trò quan trọng của giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ trong phát triển kinh tế, phát triển dân trí, nâng cao trình độ và vị thế của đất nước ta trên trường quốc tế. Tuy nhiên, quy định như vậy chưa rõ chủ thể ai sẽ là người thực hiện. Do vậy, nên bổ sung cụm từ “Nhà nước đảm bảo” và sửa thành “Nhà nước đảm bảo phát triển giáo dục giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu”.

- Một số ý kiến đề nghị sửa lại là: Phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, an ninh và quốc phòng là quốc sách hàng đầu”.

- Môt số ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “Nhà nước đảm bảo” nên trước để quy định rõ chủ thể trong việc phát triển giáo dục thành “Nhà nước đảm bảo phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu”.

Điều 66: Có 38.596 ý kiến

- Có một số ý kiến nêu về giáo dục, đào tạo trong Dự thảo chưa toát lên được tầm quan trọng, tính cấp bách hiện nay về chính sách giáo dục, chưa nói lên được việc cần thiết phải đổi mới tư duy trong giáo dục như trong Cương lĩnh về phát triển đất nước của Đảng. Nên bổ sung về chính sách trọng dụng người tài trong điều này.

- Khoản 1 đề nghị bổ sung cụm từ “khuyến khích và trọng dụng nhân tài” vào sau cụm từ “Đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài“.

- Có một số ý kiến đề nghị sửa lại Khoản 3 như sau: “Nhà nước và xã hội đáp ứng tối đa nhu cầu học tập của nhân dân, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển, sử dụng, thu hút tài năng, xem đây là nguồn nguyên khí quan trọng của quốc gia; người khuyết tật…”.

- Đề nghị bổ sung thêm một khoản vào Điều 66 đó là: “Nhà nước tập trung xây dựng cả nước trở thành một xã hội học tập, có các cơ chế, chính sách để tạo cơ hội và điều kiện thuận lợi cho mọi người được học tập thường xuyên, liên tục, suốt đời; là mục tiêu cơ bản trong chiến lược chấn hưng và phát triển giáo dục của nước ta”. Vì Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ xây dựng CNXH (bổ sung và phát triển năm 2011), các Nghị quyết Đại hội Đảng IX, X, XI nhằm xây dựng cả nước trở thành một xã hội học tập, nhưng Hiến pháp là đạo luật cơ bản, luật gốc lại không hề đề cập đến.

Điều 67: Có 49 ý kiến góp ý

- Về vấn đề khoa học và công nghệ, một số đại biểu phản ánh thực tế trong quá trình làm khoa học, việc làm các thủ tục tài chính, quyết toán, thanh toán phức tạp và chiếm quá nhiều thời gian nên ảnh hưởng rất lớn tới công tác nghiên cứu. Vì vậy đề nghị Dự thảo Hiến pháp 1992 sửa đổi phải thể hiện được sự đảm bảo những điều kiện, có cơ chế đặc thù để các nhà khoa học làm việc, có như vậy mới xây dựng được một nền khoa học tự chủ, hiện đại.

- Đề nghị giữ lại Điều 41, 42 của Hiến pháp cũ nhưng có sự điều chỉnh: “Nhà nước cần định hướng phát triển nền thể dục, thể thao dân tộc và hướng dẫn phát triển giáo dục thể chất trong trường học. Tạo điều kiện và khuyến khích phát triển các hình thức thể thao quần chúng. Chú trọng phát triển thể thao thành tích cao, đào tạo, bồi dưỡng tài năng thể thao”.

Khoản 1.

Có ý kiến đề nghị sửa lại là: “Khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ giữ vai trò then chốt, …”.

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “mũi nhọn”, “tiên tiến, hiện đại”, thành “Nhà nước thúc đẩy phát triển các lĩnh vực khoa học và công nghệ mũi nhọn, đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng có hiệu quả các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến, hiện đại; khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư nghiên cứu, phát triển chuyển giao, ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ; bảo đảm quyền tự do nghiên cứu và sáng tạo khoa học, công nghệ”.

- Có một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “doanh nhân” vào sau cụm từ “cá nhân” vào Khoản 2, bởi vì cần gắn việc nghiên cứu khoa học, công nghệ với sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đây là một nguồn lực rất quan trọng.

Khoản 3.

- Có một số ý kiến đề nghị sửa đoạn “Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người tham gia và được hưởng thụ lợi ích từ các hoạt động khoa học, công nghệ” thành: “Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người tham gia, thực hiện và được hưởng thụ lợi ích từ các hoạt động khoa học, công nghệ”.

- Đề nghị bổ sung Khoản 4: “Nhà nước tạo điều kiện đặc biệt để thu hút nhân tài nhằm phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, khoa học, công nghệ, an ninh quốc phòng”. Vì Dự thảo cần bổ sung nội dung đề cập đến việc sử dụng hợp lý tài năng của đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật có trình độ cao và độ dày kinh nghiệm.

Điều 68: Có 91 ý kiến

- Đề nghị Nhà nước nên đưa nội dung bảo vệ môi trường trở thành vấn đề then chốt gắn với sự phát triển bền vững, trong đó yêu cầu mọi công dân phải có ý thức chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường và quản lý môi trường cho thế hệ tương lai.

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị Khoản 1 Điều 68 có thể gộp Khoản 2 Điều 46 vì cũng quy định về trách nhiệm về bảo vệ môi trường.

Khoản 2:

- Đề nghị bổ sung cụm từ “bền vững” sau cụm từ “hiệu quả”, cụm từ “phát triển” sau cụm từ “bảo tồn”, “hợp tác quốc tế để phối hợp hành động bảo vệ môi trường” sau cụm từ “ứng phó với biến đổi khí hậu” và sửa thành: “Nhà nước có cơ chế …. sử dụng hiện quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn, phát triển đa dạng sinh học; phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, hợp tác quốc tế để phối hợp hành động bảo vệ môi trường” để nội dung của khoản này phù hợp, đầy đủ ý hơn”; đề nghị xem xét lại cách dùng từ “sản xuất sạch” và “tiêu dùng sạch”.

Khoản 3.

- Có ý kiến đề nghị thêm vào khoản 3 cụm từ “hậu quả gây ra” sau cụm từ “khắc phục”; bổ sung thêm cụm từ “theo pháp luật’’ vào sau “bị xử lý nghiêm’’ thành “… làm suy kiệt tài nguyên thiên nhiên và suy giảm đa dạng sinh học phải bị xử lý nghiêm theo pháp luật…”.

CHƯƠNG IV

BẢO VỆ TỔ QUỐC

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

Có tổng số 325.721 ý kiến tham gia góp ý:

- Về tên chương: Đa số các ý kiến tán thành tên chương.

- Góp ý chung: Có hơn 96.900 ý kiến góp ý:

+ Trên cơ sở giữ nội dung và bố cục Chương IV của Hiến pháp năm 1992, Dự thảo tiếp tục khẳng định bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, giữ vững an ninh quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, trong đó lực lượng vũ trang nhân dân giữ vai trò nòng cốt, phát huy sức mạnh tổng hợp của đất nước để bảo vệ vững chắc Tổ quốc; bổ sung quy định về góp phần bảo vệ hòa bình ở khu vực và trên thế giới. Ðồng thời, Dự thảo khẳng định lực lượng vũ trang có nhiệm vụ tuyệt đối trung thành với Ðảng và bảo vệ Ðảng, bổ sung việc thực hiện nghĩa vụ quốc tế của lực lượng vũ trang nhân dân.

+ Trong Chương IV: “Bảo vệ Tổ quốc” quy định Bộ đội, Quân đội, Công an có nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, nhưng có ý kiến cho rằng nên mở rộng ra. Hiện nay chúng ta chưa có quy định về việc đưa quân ra nước ngoài nên cần có quy định quyền thực hiện nghĩa vụ quốc tế như Quân đội chúng ta tham gia lực lượng bảo vệ hòa bình của Liên hợp quốc.

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

1. Điều 69: Có 68.268 ý kiến góp ý:

- Có ý kiến đề nghị sửa lại là: “Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, giữ vững an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, trong đó lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt, phát huy sức mạnh tổng hợp của đất nước để bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Tăng cường hợp tác quốc tế về quốc phòng và an ninh, góp phần bảo vệ hòa bình ở trong khu vực và trên thế giới.

Cơ quan, tổ chức, công dân phải thực hiện đầy đủ nhiệm vụ quốc phòng và an ninh do pháp luật quy định“.

Vì trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, để bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng, phát huy sức mạnh tổng hợp của lượng vũ trang và quần chúng nhân dân, ta đã giành thắng lợi vẻ vang. Hôm nay trong thời bình, dù không có súng đạn nhưng trước chính sách mở cửa hội nhập của Đảng và Nhà nước ta, các thế lực thù địch đã và đang bằng mọi cách thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình” và “bạo loạn lật đổ“, thậm chí sử dụng vũ khí công nghệ cao hòng xoá bỏ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, một số đối tượng khác “chui sâu, leo cao” vào trong nội bộ nhằm chuyển hóa tư tưởng, chuyển hóa nội bộ nhằm làm giảm lòng tin với Đảng, với Nhà nước. Như trong Hội nghị lần thứ tư BCH Trung ương Đảng khóa XI đã ra Nghị quyết về “một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay“. Cho nên, để Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, giữ vững an ninh quốc gia phải có Đảng lãnh đạo, lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt, sự phối hợp của các tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội và sự ủng hộ của nhân dân.

Khổ 1.

- Có nhiều ý kiến đề nghị thay cụm từ “sự nghiệp” bằng cụm từ “trách nhiệm” thể hiện rõ trách nhiệm của toàn xã hội với nhiệm vụ chung do vậy viết lại là: “Bảo vệ Tổ quốc Việt nam Xã hội chủ nghĩa, giữ vững an ninh quốc gia là trách nhiệm của toàn xã hội”.

- Có một số ý kiến đề nghị sửa lại là: Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, củng cố quốc phòng giữ vững an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội là sự nghiệp của toàn dân”; đồng thời đề nghị bổ sung thêm cụm từ “củng cố quốc phòng” và “đảm bảo trật tự an toàn xã hội” để toàn diện hơn. Cụ thể: “Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, củng cố quốc phòng, giữ vững an ninh quốc gia, đảm bảo trật tự an toàn xã hội là sự nghiệp của toàn dân”.

Khổ 2.

Có một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ: ”gồm Quân đội nhân dân và Công an nhân dân”. Sửa lại là: “Nhà nước củng cố và tăng cường nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân; lực lượng vũ trang nhân dân gồm Quân đội nhân dân và Công an nhân dân giữ vai trò nồng cốt…”; một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “nhiệm vụ ngoại giao và đối ngoại nhân dân“.

Khổ 3.

- Có một số ý kiến đề nghị sửa lại là: “Mọi cơ quan, tổ chức, công dân phải thực hiện đầy đủ nhiệm vụ quốc phòng và an ninh do luật định”.

2. Điều 70: Có 342 ý kiến

- Nhiều ý kiến đồng tình với nội dung bổ sung, tuy nhiên đề nghị nên sắp xếp thứ tự như sau: “Lực lượng vũ trang nhân dân phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, nhân dân và Đảng Cộng sản Việt Nam”. Một số ý kiến đề nghị nên cân nhắc việc bổ sung nội dung tuyệt đối trung thành với Đảng và bảo vệ Đảng vì ở nước ta, lực lượng vũ trang nhân dân do Đảng lãnh đạo, đương nhiên phải tuyệt đối trung thành với Đảng và bảo vệ Đảng.

- Đề nghị bổ sung cụm từ “biển đảo, biên giới, vùng trời” và cụm từ “bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ nền văn hóa, bảo vệ công cuộc đổi mới, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống” vào trước và sau cụm từ “thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội“. Viết lại là: “Lực lượng vũ trang nhân dân phải tuyệt đối trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổ quốc và nhân dân, có nhiệm vụ bảo vệ độc lập, chủ quyền, biển đảo, biên giới, vùng trời, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội; bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ nền văn hóa, bảo vệ công cuộc đổi mới, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa, cùng toàn dân xây dựng đất nước và thực hiện nghĩa vụ quốc tế”.

- Đề nghị thay câu “Lực lượng vũ trang nhân dân phải tuyệt đối trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổ quốc và nhân dân…” bằng câu “Lực lượng vũ trang nhân dân phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc và nhân dân, chịu sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam…”.

- Có một số ý kiến đề nghị đảo cụm từ “Tổ quốc” lên trước “Đảng Cộng sản Việt Nam” tại Điều 70 thành: “Lực lượng vũ trang nhân dân phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, Đảng Cộng sản Việt Nam và nhân dân…” vì Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội nhưng Đảng vẫn phải hoạt động tuân thủ theo quy định của Hiến pháp và pháp luật; lợi ích của Tổ quốc phải đặt trên lợi ích của Đảng.

3. Điều 71: Có 46.223 ý kiến

- Đa số ý kiến cho rằng, Điều 71 ghi là “Quân đội nhân dân cách mạng được xây dựng chính quy, tinh nhuệ…”. Từ trước đến nay chúng ta thường nói: Quân đội nhân dân Việt Nam nhưng trong dự thảo ghi thêm: “Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng” thì người ta có thể hiểu bên cạnh Quân đội nhân dân Việt Nam có thêm lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng. Cho nên có thể hiểu là có 2 lực lượng quân đội. Cho nên đề nghị Điều 71 cần sửa như sau “Quân đội nhân dân Việt Nam là đội quân cách mạng được xây dựng tinh nhuệ, chính quy từng bước hiện đại” để làm rõ bản chất của quân đội nhân dân Việt Nam.

- Có một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “từng bước” và nên viết lại: “Quân đội nhân dân Việt nam bao gồm 2 lực lượng: Thường trực và Dự bị; 3 thứ quân: Bộ đội chủ lực, Bộ đội địa phương, Dân quân tự vệ được xây dựng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là lực lượng nòng cốt thực hiện nhiệm vụ quốc phòng”.

Nói như thế là phù hợp, thể hiện tầm vóc của Đảng, dân tộc, quân đội đã có thực tiễn 2 cuộc kháng chiến lâu dài thắng lợi to lớn để phát triển lên tầm cao mới. Không thể “từng bước” mãi để ỷ vào khó khăn chậm hiện đại quân đội. Không thể hô hào “hùng hậu”, “rộng khắp” chung chung.

- Có nhiều ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “là lực lượng” vào sau cụm từ “quân đội nhân dân Việt Nam” để khẳng định rõ vị trí, vai trò của quân đội là lực lượng cách mạng. Điều 71 nên viết là: “Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng cách mạng được xây dựng chính quy…”.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ từ “hùng hậu” thay bằng “…tổ chức chặt chẽ, vững mạnh, rộng khắp…” như vậy sẽ đảm bảo tính quy mô và chất lượng của lực lượng. Viết lại là: “Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng được xây dựng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ được xây dựng tổ chức chặt chẽ, vững mạnh, rộng khắp, rộng khắp, cùng với Quân đội nhân dân làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng”; bỏ cụm từ “cùng với Quân đội nhân dân” và thêm cụm từ “Lực lượng cảnh sát biển được xây dựng hiện đại” vào sau từ “rộng khắp”, thay dấu phẩy “,” bằng dấu chấm phẩy “ ; ”. Viết lại là: “Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng được xây dựng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ được xây dựng hùng hậu, rộng khắp; lực lượng Cảnh sát biển được xây dựng hiện đại; làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng”.

- Có một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân” sau “…từng bước hiện đại…” để thống nhất với Điều 70. Viết lại là: “Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng được xây dựng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ được xây dựng hùng hậu, rộng khắp, cùng với Quân đội nhân dân làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng”; bổ sung cụm từ “vững mạnh” vào trước cụm từ “hùng hậu”. Viết lại là: “Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng được xây dựng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ được xây dựng vững mạnh, hùng hậu, rộng khắp, cùng với Quân đội nhân dân làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng”.

- Có một số ý kiến đề nghị thay từ “từng bước” bằng từ “tiến lên”. Viết lại là: “Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng được xây dựng chính quy, tinh nhuệ, tiến lên hiện đại; lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ được xây dựng hùng hậu, rộng khắp, cùng với Quân đội nhân dân làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng”; bổ sung thêm cụm từ: “thực hiện nhiệm vụ quốc phòng và một số nhiệm vụ do Đảng, Nhà nước phân công”.

4. Điều 72: Có 81.667 ý kiến

- Có một số ý kiến đề nghị nêu trực tiếp chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Công an nhân dân Việt Nam tại Điều 72.

- Đa số ý kiến cho rằng, Điều 72 ghi là “Công an nhân dân cách mạng được xây dựng từng bước chính quy hiện đại”. Trước nay câu nói của chúng ta bao giờ cũng là: Công an nhân dân Việt Nam nhưng trong dự thảo ghi thêm “Công an nhân dân cách mạng” thì người ta có thể hiểu bên cạnh Công an nhân dân Việt Nam có thêm lực lượng Công an nhân dân cách mạng. Cho nên có thể hiểu là có 2 lực lượng Công an. Cho nên đề nghị sửa lại điều 72 như sau: “Công an nhân dân được xây dựng từng bước chính quy hiện đại làm nòng cốt trong sự nghiệp cách mạng, bảo vệ an ninh quốc gia”, để làm rõ bản chất của Công an nhân dân Việt Nam.

- Có nhiều ý kiến cho rằng: “Công an nhân dân Việt Nam cách mạng được xây dựng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân; làm nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm”. Nên bổ sung cụm từ “tuyệt đối trung thành với tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân“. vì trải qua 2 cuộc kháng chiến, Lực lượng Công an nhân dân đã tỏ rõ một bãn lĩnh chính trị vững vàng, trung thành tuyệt đối với Đảng, Nhà nước, với Tổ quốc, với Nhân dân. Ngày nay, với nhiệm vụ giữ gìn an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội đã có nhiều cán bộ, chiến sĩ lập nên nhiều chiến công chói lọi, không ít cán bộ, chiến sĩ bị thương trong khi làm nhiệm vụ. Đó xuất phát từ ý thức bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn truyền thống của lực lượng công an nhân dân Việt Nam. Cũng như thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân” đối với Đảng phải tuyệt đối trung thành, đối với nhân dân phải kính trọng lễ phép” và để phù hợp với Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011).

- Có một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “từng bước” mà phải luôn luôn hướng vào xây dựng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

- Có một số ý kiến đề nghị sửa lại là “Xây dựng Công an nhân dân Việt Nam cách mạng chính quy, tinh nhuệ , từng bước hiện đại, làm nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự , an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm”.

- Một số ý kiến đề nghị sửa lại là: “… làm nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia và bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản chủ nghĩa xã hội, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm”; đề nghị thay từ “từng bước” bằng từ “tiến lên”. Viết lại là: “Công an nhân dân Việt Nam cách mạng được xây dựng chính quy, tinh nhuệ, tiến lên hiện đại, làm nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm”.

5. Điều 73: Có 32.321 ý kiến

- Có một số ý kiến đề nghị đưa Điều 94: Hội đồng Quốc phòng và an ninh vào chương này thành Điều 73, phù hợp với nội dung của chương IV và nhấn mạnh nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

- Có nhiều ý kiến đề nghị bổ sung thêm từ “công an” và “an ninh nhân dân”, vì trong thời bình, chúng ta không thể tách rời hai lực lượng quốc phòng và an ninh, viết lại là: “Nhà nước phát huy tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của nhân dân, giáo dục quốc phòng và an ninh cho toàn dân; thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự, chính sách hậu phương quân đội và công an; xây dựng công nghiệp quốc phòng và an ninh nhân dân, bảo đảm trang bị cho lực lượng vũ trang, kết hợp quốc phòng với kinh tế, kinh tế với quốc phòng, bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ và chiến sỹ, công nhân, nhân viên quốc phòng và công an; xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân hùng mạnh, không ngừng tăng cường khả năng bảo vệ đất nước”.

- Có nhiều ý kiến đề nghị bỏ từ “các” trong cụm từ “xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân” vì một nhà nước chỉ có một lực lượng vũ trang được thừa nhận trong Hiến pháp. Vì vậy, nếu dùng cụm từ các lực lượng vũ trang nhân dân là không chính xác. Khi nói đến lực lượng vũ trang nhân dân, mọi người hiểu ngay đó là Công an nhân dân và quân đội nhân dân.

- Có nhiều ý kiến đề nghị thêm cụm từ “xây dựng nền” vào sau cụm từ “chủ nghĩa anh hùng cách mạng của nhân dân”, thành: “Nhà nước phát huy tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của nhân dân, xây dựng nền giáo dục quốc phòng và …..chiến sỹ, công nhân, nhân viên quốc phòng; xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân hùng mạnh, không ngừng tăng cường khả năng bảo vệ đất nước” để nội dung của Điều 73 đầy đủ hơn; Có ý kiến đề nghị thêm cụm từ “trong mọi tình huống” vào cuối câu của Điều 73 thành: “Nhà nước phát huy tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của nhân dân, …..và chiến sỹ, công nhân, nhân viên quốc phòng; xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân hùng mạnh, không ngừng tăng cường khả năng bảo vệ đất nước trong mọi tình huống” để thể hiện tính chủ động, sẵn sàng trong việc bảo vệ đất nước.

- Nhiều ý kiến đề nghị bỏ câu “Bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên quốc phòng” vì nội dung này được cụ thể hóa theo luật định; đề nghị bổ sung cụm từ “an ninh” sau cụm từ “…; thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự,”; cụm từ “công an” sau cụm từ “chính sách hậu phương quân đội,”; cụm từ “an ninh” sau cụm từ “…;xây dựng công nghiệp quốc phòng,” và bổ sung cụm từ “an ninh, đối ngoại” sau cụm từ “…, kết hợp quốc phòng”. Viết lại là: “Nhà nước phát huy tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của nhân dân, giáo dục quốc phòng và an ninh cho toàn dân; thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự, an ninh, chính sách hậu phương quân đội, công an; xây dựng công nghiệp quốc phòng, an ninh, bảo đảm trang bị cho lực lượng vũ trang, kết hợp quốc phòng, an ninh, đối ngoại với kinh tế, kinh tế với quốc phòng, bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ và chiến sỹ, công nhân, nhân viên quốc phòng; xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân hùng mạnh, không ngừng tăng cường khả năng bảo vệ đất nước”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “quân đội” sau cụm từ “chính sách”, sửa lại là: “Nhà nước phát huy tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của nhân dân, giáo dục quốc phòng và an ninh cho toàn dân, thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự, chính sách quân đội, hậu phương quân đội,…”; đề nghị bổ sung cụm từ “kiến thức”, và sửa lại là: “Nhà nước phát huy tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng của nhân dân, giáo dục kiến thức quốc phòng và an ninh cho toàn dân; thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự, chính sách hậu phương quân đội…”.

CHƯƠNG V

QUỐC HỘI

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

Có tổng số 416.760 ý kiến tham gia góp ý:

- Về tên chương: Đa số các ý kiến tán thành tên chương.

- Góp ý chung về nội dung, bố cục của chương: Có hơn 90.200 ý kiến góp ý:

Quy định như trong dự thảo là quá dài. Hiến pháp chỉ cần nêu vai trò, vị trí, chức năng chính của Quốc hội như trên là đủ; còn quyền hạn, nhiệm vụ cụ thể của Quốc hội thì do Luật tổ chức Quốc hội quy định; hơn nữa quyền hạn, nhiệm vụ cụ thể của mỗi cơ quan trong bộ máy nhà nước nói chung và của Quốc hội nói riêng có thể thay đổi phù hợp với từng giai đoạn cách mạng. (Tương tự chương quy định về Chính phủ, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và các cơ quan Nhà nước khác… cũng nên quy định gọn lại theo hướng như vậy để bản Hiến pháp có tính súc tích, gọn và ổn định lâu dài).

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

1. Điều 74: Có 34.938 ý kiến

- Đa số ý kiến cho rằng, việc quy định: “Quốc hội cơ quan quyền lực cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Về bản chất chế độ, chủ quyền nhân dân là tối cao, cho nên quyền lực nhân dân là cao nhất. Xét dưới góc độ tư duy logic thì không thể trong một chỉnh thể, một chính thể lại có hai chủ thể cao nhất. Nhưng điều quan trọng hơn, nếu qui định Quốc hội là “cơ quan quyền lực cao nhất” sẽ mâu thuẫn với linh hồn của Điều 2 (Tất cả mọi quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân).

Vì vậy, để bảo đảm sự thống nhất về tinh thần và ý chí nêu tại Điều 2, chúng tôi kiến nghị sửa Điều 74 như sau: “Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội thực hiện quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát đối với hoạt động của Nhà nước”.

- Có nhiều ý kiến đề nghị phải bỏ đoạn 2, Điều 74 Dự thảo là “Quốc hội thực hiện quyền lập hiến”. Quyền lập hiến thuộc về nhân dân và Quốc hội cũng không thể có quyền giám sát Tối cao mà quyền giám sát Tối cao thuộc về nhân dân. Quốc hội chỉ có quyền giám sát việc thực hiện quyền lực nhà nước.

- Có một số ý kiến đề nghị sửa đoạn 1 thành: “Quốc hội là cơ quan độc lập đại biểu cao nhất cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.” ; một số ý kiến đề nghị sửa thành: “Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Việt Nam Cộng hoà xã hội chủ nghĩa”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung từ “mọi” trước “hoạt động của Nhà nước”. Viết lại là: “Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với mọi hoạt động của Nhà nước”; đề nghị bổ sung nội dung: “Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của mọi tổ chức chính trị – phi chính trị trên toàn lãnh thổ Việt Nam là tổ chức đại diện bảo vệ tiếng nói chung của nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế”.

- Có một số ý kiến đề nghị sửa lại điều này vì Quy định như vậy là mâu thuẫn với điều 2 dự thảo là quyền lực Nhà nước “có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”, bởi một khi Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất (không ai cao hơn) và thực hiện quyền giám sát tối cao thì các cơ quan hành pháp và tư pháp không thể có quyền “kiểm soát” đối với Quốc hội.

- Có một số ý kiến cho rằng nên viết làm 3 khoản để thể hiện rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội:

“1. Là cơ quan đại biểu cao nhất, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

2. Là cơ quan thực hành quyền lập hiến, lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

3. Là cơ quan giám sát tối cao.”

- Có một số ý kiến đề nghị giữ nguyên quy định “Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp” như Hiến pháp 1992.

- Có một số ý kiến đề nghị bổ sung: “Đảng cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Quốc hội, nhà nước và xã hội”.

2. Điều 75: Có 98.728 ý kiến

Khoản 1.

Có ý kiến cho rằng, quyền lập pháp mà nhân dân giao cho Quốc hội chủ yếu là quyền thông qua Luật. Quá trình xây dựng Luật và quyết định Luật gồm nhiều công đoạn: đưa ra sáng kiến Luật, dự thảo Luật, đệ trình dự thảo Luật, thông qua Luật, công bố Luật. Những công việc ấy do nhiều cơ quan làm chứ không chỉ có Quốc hội. Một số ý kiến cho rằng, Điều 75 về nhiệm vụ và quyền hạn của Quốc hội, dự thảo viêt ở điểm 1, điều 75” “Làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp, làm Luật và sửa đổi Luật”, đề nghị viết lại: “Thông qua dự thảo Hiến pháp và dự thảo sửa đổi Hiến pháp, tổ chức trưng cầu ý dân để nhân dân biểu quyết về Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp. Thông qua Luật và sửa đổi Luật”. Không nên dùng cụm từ “làm Hiến pháp” và “làm luật” vì viết như vậy không rõ nghĩa.

- Có một số ý kiến đề nghị thay từ “làm” bằng cụm từ “xây dựng”, thành “xây dựng Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp, xây dựng luật và sửa đổi luật” hoặc “lập hiến, lập pháp”. Viết lại là: “Xây dựng Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp; xây dựng luật và sửa đổi luật”. Bổ sung thêm “đại biểu Quốc hội có quyền đề xuất sáng kiến pháp luật”.

Khoản 5.

- Có một số ý kiến đề nghị bổ sung nội dung “chính sách đối nội, đối ngoại và việc tham gia làm thành viên các tổ chức chính trị, xã hội, kinh tế, quân sự quốc tế” vào cuối khoản này.

Khoản 6.

Một số ý kiến đề nghị sửa thành: “Quyết định cơ cấu tổ chức…”. Viết lại là: “Quyết định cơ cấu tổ chức và hoạt động của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Hội đồng Hiến pháp, Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán Nhà nước, chính quyền địa phương và các cơ quan khác do Quốc hội thành lập”.

Khoản 7.

- Đa số ý kiến đề nghị không quy định: Quốc hội có quyền “phê chuẩn việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao” mà giữ nguyên quy định tại khoản 8 Điều 103 Hiến pháp 1992, đó là Chủ tịch nước bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tóa án nhân dân tối cao. Bởi Thẩm phán là chức danh mang tính nghề nghiệp, không phải là chức danh lãnh đạo quản lý do đó việc thay đổi theo từng nhiệm kỳ Quốc hội mang tính hình thức và phát sinh nhiều thủ tục hành chính không cần thiết.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung nội dung: Quốc hội phải chịu trách nhiệm về những quyết định của mình trước đất nước, trước nhân dân theo Hiến pháp và luật pháp.

Khoản 8.

Một số ý kiến đề nghị bổ sung “…công bố công khai kết quả bỏ phiếu tín nhiệm” vào cuối khoản này. Viết lại là: “Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn; công bố công khai kết quả bỏ phiếu tín nhiệm”.

Khoản 11.

Một số ý kiến đề nghị sửa thành: “Quyết định đại xá các loại tội phạm trong các trại giam, các loại phạm nhân này đã hối cải, lao động cải tạo tốt. Đại xá ra tù trước hạn hoặc đại xá tù binh (nếu có)”.

Khoản 15.

Một số ý kiến đề nghị sửa thành: “Quốc hội quyết định trưng cầu ý dân về nhiệm vụ chiến lược, chiến thuật, xây dựng bảo vệ Tổ quốc (khi cần) hoặc trưng cầu ý dân về quyền lợi nghĩa vụ công dân theo pháp luật (khi cần)”.

3. Điều 76: Có 08 ý kiến

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị diễn đạt lại Khoản 2 như sau: “Quốc hội khóa mới phải được bầu xong trước khi Quốc khóa cũ hết nhiệm kỳ không quá sáu mươi ngày”.

Khoản 3.

- Có một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “nếu được” bằng từ “có”. Viết lại là: “Trong trường hợp đặc biệt, có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành thì Quốc hội quyết định rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ của mình theo đề nghị của Ủy ban thường vụ Quốc hội. Việc kéo dài nhiệm kỳ của một khóa Quốc hội không được quá mười hai tháng, trừ trường hợp chiến tranh”.

- Có ý kiến đề nghị chuyển Điều 76 lên gộp vào Điều 74, quy định về Quốc hội và nhiệm kỳ của Quốc hội.

4. Điều 77: Có 02 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị viết lại khổ cuối như sau: “Các Phó Chủ tịch Quốc hội thực hiện nhiệm vụ theo sự phân công của Chủ tịch”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “giúp Chủ tịch”, bổ sung cụm từ “Ủy Ban Thường vụ Quốc hội” vào sau cụm từ “…theo sự phân công của”; bổ sung cụm từ “Quốc hội” vào sau cụm từ “Chủ tịch”. Viết lại là: “Các Phó Chủ tịch Quốc hội làm nhiệm vụ theo sự phân công của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội”.

5. Điều 78: Có 07 ý kiến

Khoản 3.

- Một số ý kiến đề nghị bỏ từ “thể”. Viết lại là: “Số thành viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội do Quốc hội quyết định. Thành viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội không đồng thời là thành viên Chính phủ”.

- Có ý kiến đề nghị xem xét xác định độ tuổi ban đầu cho công dân khi bầu vào cơ quan lãnh đạo nhà nước các cấp. Số thành viên Chính phủ chỉ được chiếm tối đa 1/3 trong tổng số thành viên của Quốc hội.

Khoản 4.

Có ý kiến đề nghị bổ sung từ “khóa”, cụ thể: “Ủy ban Thường vụ Quốc hội của mỗi khóa Quốc hội thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình cho đến khi Quốc hội khóa mới bầu Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa mới”.

6. Điều 79: Có 237 ý kiến

Khoản 2.

Có nhiều ý kiến cho rằng, trong điều kiện thực tế hiện nay, Quốc hội có đủ khả năng xây dựng và thông qua các luật cần thiết theo yêu cầu của nhân dân và Nhà nước. Do đó, về nhiệm vụ và quyền hạn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo viết Điểm 2 Điều 79: “Ra pháp lệnh về những vấn đề được Quốc hội giao”. Đề nghị bỏ nhiệm vụ và quyền hạn ra pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Cần thống nhất, việc thông qua luật và các văn bản quy phạm pháp luật có giá trị như luật vào Quốc hội.

- Có nhiều ý kiến đề nghị thay chữ “Ra” bằng chữ “Ban hành”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ nhiệm vụ ban hành pháp lệnh của Ủy ban thường vụ Quốc hội, vì trong giai đoạn hiện nay các văn bản được ban hành nên được thể hiện ở hình thức luật, không nên là pháp lệnh.

Khoản 5.

Có ý kiến đề nghị sửa như sau: “Chỉ đạo phối hợp công tác của Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; bảo đảm điều kiện hoạt động của các đại biểu Quốc hội”.

Khoản 6.

Có ý kiến đề nghị thay hình thức “giải tán Hội đồng nhân dân” bằng hình thức “miễn nhiệm Chủ tịch HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong trường hợp HĐND đó vi phạm pháp luật gây thiệt hại nghiêm trọng đến lợi ích nhân dân, hoặc lợi ích địa phương, lợi ích quốc gia”.

Có ý kiến đề nghị thêm khoản 12.

“Ủy ban thường vụ Quốc hội giao cho một ủy ban chuyên trách của Quốc hội giải thích, hướng dẫn thực hiện các điều luật do Quốc hội ban hành.

Thành lập các cơ quan trực thuộc, giúp Uỷ ban thường vụ Quốc hội thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình”.

Quy định trên nhằm để Ủy ban thường vụ Quốc hội linh động hơn, với ý tưởng thành lập Viện giám sát nhân dân trực thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện Kiểm sát hiện nay và kiểm sát quyết định hành chính, hành vi hành chính. Với ý tưởng này đề nghị đổi tên Viện Kiểm sát thành “Viện Công tố Nhà nước”.

7. Điều 80: Có 04 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị giữ nguyên Điều 94 Hiến pháp năm 1992.

- Có một số ý kiến đề nghị giữ lại đoạn 1 Điều 94 Hiến pháp 1992: “Quốc hội bầu Hội đồng dân tộc gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và các ủy viên” và đoạn 1 Điều 95 Hiến pháp 1992 sửa đổi như sau: “Quốc hội bầu các Uỷ ban của Quốc hội gồm Chủ nhiệm, các Phó Chủ nhiệm và các ủy viên”. Bởi Quốc hội do nhân dân trực tiếp bầu ra để đại diện cho mình. Việc tổ chức và thành lập các cơ quan của Quốc hội phải do nhân dân ủy nhiệm cho Quốc hội bầu, không nên ủy quyền cho cơ quan khác để nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội.

Khoản 2.

- Có một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “vấn đề dân tộc”, viết lại như sau: “Hội đồng dân tộc nghiên cứu và kiến nghị với Quốc hội về vấn đề dân tộc, công tác dân tộc; thực hiện quyền giám sát việc thi hành chính sách dân tộc, các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội miền núi và vùng có đồng bào dân tộc thiểu số”; đề nghị thay cụm từ “ thiểu số” bằng “ít người”.

Khoản 3.

Có ý kiến đề nghị viết lại: “Chủ tịch Hội đồng dân tộc được mời tham dự các phiên họp của Chính phủ bàn về việc thực hiện chính sách dân tộc. Khi ban hành quy định thực hiện chính sách dân tộc, Chính phủ phải xin ý kiến thẩm định, thống nhất của Hội đồng dân tộc và Ủy ban Dân tộc”.

Khoản 4.

Có ý kiến đề nghị bỏ từ “khác”, sửa lại “Hội đồng dân tộc có những nhiệm vụ, quyền hạn như các Ủy ban của Quốc hội quy định tại khoản 2 Điều 81”.

8. Điều 81: Có 06 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị giữ nguyên Điều 95 Hiến pháp năm 1992.

Khoản 1: Có một số ý kiến đề nghị bổ sung từ “Các” như sau: “Các Ủy ban của Quốc hội…”; đề nghị bổ sung “…và các Ủy viên Hội đồng dân tộc do Ủy ban thường vụ Quốc hội phê chuẩn trên cơ sở các Chủ nhiệm Ủy ban đề nghị”.

Khoản 2.

Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “có trách nhiệm” , viết lại “Ủy ban của Quốc hội có trách nhiệm thẩm tra dự án luật, kiến nghị về luật và dự án khác..”

9. Điều 82: Có 03 ý kiến

- Có ý kiến cho rằng, tại Khoản 1 có quy định: “Hội đồng dân tộc, các Uỷ ban của Quốc hội có quyền yêu cầu thành viên Chính phủ..” là quá lớn, cần bổ sung “sau khi được Ủy ban thường vụ Quốc hội thông qua”.

- Tại khoản 2: Cần bổ sung đối với Hội đồng dân tộc, các Ủy ban Quốc hội sau khi các tổ chức, cá nhân có báo cáo, giải trình phải có trách nhiệm đánh giá, nhận xét đúng sai sự việc báo cáo với Uỷ ban thường vụ Quốc hội.

10. Điều 83: Có 09 ý kiến

- Đa số ý kiến đề nghị cần có quy định rõ về chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban lâm thời.

- Có một số ý kiến nên bỏ Điều 83, nội dung Điều này chỉ cần quy định cụ thể trong Luật Tổ chức Quốc hội là được. Và trong Luật Tổ chức Quốc hội có thể quy định Quốc hội có quyền lập thêm các Ủy ban khác để nghiên cứu, thẩm tra một dự án hoặc điều tra về một vấn đề nhất định.

- Một số ý kiến đề nghị sửa thành: “Quốc hội thành lập ủy ban lâm thời khi thấy cần thiết theo các thể thức luật định”; có ý kiến đề nghị sửa lại là: “Ủy ban Thường vụ Quốc hội tham mưu Quốc hội thành lập Ủy ban lâm thời….” vì Quốc hội 01 năm họp có 2 kỳ thì những vụ việc cấp bách sẽ không giải quyết kịp.

- Có một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “một dự án”, “một vấn đề” thành “một số dự án”, “một số vấn đề” để dễ thực hiện trong thực tiễn.

- Có ý kiến đề nghị chuyển thành một khoản quy phạm riêng của Điều 75 Nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội.

11. Điều 84: Có 73.255 ý kiến

Đề nghị quy định đại biểu Quốc hội là chuyên trách, độc lập không phụ thuộc vào cơ quan hành pháp và tư pháp, vì hiện nay, đại bộ phận đại biểu Quốc hội là những cán bộ, nhân viên của cơ quan hành pháp, tư pháp nên tính quyền lực, hiệu lực của đại biểu Quốc hội không cao.

Khoản 1.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung nội dung “Nhân dân ở từng địa phương có quyền bầu người đại diện của địa phương mình làm đại biểu Quốc hội theo cơ cấu do Quốc hội quy định” vào cuối khoản này.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung “Đại biểu Quốc hội có nghĩa vụ, trách nhiệm, quyền lợi, hoạt động theo quy tắc, quy chế được Quốc hội thông qua” vào cuối khoản này.

Khoản 2.

Có nhiều ý kiến đề nghị cần quy định chung, những vấn đề cụ thể thì để cho luật bầu cử, luật tổ chức quy định và cần trên 50% đại biểu Quốc hội là chuyên trách.

Khoản 3.

Có ý kiến đề nghị sửa lại là “Đại biểu Quốc hội gương mẫu thực hiện, phổ biến và vận động nhân dân thực hiện Hiến pháp và pháp luật”; thay cụm từ “vận động” bằng “hướng dẫn”; bổ sung nội dung: “Đại biểu Quốc hội phải công khai thu nhập tài chính, công khai địa chỉ thư tín theo luật định”.

12. Điều 85: Có 141 ý kiến

Có ý kiến đề nghị bổ sung nội dung: “Chất vấn và trả lời chất vấn tại Quốc hội được công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng”.

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung nội dung: “trường hợp đặc biệt thì trả lời chất vấn trên các phương tiện thông tin đại chúng” vào cuối khoản này.

- Có nhiều ý kiến đề nghị thay cụm từ: “người bị chất vấn” thành “người được chất vấn”. Viết lại là: “Người được chất vấn phải trả lời trước Quốc hội tại kỳ họp hoặc tại phiên họp Ủy ban thường vụ Quốc hội trong thời gian giữa hai kỳ họp Quốc hội; …”.

Khoản 3.

- Có ý kiến đề nghị sửa thành: “Đại biểu Quốc hội có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi thẩm quyền theo quy định của pháp luật…”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm từ “chịu sự giám sát của nhân dân theo Hiến pháp và pháp luật”.

- Có ý kiến đề nghị sửa lại là: “Đại biểu Quốc hội có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân trong các tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội nhà nước cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến hoạt động của các tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội do mình phụ trách. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội nhà nước có trách nhiệm trả lời những vấn đề mà đại biểu Quốc hội yêu cầu trong thời gian luật định”.

13. Điều 86: Có 62.212 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị bỏ Điều 86 vì Khoản 1 Điều 17 quy định: “Mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật”. Do đó không nên quy định ngoại lệ dành riêng cho đại biểu Quốc hội.

- Có ý kiến cho rằng nên viết gọn lại “…không có sự đồng ý của Quốc hội hoặc của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội trong thời gian Quốc hội không họp thì…”.

- Có ý kiến đề nghị sắp xếp lại cụm từ “không có sự đồng ý”, sửa lại là: “Không có sự đồng ý của Quốc hoặc Uỷ ban thường vụ Quốc hội trong thời gian Quốc hội không họp thì không được bắt giam, truy tố đại biểu Quốc hội; nếu vì phạm tội quả tang mà đại biểu Quốc hội đó bị tạm giữ thì cơ quan tạm giữ phải lập tức báo cáo để Quốc hội hoặc Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung quy định “đại biểu Quốc hội không thể đồng thời là thành viên của Chính phủ, trừ Thủ tướng Chính phủ.”

14. Điều 87: Có 03 ý kiến

Có một số ý kiến đề nghị bổ sung quy định về quyền của đại biểu Quốc hội trong việc “tham gia làm thành viên của Hội đồng dân tộc hoặc Ủy ban của Quốc hội”.

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị sửa thành: “Ủy ban thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, các thành viên khác của Chính phủ và các cơ quan khác của Nhà nước, các tổ chức xã hội và mọi người có trách nhiệm tạo điều kiện để đại biểu Quốc hội làm nhiệm vụ đại biểu.”

- Có ý kiến đề nghị thay cụm từ “ trách nhiệm tạo điều kiện” bằng cụm từ “cơ chế” vào sau cụm từ “các cơ quan khác của Nhà nước”.

15. Điều 88: Có 10 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị sửa thành: “Quốc hội họp công khai, được truyền hình trực tiếp ở tất cả các cuộc họp”.

- Khoản 2

- Một số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “Ủy ban thường vụ triệu tập kỳ hợp Quốc hội” vì nội dung này đã quy định tại Khoản 1 Điều 39.

- Có ý kiến cần xác định thời gian của các kỳ họp “Mỗi kỳ họp không quá 30 ngày”; thay đổi từ “hai kỳ” bằng “bốn kỳ” để có thời gian nghiên cứu nội dung sâu hơn.

- Có nhiều ý kiến đề nghị Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 nên quy định phải có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội thay vì một phần ba như Dự thảo.

- Có một số ý kiến đề nghị bổ sung nội dung mới: “Các đồng chí lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội có trách nhiệm báo cáo công tác và trả lời chất vấn những điều đã hứa ở kỳ họp Quốc hội trước”. Và “Điều hành các kỳ họp Quốc hội do một số luật sư được bầu phiếu kín hàng năm”.

16. Điều 89: Có 12 ý kiến

- Có một số ý kiến đề nghị nên giữ nguyên Điều 87 của Hiến pháp năm 1992 như sau “Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc và các Uỷ ban của Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận có quyền trình dự án luật ra trước Quốc hội. Đại biểu Quốc hội có quyền trình kiến nghị về luật và dự án luật ra trước Quốc hội. Thủ tục trình Quốc hội dự án luật, kiến nghị về luật do luật định”.

- Khoản 1:

+ Có nhiều ý kiến đề nghị thay cụm từ “các tổ chức thành viên của Mặt trận” bằng cụm từ “các tổ chức đoàn thể quần chúng nhân dân”.

+ Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “các đoàn thể chính trị – xã hội” vào sau cụm từ “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”. Viết lại là: “…Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị- xã hội và các tổ chức thành viên..” .

+ Có một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “các tổ chức thành viên” bằng cụm từ “các tổ chức chính trị – xã hội”. Viết lại là: “…Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị- xã hội có quyền trình dự án luật trước Quốc hội” .

17. Điều 90: Có 56.985 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị sửa thành: “Hiến pháp phải có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành. Luật, nghị quyết của Quốc hội phải được quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành. Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội phải được quá nửa tổng số thành viên Ủy ban thường vụ Quốc vụ biểu quyết tán thành”.

- Có ý kiến đề nghị thay cụm từ “trừ trường hợp” bằng cụm từ “đối với” trước cụm từ “Hiến pháp quy định”. Viết lại là: “Luật, nghị quyết của Quốc hội phải được quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành, đối với Hiến pháp quy định phải có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành; pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội phải được quá nửa tổng số thành viên Ủy ban thường vụ Quốc hội biểu quyết tán thành”.

Khoản 2.

Có một số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “Hiến pháp” trước từ “luật” để đảm bảo về mặt thời gian công bố Hiến pháp, viết lại là: “Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội phải được công bố chậm nhất là mười lăm ngày, kể từ ngày được thông qua”. Riêng việc công bố Pháp lệnh chậm nhất sau 15 ngày, kể từ ngày được thông qua có mâu thuẫn gì với trường hợp sau 10 ngày Pháp lệnh đã được Uỷ ban thường vụ Quốc hội thông qua, nhưng Chủ tịch nước lại đề nghị Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét lại. Nếu không nhất trí thì Chủ tịch nước trình Quốc hội quyết định tại kỳ họp gần nhất (Khoản 1 Điều 93). Như vậy thời hạn chậm nhất là 15 ngày để công bố Pháp lệnh khi được Uỷ ban thường vụ Quốc hội thông qua là không đảm bảo.

CHƯƠNG VI

CHỦ TỊCH NƯỚC

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

Tính đến ngày 25 tháng 03 năm 2013 theo báo cáo có tổng số 416.576 ý kiến tham gia đóng góp.

- Về tên chương: Đa số ý kiến tán thành tên chương.

- Góp ý chung : Đa số ý kiến cho rằng Dự thảo lần này tiếp tục giữ các quy định của Hiến pháp năm 1992 về vị trí, vai trò của Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hòa XHCN Việt Nam về đối nội và đối ngoại. Quy định như vậy phù hợp với bản chất và mô hình tổng thể của bộ máy nhà nước của nước ta. Tuy nhiên nhiều ý kiến đề nghị Dự thảo Hiến pháp lần này cần quy định tăng quyền cho Chủ tịch nước; là thời điểm chín muồi để hợp nhất chức danh Chủ tịch nước và Tổng Bí thư; sắp xếp, bổ sung để làm rõ hơn nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước trong mối quan hệ với cơ quan thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp.

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

1. Điều 91: Có 210.093 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị cần có thiết chế để hợp nhất chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước để tăng quyền lực của người đứng đầu Đảng và Nhà nước. Nghĩa là, Chủ tịch nước là người đứng đầu nhà nước và là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam.

- Một số ý kiến cho rằng Chủ tịch nước phải là có quyền lực thực sự, chứ không thể là tượng trưng; Đề nghị quy định Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia, thay mặt cho nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về mặt đối nội và đối ngoại.

- Một số ý kiến cho rằng, vấn đề chế độ chính trị quyết định bởi đảng cầm quyền, do vậy phải có quy định pháp lý về vai trò của Đảng cầm quyền, phải thể hiện mối quan hệ của Đảng với nhà nước, phản ánh vai trò, trách nhiệm pháp lý của Đảng cầm quyền, người đứng đầu của Đảng phải giữ vị trí quyền lực nhất trong nhà nước, đó là người đứng đầu nhà nước, đứng đầu Chính phủ nắm quyền hành pháp với nguyên nhân sau: để người đứng đầu Đảng có quyền lực xã hội thực sự; để người đứng đầu của Đảng đưa được đường lối của Đảng thực thi trong xã hội; để phợp với quan hệ đối nội, đối ngoại trong quan hệ thế giới hiện nay; để người đứng đầu Đảng có trách nhiệm pháp lý thực sự trước xã hội. Nên bổ sung Chủ tịch nước là người đứng đầu Đảng, Chính phủ.

- Một số ý kiến đề nghị sửa lại là: “Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, thay mặt nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại.”

- Một số ý kiến đề nghị giữ nguyên Điều 101 Hiến pháp năm 1992. Điều này ghi như sau: “Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia, là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại”.

2. Điều 92: Có 82.011 ý kiến

- Đa số ý kiến đề nghị thay đổi phương thức bầu Chủ tịch nước theo hướng dân bầu trực tiếp “Chủ tịch nước do nhân dân bầu trực tiếp trong số đại biểu Quốc hội”. Việc quy định như vậy mới thể hiện được tính độc lập và thể hiện quyền lực của Chủ tịch nước mạnh hơn. Việc bầu Chủ tịch nước theo nhiệm kỳ của Quốc hội và Chủ tịch nước là đại biểu Quốc hội đương nhiên, một người chỉ được làm Chủ tịch nước không quá hai nhiệm kỳ. Cần quy định rõ Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia và quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước phải xứng với vị trí của nguyên thủ quốc gia.

- Nhiều ý kiến đề nghị quy định Chủ tịch nước là Chủ tịch Hội đồng Hiến pháp, Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng, Chủ tịch Hội đồng phòng chống tham nhũng tối cao và các hội đồng khác do Chủ tịch nước lập ra khi thấy cần thiết.

- Có ý kiến đề nghị sửa lại “Chủ tịch nước do nhân dân bầu trực tiếp theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu cùng với bầu đại biểu Quốc hội; Chủ tịch nước chịu trách nhiệm trước nhân dân, trước Quốc hội về những quyết định của mình và báo cáo công tác trước Quốc hội. Nhiệm kỳ của Chủ tịch nước theo nhiệm kỳ của Quốc hội. Khi Quốc hội hết nhiệm kỳ, Chủ tịch nước tiếp tục làm nhiệm vụ đến khi nhân dân bầu Chủ tịch nước mới”.

- Có ý kiến đề nghị gộp Điều 91 lên vào Điều 92, quy định về Chủ tịch nước và nhiệm kỳ của Chủ tịch nước.

3. Điều 93: Có 89.526 ý kiến

- Đa số ý kiến đề nghị Hiến pháp lần này cần làm rõ và đề cao thực quyền của Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu Nhà nước. Việc quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước phải xứng với vị trí của nguyên thủ quốc gia. Trong quyền của Chủ tịch nước, cần quy định cụ thể, rõ hơn về các quyền của Chủ tịch nước đối với Chính phủ như quyền giám sát của Chủ tịch nước đối với Thủ tướng Chính phủ vì Thủ tướng Chính phủ là do Chủ tịch nước giới thiệu để Quốc hội bầu.

- Có ý kiến góp ý bổ sung vào Dự thảo “Chủ tịch nước có quyền bãi bỏ các văn bản của Chính phủ, các bộ, cơ quan thuộc Chính phủ nếu văn bản đó không phù hợp với Hiến pháp và pháp luật”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm: “Chủ tịch nước có quyền bãi bỏ các văn bản của Chính phủ, các bộ, cơ quan thuộc Chính phủ nếu văn bản đó không phù hợp với Hiến pháp và pháp luật nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm quyền của Chủ tịch nước trong việc xem xét các đạo luật do Quốc hội thông qua; đề nghị bổ sung quy định: “Chủ tịch nước giữ quyền ký, hoặc ủy nhiệm cho thuộc cấp ký các hiệp định kinh tế, quân sự với nước ngoài.”; có ý kiến đề nghị gộp Điều 95 và Điều 96 vào điều 93 để thể hiện rõ quyền và nghĩa vụ của Chủ tịch nước.

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị viết lại như sau: “Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh; đề nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét lại pháp lệnh trong thời hạn mười ngày, kể từ ngày pháp lệnh được thông qua; nếu pháp lệnh đó vẫn được Ủy ban thường vụ Quốc hội tán thành mà Chủ tịch nước vẫn không nhất trí thì Chủ tịch nước trình Quốc hội quyết định tại kỳ họp gần nhất; bãi bỏ các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan tư pháp, của Chính phủ, các bộ, cơ quan thuộc Chính phủ nếu văn bản đó không phù hợp với Hiến pháp, luật, pháp lệnh”.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “Đề cử, giới thiệu với Quốc hội người kế nhiệm chức Chủ tịch nước” vào cuối khoản.

- Một số ý kiến đề nghị viết lại như sau: “Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh: Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng Chính phủ, thành viên Chính phủ và bộ trưởng; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội ra sắc lệnh bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh: Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng Chính phủ, các bộ trưởng và thành viên Chính phủ”.

Khoản 3.

- Đa số ý kiến đề nghị bổ sung quy định Chủ tịch nước bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán các Tòa án khác; Chủ tịch nước có quyền giải tán Quốc hội, Chính phủ hoặc cách chức Thủ tướng Chính phủ; Các cơ quan quan trọng như Quốc phòng; Công an; Ngoại giao phải do Chủ tịch nước điều hành trực tiếp.

- Một số ý kiến đề nghị sửa đổi, bổ sung: “Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiễm, bãi nhiệm Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; bổ nhiệm, miễn nhiện, cách chức Phó Chánh án Toàn án nhân dân tối cao, Thẩm phán các Tòa án khác, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao; quyết định đặc xá, ân xá; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, công bố quyết định đại xá; có quyền bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Hội đồng Thẩm phán nhân dân tối cao ban hành trái với lệnh, quyết định của Chủ tịch nước”. Quy định này nhằm đảm bảo tính thống nhất của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, thể hiện rõ hơn mối quan hệ của Chủ tịch nước với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong hoạt động lập pháp; đồng thời phát huy tốt hơn cơ chế kiểm tra, giám sát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

- Đa số ý kiến đề nghị bổ sung thêm quyền “ân giảm án tử hình” vào quyền của Chủ tịch nước theo qui định của điều luật này; sửa đổi cụm từ “Thẩm phán các Tòa án khác” thành “Thẩm phán các Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự các cấp…”. Viết lại là: “Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Thẩm phán các Tòa án nhân dân và Tòa án quân sự các cấp, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao; quyết định đặc xá, ân giảm án tử hình; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, công bố quyết định đại xá”.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung thẩm quyền của Chủ tịch nước bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Toà án nhân dân các cấp (khoản 3) để phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ cải cách tư pháp, bám sát tinh thần Kết luận Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Khoá XI, bảo đảm tính nhân danh Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong xét xử, tăng cường tính độc lập trong hoạt động của các cơ quan tư pháp, nâng cao vai trò, vị thế thẩm phán toà án nhân dân.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “Chủ tịch nước có quyền bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật do Chánh án toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành trái với các văn bản do Chủ tịch nước ban hành” vào cuối của khoản 3.

Khoản 5.

- Một số ý kiến đề nghị Hiến pháp cần quy định cụ thể, rõ hơn về các quyền của Chủ tịch nước đối với lực lượng vũ trang; đề nghị bổ sung, Chủ tịch nước giữ quyền ban hành lệnh giới nghiêm, lệnh thiết quân luật cục bộ hay toàn quốc.

- Có ý kiến đề nghị viết lại như sau: “Thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân, giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng – An ninh quốc gia, phong hàm cấp tướng trong các lực lượng vũ trang nhân dân; bổ nhiệm, cách chức các chức danh: Tổng Tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội hoặc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội công bố quyết định tuyên bố tình trạng chiến tranh; công bố tình trạng khẩn cấp trong cả nước hoặc từng địa phương”.

- Có ý kiến đề nghị viết lại: “quyết định phong hàm, cấp sĩ quan cấp tướng, đô đốc, phó đô đốc, chuẩn đô đốc hải quân trong các lực lượng vũ trang nhân dân; bổ nhiệm Tổng Tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam”. Việc bổ sung thẩm quyền này cho Chủ tịch nước vừa phân định rõ ràng, cụ thể thẩm quyền phong hàm, cấp sĩ quan của Chủ tịch nước với các chủ thể có thẩm quyền khác, tạo cơ sở thống nhất cho việc cụ thể hóa trong các đạo luật và áp dụng trên thực tế; đồng thời phù hợp với vị trí, vai trò thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân, Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và an ninh của Chủ tịch nước.

4. Điều 94: Có 08 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị thêm cụm từ “và Chủ tịch nước làm chủ tịch Hội đồng” vào cuối đoạn 1; Sửa đoạn 2 như sau: “Hội đồng quốc phòng và an ninh làm việc theo chế độ tập thể và do Chủ tịch Hội đồng quyết định cuối cùng”; Đề nghị bổ sung: “Chủ tịch nước là Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng – An ninh, thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân”.

5. Điều 95: Có 22 ý kiến:

- Đa số ý kiến đề nghị viết lại khổ 2, thay từ “yêu cầu” bằng “có quyền triệu tập” như sau: “Khi cần thiết, Chủ tịch nước có quyền triệu tập Chính phủ và chủ trì họp bàn những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước”.

- Có ý kiến, đề nghị bỏ cụm từ “có quyền”, Điều 95 nên viết là: “Chủ tịch nước tham dự các phiên họp…”. Việc điều chỉnh, bổ sung như vậy thể hiện đúng mức hơn quy định tại Điều 91 về vai trò đứng đầu Nhà nước của Chủ tịch nước.

- Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “yêu cầu” thay bằng “có quyền”. Viết lại là: “Chủ tịch nước có quyền giám sát hoạt động của Chính phủ, có quyền triệu tập Chính phủ họp bàn về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước”.

- Ngoài ra, có ý kiến đề nghị chuyển nội dung của Điều 95 và Điều 96 thành 02 khoản (khoản 7 và khoản 8) của Điều 93. Vì điều 93 quy định nhiệm vụ và quyền hạn của Chủ tịch nước.

6. Điều 96: Có 07 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị viết lại như sau: “Chủ tịch nước ban hành sắc lệnh, quyết định để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo luật định”; Đề nghị viết lại như sau: “Chủ tịch nước ban hành lệnh, quyết định để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo luật định”.

7. Điều 97: Có 34.748 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị sửa lại khổ 1 như sau: “Phó Chủ tịch nước được Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội do Chủ tịch nước đề cử”; Bỏ cụm từ “có thể”; câu viết lại như sau: “Phó Chủ tịch nước giúp Chủ tịch làm nhiệm vụ và được Chủ tịch uỷ nhiệm thay Chủ tịch làm một số nhiệm vụ”; Đề nghị thay từ “làm” bằng cụm từ “thực hiện”. Viết lại là: “Phó Chủ tịch nước giúp Chủ tịch thực hiện nhiệm vụ và có thể được Chủ tịch uỷ nhiệm thay Chủ tịch làm một số nhiệm vụ”.

8. Điều 98: Có 161 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị cần phải quy định “thời gian dài” Chủ tịch nước không làm việc được cụ thể là bao lâu? Vì thế các ý kiến đề nghị quy định là từ 03 tháng trở lên; Đề nghị quy định cụ thể thời gian là 2 đến 3 tháng; Bổ sung cụm từ “giữ chức” vào trước “quyền Chủ tịch”. Viết lại là: “Khi Chủ tịch nước không làm việc được trong một thời gian dài thì Phó Chủ tịch giữ chức quyền Chủ tịch”.

Trong trường hợp khuyết Chủ tịch nước thì Phó Chủ tịch giữ chức quyền Chủ tịch cho đến khi Quốc hội bầu Chủ tịch nước mới.

- Có ý kiến đề nghị cụm từ “tạm giữ chức” trước “quyền Chủ tịch”. Viết lại là: “Khi Chủ tịch nước không làm việc được trong một thời gian dài thì Phó Chủ tịch tạm giữ chức quyền Chủ tịch”.

Trong trường hợp khuyết Chủ tịch nước thì Phó Chủ tịch tạm giữ chức quyền Chủ tịch cho đến khi Quốc hội bầu Chủ tịch nước mới”.

- Có ý kiến đề nghị nên có điều tương tự như Điều 98 quy định những trường hợp nào khuyết Thủ tướng; Sửa lại là: “Khi Chủ tịch nước không làm việc được trong một thời gian dài mà có lý do chính đáng thì Phó Chủ tịch nước được ủy quyền điều hành thay Chủ tịch nước”; Đề nghị xem xét xác định độ tuổi ban đầu cho công dân khi bầu vào cơ quan lãnh đạo nhà nước các cấp.

CHƯƠNG VII

CHÍNH PHỦ

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

Có tổng số 440.019 ý kiến

- Về tên chương: Đa số các ý kiến tán thành tên chương.

- Những góp ý chung: Có 216.537 ý kiến góp ý:

+ Chương VII quy định chưa rõ ràng về trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu Chính phủ hay đứng đầu bộ, ngành mà chỉ quy định một cách chung chung; đặc biệt mới chỉ đề cao “nhiệm vụ và quyền hạn” là chính. Học tập “tinh thần” Hiến pháp 1946 đã đặt ra vấn đề “Bộ trưởng phải được Nghị viện tín nhiệm, nếu không được tín nhiệm thì phải từ chức”; “Thủ tướng phải chịu trách nhiệm về con đường chính trị của Nội Các”, tập thể không phải liên đới chịu trách nhiệm về hành vi cá nhân của Bộ trưởng và “cá nhân Bộ trưởng phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về ngành, lĩnh vực mà mình phụ trách”.

+ Đề nghị bổ sung vào dự thảo Hiến pháp quy định về “từ chức”, nếu một khi Chính phủ không xứng đáng, thì Chính phủ bị giải tán; vấn đề ở đây không phải ở việc Chính phủ bị mất tín nhiệm hay không, mà ở chỗ nó thể hiện rõ chủ quyền thuộc về nhân dân. Trong Hiến pháp năm 1946 đã có quy định rất rõ ràng về từ chức mà các bản Hiến pháp sau này chưa thể hiện rõ được. Điều 54 của Hiến pháp năm 1946: “Trong thời hạn 24 giờ sau khi Nghị viện biểu quyết không tín nhiệm Nội các thì Chủ tịch nước Việt Nam có quyền đưa vấn đề tín nhiệm ra Nghị viện thảo luận lại. Cuộc thảo luận lần thứ hai phải cách cuộc thảo luận lần thức nhất 48 giờ. Sau biểu quyết này, Nội các mất tín nhiệm phải từ chức”.

+ Đề nghị đối với các chức danh Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ và các thành viên Chính phủ, bổ sung nội dung tuyện thệ trước nhân dân, trước Quốc hội về việc trung thành Hiến pháp, trung thành với đất nước, với nhân dân và quyết bảo vệ chủ quyền quốc gia, lợi ích dân tộc, lợi ích nhân dân.

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

1. Điều 99: Có 15 ý kiến

- Một số ý kiến đề nghị sửa lại như sau “Chính phủ là cơ quan hành pháp cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành thực thi Hiến pháp và luật pháp”, vì Chính phủ không phải là cơ quan hành chính và không phải là cơ quan cấp dưới, cơ quan chấp hành của Quốc hội. Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước pháp quyền nhưng không phải là cơ quan đứng trên các cơ quan quyền lực khác của nhà nước, chế độ tam quyền của Nhà nước tuy không phân lập nhưng cũng phải độc lập, không thể có chế độ phân công quyền lực của Nhà nước. Nếu phân công quyền lực của Nhà nước thì không còn quyền lực của Nhà nước pháp quyền.

- Một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “thực hiện quyền hành pháp” ra sau cụm từ “là cơ quan chấp hành của Quốc hội” để phù hợp hơn với vị trí, nhiệm vụ của Chính phủ. Sửa lại là:”Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là cơ quan chấp hành của Quốc hội, thực hiện quyền hành pháp“.

- Một số ý kiến đề nghị quy định “Chính phủ là cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp”, không nhất thiết phải quy định “là cơ quan chấp hành của Quốc hội” vì Chính phủ đã thực hiện quyền hành pháp thì đương nhiên phải chấp hành Hiến pháp, chấp hành các Nghị quyết của Quốc hội và phải chịu trách nhiệm trước Quốc hội.

- Có ý kiến đề nghị chuyển Điều 102 lên gộp vào Điều 99, quy định về Chính phủ và nhiệm kỳ của Chính phủ; Đề nghị tăng cường vai trò của Chính phủ, của Thủ tướng trong đó Thủ tướng Chính phủ là người lãnh đạo, điều hành Chính phủ thực hiện quyền hành pháp và phải chịu trách nhiệm cá nhân trước Quốc hội.

- Một số ý kiến nêu rõ: quyền hành pháp là một trong ba nhánh quyền lực của quyền lực Nhà nước thống nhất. Quyền hành pháp không chỉ là quyền quản lý hành chính Nhà nước mà còn là quyền hoạch định chính sách và điều hành chính sách quốc gia trong phạm vi quyền hạn của quyền hành pháp. Chính phủ đề ra các chính sách có tính cơ bản trên các lĩnh vực, trình ra Quốc hội để xem xét, thông qua thành Luật. Chính phủ quyết định các giải pháp có tính chính sách để thi hành ngay khi chưa có Luật.

Chính phủ có nhiệm vụ tổ chức thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, nhưng không chỉ là một thiết chế chấp hành, thực hiện chính sách. Hiến pháp quy định giữa các cơ quan Nhà nước thực hiện ba quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp có sự phân công, phối hợp, kiểm soát lẫn nhau, cho nên không thể nói Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội. Do đó, về Điều 99 dự thảo viết: “Chính phủ là cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước cộng hòa XHCN Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quội”. Đề nghị viết lại đoạn này như sau: “Chính phủ thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước cộng hòa XHCN Việt Nam”.

- Có ý kiến cho rằng, Dự thảo viết: “Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội”, đề nghị đưa câu “Chính phủ là cơ quan thực hiện quyền hành pháp” lên trước rồi sau đó mới nói “là cơ quan hành chính cao nhất của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Viết lại là: “Chính phủ là cơ quan thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan hành chính cao nhất của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là cơ quan chấp hành của Quốc hội”.

2. Điều 100: Có 08 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị bổ sung việc chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp luật về những quyết định trong phạm vi quyền hạn của mình đối với Thủ tướng và Phó Thủ tướng Chính phủ vào cuối nội dung đoạn 4, đoạn 5.

- Một số ý kiến đề nghị viết lại đoạn 4 như sau: “Thủ tướng Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và nhân dân về các quyết định, nghị quyết do Chính phủ ban hành và báo cáo công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ với Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “định kỳ” trước cụm từ “báo cáo“. Sửa lại là: “Thủ tướng Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và định kỳ báo cáo công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ:…Phó thủ tướng “giúp Thủ tướng” và thêm cụm từ:… làm nhiệm vụ theo sự phân công của “chính phủ và” Thủ tướng. Viết lại là: “Phó Thủ trướng làm nhiệm vụ theo sự phân công của Chính phủ và Thủ tướng”; Đề nghị bổ sung vào cuối điều một đoạn 6 như sau: “Khi Thủ tướng không làm việc được từ 2 đến 3 tháng thì Phó Thủ tướng quyền Thủ tướng”.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung: “Chính phủ, các thành viên Chính phủ không được Quốc hội tín nhiệm thì phải từ chức theo quy định của pháp luật”.

- Có ý kiến đề nghị tiếp thu các ý của bản Hiến pháp 1946 về việc “Thủ tướng phải chịu trách nhiệm về con đường chính trị của Chính phủ”.

3. Điều 101: Có 369 ý kiến

Khoản 1.

Một số ý kiến đề nghị thêm cụm từ “ngay sau khi các văn bản này có hiệu lực thi hành” sau cụm từ “Chủ tịch nước” và thêm cụm từ “và công khai” trước cụm từ “mức giới hạn an toàn nợ quốc gia”. Viết lại là: “Tổ chức thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước ngay sau khi các văn bản này có hiệu lực thi hành; trình dự án luật, pháp lệnh và các dự án khác trước Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội”.

Khoản 2.

- Đa số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “tổ chức và lãnh đạo công tác thanh tra, kiểm tra chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong bộ máy nhà nước và giải quyết khiếu nại, tố cáo” ở cuối Khoản 2. Sửa lại là: “Thống nhất quản lý nền hành chính quốc gia, xây dựng và tổ chức thực hiện chế độ công vụ; quản lý nhà nước về cán bộ, công chức, viên chức; phân công, phân cấp trong hệ thống hành chính nhà nước; lãnh đạo công tác của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp; kiểm tra Hội đồng nhân dân trong việc thực hiện văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, tạo điều kiện để Hội đồng nhân dân thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo luật định; trình Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới hành chính các đơn vị hành chính lãnh thổ”.

- Có ý kiến đề nghị quy định cụ thể hơn như mục 2, 4, 6, 7 các cụm từ “thống nhất” cần xác định chủ thể thống nhất với ai trong việc thực hiện các nhiệm vụ được giao. Gom mục 3,5 lại thành một mục để tránh rườm rà, đồng thời hai mục này có đối tượng tương tự nhau.

- Một số ý kiến đề nghị viết lại như sau: “Thống nhất quản lý nền hành pháp quốc gia, xây dựng và tổ chức thực hiện chế độ công vụ; quản lý nhà nước về cán bộ, công chức, viên chức; phân công, phân cấp trong hệ thống hành pháp nhà nước; chỉ đạo công tác của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp; qua Hội đồng nhân dân để giám sát và thực hiện văn bản của Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cập theo luật định phải trình Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới hành chính các đơn vị hành chính; tổ chức thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong bộ máy nhà nước và giải quyết khiếu nại, tố cáo”, vì Nhà nước không có nền hành chính mà chỉ có nền hành pháp; bỏ “Kiểm tra Hội đồng nhân dân trong thực thi văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên”, vì cơ quan Hội đồng nhân dân các cấp thực chất là cơ quan (Quốc hội) của các địa phương cho nên chức năng kiểm tra Hội đồng nhân dân các cấp về thực thi văn bản, hay thực hiện chức năng quyền lực là do hệ thống tổ chức của Quốc hội đảm nhiệm, chịu sự giám sát của cử tri, không thuộc quyển của cơ quan hành pháp, Chính phủ chỉ có chức năng kiểm tra văn bản và thực hiện văn bản của hệ thống cơ quan Chính phủ; bỏ từ “lãnh đạo”, vì cơ quan hành pháp là cơ quan chỉ đạo thực hiện.

Khoản 4.

- Một số ý kiến đề nghị viết lại như sau: “Thống nhất quản lý xây dựng, phát triển nền kinh tế quốc dân theo định hướng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa; thực hiện chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia; quản lý và bảo đảm sử dụng có hiệu quả tài sản thuộc sở hữu toàn dân; tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh có hiệu quả các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế toàn dân; phát triển văn hoá, giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ và bảo vệ môi trường, thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, thu và sử dụng ngân sách nhà nước” vì hiện nay Nhà nước không những phải quản lý và sử dụng có hiệu quả tài sản toàn dân mà cao hơn phải biết tổ chức, quản lsy sản xuất kinh doanh có hiệu quả thành hần kinh tế toàn dân, Nhà nước không phải là một thành phần kinh tế mà là người đại diện quản lý tổ chức kinh doanh của thành phần kinh tế toàn dân mà quen gọi là thành phần kinh tế nhà nước.

Khoản 8.

- Một số ý kiến đề nghị viết lại như sau: “Thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội khác trong thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình.”, vì Nhà nước pháp quyền tổ chức ra các tổ chức chính trị – xã hội cũng chỉ là những tổ chức làm phương tiện để thực hiện quyền Nhà nước của mình. Dù tổ chức chính trị – xã hội có rộng lớn đến đâu cũng không thể ngang quyền với bất cứ một tổ chức quyền lực Nhà nước. Nếu không Nhà nước tam quyền sẽ trở thành đa quyền, Chính phủ sử dụng Mặt trận tổ quốc là phương tiện để thực thi quyền lực hành pháp, tổ chức Chính phủ không phải là một tổ chức xã hội, nên không phải là tổ chức phối hợp với các tổ chức khác.

- Có ý kiến đề nghị sửa đổi: “Phối hợp với Mặt trận tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân, các hội quần chúng trong thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, tạo điều kiện cần thiết để các tổ chức đó hoạt động có hiệu quả”.

4. Điều 102: Có 02 ý kiến

Có ý kiến đề nghị chuyển Điều 102 lên gộp vào Điều 99, quy định về Chính phủ và nhiệm kỳ của Chính phủ; Thay cụm từ “thành lập” thành cụm từ “bầu ra”. Sửa lại là: “… Khi Quốc hội hết nhiệm kỳ, Chính phủ tiếp tục làm nhiệm vụ cho đến khi Quốc hội khoá mới bầu ra Chính phủ mới”.

5. Điều 103: Có 56.935 ý kiến

Khổ 1.

- Đa số ý kiến đề nghị đưa cụm từ “là người đứng đầu Chính phủ” đứng sau “Thủ tướng Chính phủ”. Viết lại là “Thủ tướng Chính phủ là người đứng đầu Chính phủ, do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội”; Nên quy định “Thủ tướng Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và nhân dân về họat động của Chính phủ”.

- Có ý kiến đề nghị sửa lại là: “Thủ tướng Chính phủ được Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội do Chủ tịch nước đề nghị, là người đứng đầu Chính phủ” để phù hợp với điều 93 quy định Chủ tịch nước có quyền đề nghị Quốc hội bầu Thủ tướng Chính phủ.

Khoản 1.

Đề nghị thay cụm từ “định hướng” bằng cụm từ “chỉ đạo” và bổ sung thêm cụm từ “hành pháp”. Viết gọn lại cho phù hợp với chức năng của Chính phủ như sau: “ Chỉ đạo, điều hành hoạt động hành pháp của Chính phủ”.

Khoản 2.

Bổ sung cụm từ “Trình và thực hiện nghị quyết Quốc hội” vào trước cụm từ “miễn nhiệm, cách chức Thứ trưởng và chức vụ tương đương trong các cơ quan của Chính phủ”.

Khoản 4.

Cần bổ sung thêm nhiệm vụ của Chính phủ như sau: “Thực hiện chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia và quản lý, khai thác tài nguyên quốc gia tiết kiệm, có hiệu quả”.

6. Điều 104: Có 98.593 ý kiến

Khoản 1.

Đề nghị viết lại như sau: “Bộ trưởng, Thứ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ là thành viên của Chính phủ, chỉ đạo thực hiện chức năng, nhiệm vụ của bộ, cơ quan ngang bộ; chịu trách nhiệm quản lý nhà nước của bộ và đơn vị mình phụ trách”, vì cơ quan nhà nước bộ hay ngang bộ khi được thành lập là do yêu cầu thực thi quyền lực ở các lĩnh vực Nhà nước cần có, các nhiệm vụ, chức năng, quyền hạn đã được xác lập từ khi thành lập, cơ quan các bộ, cơ quang ngang bộ là cơ quan chỉ đạo thực hiện không phải là cơ quan lãnh đạo.

Khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị viết lại như sau: “Bộ trưởng, Thứ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ báo cáo công tác trước Chính phủ; thực hiện chế độ báo cáo trước nhân dân về những vấn đề thuốc đơn vị mình phụ trách, thực hiện khi có yêu cầu”.

- Một số ý kiến cho rằng nên thêm cụm từ “thông qua các phương tiện thông tin đại chúng”. Viết lại là: “Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ báo cáo công tác trước Chính phủ; phải thực hiện chế độ báo cáo trước nhân dân thông qua các phương tiện thông tin đại chúng về những vấn đề quan trọng thuộc trách nhiệm quản lý” để phù hợp với khoản 5 Điều 103.

7. Điều 105: Có 45.870 ý kiến

- Có ý kiến cho rằng cần sửa cụm từ “Ban hành văn bản pháp luật” thành “Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để hướng dẫn luật và thực hiện nhiệm vụ”. Bởi văn bản quy phạm pháp luật gồm 2 loại là văn bản luật và văn bản dưới luật. Văn bản luật do Quốc hội và UBTVQH ban hành, Chính phủ chỉ ban hành văn bản dưới luật.

- Có ý kiến đề nghị viết lại như sau: “Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thứ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan ngang bộ có quyền được ban hành văn bản dưới luật để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định của Hiến pháp và luật pháp, phải kiểm tra việc thực hiện, chịu trách nhiệm về các văn bản đó.”, vì Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thứ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ không có quyền ban hành luật, như vậy tính pháp quyền của Hiến pháp và luật pháp mới tập trung cao.

8. Điều 106: Có 21.690 ý kiến

- Đa số ý kiến cho rằng cần sửa theo hướng thể hiện quyền và nhiệm vụ của chính phủ. Còn viết như dự thảo thì thể hiện quyền của các tổ chức, đoàn thể được mời tham dự.

- Nhiều ý kiến đề nghị bỏ từ “mời”. Viết lại là: “Chủ tịch Uỷ ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và người đứng đầu tổ chức chính trị – xã hội được tham dự phiên họp của Chính phủ khi bàn các vấn đề có liên quan”.

- Có ý kiến đề nghị để thể hiện được nhiệm vụ giám sát của Mặt trận Tổ quốc đề nghị thêm vào “của Ủy ban thường vụ Quốc hội, các kỳ họp Quốc hội” và bỏ cụm từ “khi bàn các vấn đề có liên quan”. Viết lại là: “Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và người đứng đầu tổ chức chính trị – xã hội được mời tham dự các kỳ họp của Ủy ban thường vụ Quốc hội, các kỳ họp Quốc hội và các phiên họp của Chính phủ” .

- Nhiều ý kiến đề nghị bỏ từ “khi” trong điều khoản trên vì nếu để từ này thì vai trò của người đứng đầu các tổ chức trên là chỉ khách mời tham gia với tư cách lắng nghe, tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, còn nếu bỏ từ này vai trò của người đứng đầu các tổ chức này được nâng cao hơn, sẽ được nói lên ý kiến của tổ chức mình, của nhân dân, bàn bạc, kiến nghị Chính phủ tiếp thu. Đề nghị viết lại như sau: “Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và người đứng đầu tổ chức chính trị – xã hội được mời tham dự phiên họp của Chính phủ bàn các vấn đề có liên quan”.

- Một số ý kiến đề nghị thay cụm từ “tổ chức chính trị – xã hội” bằng cụm từ “các đoàn thể nhân dân”. Viết lại là: “Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và người đứng đầu các đoàn thể nhân dân được mời tham dự phiên họp của Chính phủ khi bàn các vấn đề có liên quan”.

- Có ý kiến đề nghị sửa lại: “Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và người đứng đầu tổ chức chính trị – xã hội được mời tham dự phiên họp của Chính phủ và tham gia ý kiến, các vấn đề có liên quan”.

CHƯƠNG VIII

TÒA ÁN NHÂN DÂN, VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

- Có 497.022 lượt ý kiến

Nhiều ý kiến cho rằng: Do Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân có chức năng, nhiệm vụ khác nhau nên cần chuyển các nội dung của Ðiều 126 của Hiến pháp năm 1992 vào Ðiều 107 và Ðiều 112 của Dự thảo là phù hợp.

Về Tòa án nhân dân: Dự thảo đã thể hiện rõ chức năng, nhiệm vụ và hệ thống tổ chức của Tòa án nhân dân; về Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; về các nguyên tắc hoạt động của Tòa án nhân dân; về chức năng, nhiệm vụ của Tòa án nhân dân tối cao; về chế độ chịu trách nhiệm và báo cáo của Tòa án nhân dân; về tính hiệu lực của các bản án, quyết định của Tòa án.

Về Viện kiểm sát nhân dân: Dự thảo đã bố cục, chỉnh sửa lại cho thống nhất với các quy định về Tòa án nhân dân, thể hiện rõ chức năng, nhiệm vụ, hệ thống tổ chức, về Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, về nguyên tắc tổ chức và hoạt động, chế độ chịu trách nhiệm và báo cáo của Viện kiểm sát nhân dân. Cụ thể như sau:

Những bổ sung về chức năng, nhiệm vụ của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cơ bản là phù hợp, được sự nhất trí cao của nhân dân.

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

1. Điều 107: Có 150.858 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến cho rằng tại Khoản 1 bổ sung “Tòa án nhân dân gồm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa thượng thẩm, Tòa phúc thấm và Tòa án nhân dân khu vực”. Như vậy đề cập được thẩm quyền và phân cấp công việc trong quá trình xét xử.

- Đa số ý kiến cho rằng bổ sung nội dung thẩm quyền cho đúng với lĩnh vực hoạt động của Tòa án, đồng thời rút bớt những nội dung chuyển sang điều khác cho phù hợp hơn. Hai cụm từ: “Cơ quan xét xử” và “thực hiện quyền tư pháp” tại Khoản 1 của dự thảo sắp xếp chưa lôgic, cần xem xét lại vì “Xét xử” là một bộ phận của hoạt động tư pháp, Tòa án không chỉ duy nhất làm công tác xét xử mà còn thực hiện một số quyền năng khác do đó cần đảo lại hai cụm từ này. Đề nghị viết lại như sau:

“1. Tòa án nhân dân là cơ quan tư pháp của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền xét xử các vụ án hình sự; Hòa giải, xét xử các vụ án dân sự, hành chính, lao động, hôn nhân gia đình và các vụ án khác; Thực hiện thẩm quyền tư pháp đối với những vụ việc có yếu tố nước ngoài theo luật định.

2. Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”

Việc sửa đổi bổ sung dự thảo phù hợp với yêu cầu cải cánh tư pháp cũng như thực tiễn hoạt động của tòa án. Hiện nay ta có Tòa án hành chính trong Tòa án nhân dân, nhiệm vụ của tòa này chủ yếu là giải quyết các khiếu nại về Quyết định hành chính, vì vậy mà việc không nhiều và không phát huy hiệu quả, trong lúc đó nhiều khiếu kiện kéo dài không được xem xét, giải quyết kịp thời.Trước yêu cầu thực tiễn thành lập các tòa án khu vực và kinh ngiệm của các nước khác, ở nước ta cần thành lập hệ thống tòa án hành chính để việc giải quyết tất cả những khiếu kiện liên quan đến chính quyền của người dân, Tòa hành chính được thành lập theo khu vực, không trùng với đơn vị hành chính để việc giải quyết của tòa án được khách quan, ít bị lệ thuộc, đây là biện pháp nhằm giải quyết nhanh chóng các khiếu nại của công dân, vừa bớt gánh nặng cho các cấp chính quyền.

- Có ý kiến cho rằng sắp xếp như sau: “Tòa án nhân dân và các tòa án khác do luật định là cơ quan xét xử của nước CHXHCNVN, thực hiện quyền tư pháp”.

- Một số ý kiến cho rằng thay cụm từ “theo dõi, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân” thành “đôn đốc, giám sát việc giải quyết khiếu nại tố cáo của cơ quan, tổ chức, cá nhân”.

- Đề nghị thêm cụm từ “bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa” viết lại “Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”

2. Điều 108: Có 62.479 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến cho rằng, nên bổ sung thành “Tòa án nhân dân Tối cao là cơ quan thực hiện quyền tư pháp, là cơ quan xét xử cao nhất của nước CHXHCNVN”.

- Có ý kiến cho rằng Dự thảo viết khó hiểu. Tại khoản 1 Dự thảo quy định “… trừ trường hợp do luật định”, vậy tại sao không ghi cụ thể hơn là trong các trường hợp xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm…

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung thêm cụm từ “Có trách nhiệm và chịu trách nhiệm là cán cân công lý”, nên viết là: “Thẩm phán, Hội thẩm có trách nhiệm và chịu trách nhiệm là cán bộ công lý, xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của thẩm phán, hội thẩm”.

- Đa số ý kiến đề nghị sửa Khoản 2 là “Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của thẩm phán, Hội thẩm trái pháp luật” vì trong quá trình xét xử có thể có các tác động, can thiệp nhưng không trái pháp luật. Việc quy định như vậy sẽ góp phần minh bạch trong hoạt động tố tụng.

Khoản 3.

- Đa số ý kiến cho rằng, Dự thảo cần bổ sung quy định chức năng của Tòa án nhân dân tối cao trong việc giải thích luật và phát triển án lệ. Vì thực tiễn hiện nay Tòa án tối cao đã thực hiện nhiệm vụ giải thích luật thông qua việc ban hành Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Việc bổ sung chức năng giải thích luật và phát triển án lệ của Tòa án nhân dân tối cao sẽ góp phần đảm bảo việc áp dụng pháp luật đúng, thống nhất, từ đó đảm bảo sự bình đẳng của mọi tổ chức và công dân trước pháp luật và bổ khuyết kịp thời những “lỗ hổng” khi pháp luật chưa kịp điều chỉnh để bảo vệ quyền lợi người dân tốt hơn. Đồng thời bổ sung nội dung này cũng là để cụ thể hoá tinh thần Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã xác định “Toà án nhân dân tối cao có nhiệm vụ tổng kết kinh nghiệm xét xử, hướng dẫn áp dụng pháp luật, phát triển án lệ và xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm”.

Khoản 5.

- Đa số ý kiến cho rằng nên sửa là: “kết quả tranh tụng tại phiên tòa là căn cứ để tòa án ra bản án, quyết định” vì bản án quyết định của tòa án đúng pháp luật có sức thuyết phục thì không chỉ căn cứ vào các chứng cứ mà còn phải căn cứ vào kết quả tranh tụng thì mới đảm bảo vụ án được công khai, dân chủ, minh bạch theo tinh thần cải cách tư pháp của Nghị quyết 49 của Bộ chính trị.

Khoản 7.

Đa số ý kiến cho rằng, việc dùng cụm từ “có thể” là chưa thể hiện được hết bản chất của quy định này. Khi dùng từ “có thể” tức là sử dụng một mệnh đề có điều kiện thì điều đó có thể được thực hiện nhưng cũng có thể không được thực hiện, tùy thuộc vào một hoặc một số điều kiện khác. Trong trường hợp này, đề nghị thay thế cụm từ “có thể” bằng từ “quyền”. Lý do là vì khi đã quy định đây là một quyền thì sẽ được thực hiện mà không cần kèm theo các điều kiện hoặc hạn chế nào khác. Bị can, bị cáo có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc nhờ người khác bào chữa cho mình, đương sự có quyền tự mình, nhờ luật sư hoặc người khác bảo vệ lợi ích hợp pháp cho họ. Khi Hiến pháp đã quy định đây là một quyền chứ không phải một hoạt động mang tính bổ trợ thì sẽ thể hiện được rõ ràng, chính xác bản chất của vấn đề. Khi Hiến pháp đã quy định hoạt động bào chữa, bảo vệ là một quyền thì Nhà nước có trách nhiệm ban hành, hoàn thiện các cơ chế đảm bảo thực thi quyền này.

Vì vậy Khoản 7 nên sửa đổi như sau: “quyền bào chữa của bị can, bị cáo, quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự được bảo đảm. Bị can, bị cáo có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư bào chữa; đương sự quyền tự mình hoặc nhờ luật sư bảo vệ lợi ích hợp pháp cho mình”.

- Có ý kiến đề nghị Điều 108 thuộc Chương VIII là chương quy định về Tòa án nhân dân, Viện kiển sát nhân dân. Điều 108 quy định về Tòa án nhân dân. Việc sắp xếp quy định về quyền bào chữa, bảo vệ lợi ích hợp pháp trong điều luật, trong chương về Tòa án nhân dân có thể dẫn tới cách hiểu quyền bào chữa, quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp là một bộ phận, một hoạt động của Tòa án. Quy định như vậy có thể dẫn tới có ý kiến cho rằng hoạt động này là một hoạt động nghiệp vụ của Tòa án và rằng tổ chức hành nghề luật sư là một bộ phận của tòa án. Do vậy, cần phải chuyển quy định này về chương về quyền cơ bản của công dân, nên ghép cả Khoản 7 – Điều 108 vào với Điều 32 trong dự thảo.

- Đa số ý kiến cho rằng, Dự thảo không có quy định về việc ngang quyền của thẩm phán và hội thẩm nhân dân khi xét xử. Quy định như Dự thảo có thể hiểu là thẩm phán và hội thẩm nhân dân không ngang quyền khi xét xử.

3. Điều 109: Có 36.584 ý kiến

- Đa số ý kiến đề nghị bổ sung quy định: “Tòa án nhân dân tối cao thực hiện việc tổng kết thực tiễn xét xử, xây dựng và sử dụng án lệ trong hoạt động xét xử, đảm bảo áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử” vì thực tiễn xét xử rất phức tạp, có nhiều tình huống mà pháp luật chưa dự liệu hết, cần có hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao.

- Có ý kiến đề nghị thay cụm từ “Tòa án nhân dân tối cao” thành “Tòa án tối cao”, viết như vậy vừa ngắn gọn mà vẫn đủ ý, không cần thêm cụm từ “nhân dân” vào.

4. Điều 110: Có 26 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị bổ sung nhiệm kỳ của Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao là nhiệm kỳ suốt đời và Thẩm phán các Tòa án khác tối thiểu 10 năm. Nếu ở khoản 1 đã quy định nhiệm kỳ của Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao là suốt đời và nhiệm kỳ của Thẩm phán Tòa án khác là 10 năm thì ở khoản 3 bỏ cụm từ “và nhiệm kỳ” của Thẩm phán.

- Có ý kiến đề nghị thay cụm từ “tòa án khác” bằng cụm từ “tòa án cấp dưới”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ khoản 3 vì việc bổ nhiệm Thẩm phán đã được quy định trong Điều 93 (nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước).

5. Điều 111: Có 58.882 ý kiến

- Đa số ý kiến đề nghị thêm từ “phải” vào trước “tôn trọng” và viết là: “Bản án, quyết định của Tòa án nhân dân có hiệu lực pháp luật cơ quan, tổ chức, cá nhân phải tôn trọng….”.

- Có ý kiến cho rằng nên bỏ từ “nhân dân” và thay cụm từ “hữu quan” thành cụm từ “liên quan” và viết lại như sau: “Bản án quyết định của tòa án có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan nghiêm chỉnh chấp hành”. Việc bỏ cụm từ “nhân dân” nhằm thống nhất với khoản 1 Điều 32 của dự thảo “không ai bị coi là có tội khi chưa có bản án kết tội của tòa án đã có hiệu lực”. Mặt khác, ngoài tòa án nhân dân còn có tòa án quân sự và tòa án đặc biệt (do Quốc hội thành lập theo Điều 107 dự thảo) thì bản án, quyết định đó cũng phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành.

- Có ý kiến cho rằng tại Điều 111 nên thêm từ “mọi” trước cụm từ cơ quan, tổ chức, cá nhân viết lại như sau: “Bản án, quyết định của Tòa án nhân dân có hiệu lực pháp luật phải được mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan phải nghiêm chỉnh chấp hành”.

6. Điều 112: Có 93.867 ý kiến

Khoản 1.

- Một số ý kiến cho rằng, bổ sung cụm từ “là cơ quan tư pháp” sau cụm từ “Viện kiểm sát nhân dân”, bởi vì thực tế còn rất nhiều cơ quan, cá nhân không biết rằng Viện kiểm sát là cơ quan tư pháp.

- Đa số ý kiến đề nghị bổ sung trong khoản này cụm từ “và các việc khác theo luật định” sau cụm từ “kiểm sát hoạt động tư pháp” vì hiện nay Viện kiểm sát nhân dân thực hiện hai chức năng là thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp nhưng thực tế theo quy định của Luật Tổ chức VKSND, Bộ Luật TTHS, Luật TTDS, Luật tố tụng hành chính, Luật thi hành án hình sự thì VKSND còn thực hiện các việc khác như: tiến hành điều tra các tội phạm xâm phạm các hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ thuộc cơ quan tư pháp; công tác thống kê tội phạm liên ngành; công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo về tư pháp nhất là khiếu nại, tố cáo các quyết định hành vi tố tụng của Thủ trưởng cơ quan điều tra.

- Có ý kiến cho rằng Khoản 1 Điều 112 viết lại như sau “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát các họat động tư pháp, kiểm sát các hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước và kiểm sát các văn bản quy phạm pháp luật” vì trong hoàn cảnh hiện nay ta thấy cần thiết giao lại quyền kiểm sát hoạt động của các cơ quan hành chính và kiểm sát các văn bản quy phạm pháp luật cho Viện kiểm sát thì hiệu quả cao hơn và đảm bảo cho nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trở thành nhà nước dân chủ đúng như bản chất.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung “Viện kiểm sát nhân dân thực hiện quyền tư pháp” và sửa lại là “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, thực hiện quyền tư pháp và các hoạt động khác do luật định”.

Khoản 3.

Có ý kiến cho rằng cần nghiên cứu và bổ sung việc “giao cho Viện Kiểm sát nhân dân kiểm sát các văn bản quy phạm pháp luật và kiểm sát việc xử lý vi phạm hành chính”.

7. Điều 113: Có 10 ý kiến

Khoản 1.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “Phó Viện trưởng” sau cụm từ Viện trưởng và trước cụm từ “các Viện kiểm sát khác…”

- Có ý kiến đề nghị Khoản 2 bỏ cụm từ “Hội đồng nhân dân”, bổ sung cụm từ “địa phương” vào sau cụm từ “Chánh án các tòa án địa phương khác báo cáo công tác và Viện trưởng các Viện Kiểm sát cấp dưới”

8. Điều 114: Có 17 ý kiến

Khoản 2.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung cho rõ hơn “Viện trưởng, Phó viện trưởng các Viện kiểm sát khác do Viện trưởng viện kiểm sát tối cao bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ từ “và” sau cụm từ “công tố” và bổ sung cụm từ “và các việc khác theo luật định” sau cụm từ “kiểm sát hoạt động tư pháp” bởi vì giống khoản 1, Điều 112; ngoài hai chức năng, VKSND còn thực hiện các chức năng khác. Do vậy, cần phải bổ sung cụm từ này.

- Đa số ý kiến cho rằng, dự thảo quy định thêm chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực ban hành quy phạm pháp luật từ cấp Bộ trở xuống.

- Có ý kiến đề nghị bổ sung một điều trong Hiến pháp: “Các quyết định, kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu của của Viện kiểm sát nhân dân phải được các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, các đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân tôn trọng; các cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân có liên quan phải nghiêm chỉnh chấp hành theo quy định của pháp luật”.

CHƯƠNG IX

CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

- Có 472.953 lượt ý kiến.

Nhiều ý kiến cho rằng, về cơ bản Dự thảo tiếp tục kế thừa các quy định của Chương IX, Hiến pháp năm 1992 về phân chia đơn vị hành chính lãnh thổ, địa vị pháp lý, chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, đồng thời có một số quy định được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình mới.

Dự thảo không quy định cụ thể về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi cấp chính quyền địa phương mà quy định theo hướng: “Việc thành lập Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân ở các đơn vị hành chính lãnh thổ do luật định phù hợp với đặc điểm của từng đơn vị hành chính lãnh thổ và phân cấp quản lý” là phù hợp với thực tiễn cách tổ chức chính quyền địa phương có hiệu quả hiện nay.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị Hiến pháp chỉ quy định khái quát về đơn vị hành chính lãnh thổ để tạo điều kiện cho việc đổi mới tổ chức chính quyền địa phương. Theo đó, đơn vị hành chính lãnh thổ gồm tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và đơn vị hành chính dưới cấp tỉnh.

Dự thảo sắp xếp lại và làm rõ hơn tính chất, trách nhiệm, thẩm quyền của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân để phù hợp với nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước thống nhất và mối quan hệ giữa trung ương và địa phương trong tình hình mới.

Việc không quy định tính chất quyền lực của Hội đồng nhân dân, vì dẫn đến cách hiểu về sự phân tán của quyền lực nhà nước, không phù hợp với nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất trong tổ chức bộ máy nhà nước.

Bên cạnh đó, cũng có một số ý kiến cho rằng: Dự thảo Hiến pháp 1992 sửa đổi thay đổi tiêu đề thành chính quyền địa phương đã nhận thức về chính quyền không còn chuẩn xác, đặc biệt là phần Hội đồng nhân dân các cấp. Hiến pháp cũng như Luật tổ chức Hội đồng nhân dân quy định thì Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực ở địa phương, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu sự giám sát của nhân dân-Đại biểu Hội đồng nhân dân là công dân đủ từ 21 tuổi trở lên; phải thường xuyên liên hệ với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, hiện nay nhân dân làm chủ bằng 2 phương thức là trực tiếp và đại diện trong đó thông qua đại biểu dân cử là hết sức quan trọng, việc đổi thành chính quyền địa phương làm cho nhân dân hiểu sai Hội đồng nhân dân không còn là cơ quan đại diện cho mình nữa mà chủ yếu thực hiện quyền của cơ quan nhà nước, tức là tính nhân dân, cơ hội nhân dân làm chủ thông qua đại biểu Hội đồng nhân dân bị giảm sút vì vậy không cần thiết phải sửa tiêu đề chương IX nên để như Hiến pháp 1992 là Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân.

Có ý kiến đề nghị giữ nguyên Hội đồng nhân dân cấp huyện, quận, phường như trước đây.

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

- Có ý kiến cho rằng, Khoản 1 điều 115 có ghi: “Các đơn vị hành chính lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được phân định như sau: …”. Đề nghị bổ sung từ “trong”, trước từ “lãnh thổ”, hình thành nội dung mới là: “Các đơn vị hành chính trong lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được phân định như sau: …” sẽ rõ nghĩa hơn.

- Đa số ý kiến đề nghị nên viết là: “Tỉnh chia thành huyện, thành phố, thị xã thuộc tỉnh; thành phố trực thuộc Trung ương chia thành quận, huyện, thị xã. Huyện chia thành xã, thị trấn; Thành phố, thị xã trực thuộc tỉnh chia thành phường, xã; quận chia thành phường.”. Vì nếu viết như dự thảo sẽ dễ làm người đọc hiểu sai là huyện và thành phố trực thuộc cả tỉnh và thị xã.

- Có ý kiến đề nghị bỏ từ “chia thành” nên dùng từ “phân định theo 4 cấp”. Viết lại: “các đơn vị hành chính lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được phân định theo 4 cấp: Trung ương, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; huyện, quận, thị xã; xã phường, thị trấn”

- Có ý kiến đề nghị xem lại khoản 2, chỉ thành lập HĐND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương vì khi đã thí điểm không tổ chức HĐND Quận, Huyện, Phường và đã có kết quả thực tế cần áp dụng trong cả nước. Bên cạnh đó tăng cường vai trò giám sát, phản biện của Ủy ban MTTQ các cấp là đủ, tránh cho bộ máy ở cơ sở quá cồng kềnh, không hiệu quả.

- Có ý kiến đề nghị thêm khoản 3 của Điều 115, nội dung là: “Mô hình chính quyền đô thị và nông thôn do luật định”. Vì, qua việc một số tỉnh, thành phố thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân quận, huyện, phường nhận thấy tính hợp lý của mô hình này góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương trong việc thực hiện nhiệm vụ kinh tế xã hội, quy hoạch chung, quản lý phát triển đô thị, đảm bảo an ninh quốc phòng, chăm lo đời sống cho người dân do đó nên bổ sung một nguyên tắc, chế định về chính quyền đô thị và chính quyền nông thôn do luật định. Từ đó có cơ sở để xây dựng Luật đô thị.

Cũng có đa số ý kiến cho rằng Chương IX nay đổi thành Chương Chính quyền địa phương do đó nên đổi tên Ủy ban nhân dân thành Ủy ban hành chính để phản ánh đúng chức năng của cơ quan này.

1. Điều 116: Có 150.003 ý kiến

Đa số ý kiến cho rằng Khoản 1 không nên quy định Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước địa phương, vì viết như vậy dẫn tới hiểu quyền lực nhà nước ở Trung ương và địa phương hoặc chỉ có Hội đồng nhân dân mới có quyền lực còn các cơ quan khác như Uỷ ban nhân dân thì không có quyền lực; trong việc đổi mới công tác quản lý, do đặc điểm hành chính rồi đây có đơn vị không còn thành lập Hội đồng nhân dân thì như thế nào.

- Đa số ý kiến đề nghị bổ sung tại khoản 1 ý “phải gần gũi nhân dân để hiểu cuộc sống của nhân dân ở địa phương” sau từ “bầu ra”.

Có ý kiến đề nghị Điều 116 đề nghị viết lại như sau “Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do cử tri địa phương bầu ra chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên”.

Có ý kiến cho rằng, khoản 1, mục 2 quy định, “Căn cứ… Hội đồng nhân dân quyết định các biện pháp đảm bảo thi hành Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, các vấn đề quan trọng của địa phương và giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước tại địa phương”. Việc quy định HĐND chỉ giám sát các cơ quan Nhà nước tại địa phương là chưa đủ vì thực tế nhiều năm qua HĐND còn giám sát rất nhiều các tổ chức khác như các tổ chức kinh tế, các đơn vị sự nghiệp, các tổ chức xã hội trên địa bàn.

Một số ý kiến cho rằng cần quy định “nhiệm kỳ mỗi khóa HĐND các cấp theo nhiệm kỳ Quốc hội” trong Hiến pháp là cần thiết và hợp lý.

Có ý kiến đề nghị Khoản 2 viết lại như sau: Uỷ ban nhân dân do Hội đồng nhân dân bầu là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính ở địa phương. Ý 2 của Khoản 2 đề nghị bổ sung Chủ tịch Uỷ ban nhân dân và các thành viên UBND chịu trách nhiệm cá nhân trứơc pháp luật, trước Hội đồng nhân dân, trước nhân dân địa phương và cơ quan hành chính cấp trên; hiện nay Đảng đang có chủ trương thí điểm bỏ Hội đồng nhân dân ở huyện, quận, phường trong Hiến pháp nên ghi điều nhiệm vụ, quyền hạn , tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân do pháp luật quy định là đủ.

- Đa số ý kiến đề nghị bổ sung cụm từ “chịu sự giám sát của cử tri và nhân dân ở địa phương mình” vào cuối khoản 2.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung quy định bỏ phiếu tín nhiệm đối với Ủy ban nhân dân, các cơ quan chuyên môn, những người do HĐND bầu thành chế định thường xuyên hàng năm.

Để mở rộng quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân, đề nghị bổ sung thêm quy định chính quyền ở cấp phường, xã để dân bầu trực tiếp các chức danh lãnh đạo, chứ không phải thông qua HĐND bầu như hiện nay. Như vậy vừa có tác dụng tăng quyền lực cho dân và tăng hiệu quả cho việc phòng chống các hiện tượng như tham nhũng, hối lộ…

2. Điều 117: Có 12.945 ý kiến

Có ý kiến cho rằng cần bổ sung cụm từ “gương mẫu thực hiện” sau cụm từ có nhiệm vụ viết thành: “Đại biểu Hội đồng nhân dân có nhiệm vụ gương mẫu thực hiện vận động nhân dân thực hiện chính sách pháp luật của nhà nước, nghị quyết của hội đồng nhân dân, động viện nhân dân tham gia quản lý nhà nước”

Một số ý kiến đề nghị bổ sung hai từ “tiêu biểu” trước từ “đại diện”, thành đoạn hoàn chỉnh là “Đại biểu Hội đồng nhân dân là người tiêu biểu đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân ở địa phương”. Vì thực tế có một số đại biểu chưa thực sự tiêu biểu.

Có ý kiến đề nghị bổ sung: “Đại biểu Hội đồng nhân dân có nhiệm vụ theo dõi, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước ở địa phương, vận động nhân dân chấp hành Hiến pháp, luật pháp, chủ trương, chính sách của Nhà nước cấp trên, thực hiện Nghị quyết của Hội đồng nhân dân, động viên nhân dân tham gia quản lý xã hội, xây dựng nhà nước pháp quyền”.

- Có ý kiến, đề nghị thêm cụm từ “phải phản ánh đầy đủ những ý kiến, kiến nghị của cử tri” trước cụm từ “trả lời những yêu cầu, kiến nghị của cử tri”, nên viết là: “…hoạt động của đại biểu và của Hội đồng nhân dân phải phản ánh đầy đủ những ý kiến, kiến nghị của cử tri, trả lời những yêu cầu, kiến nghị của cử tri…”.

3. Điều 118: Có 23.529 ý kiến

Có ý kiến đề nghị giữ nguyên Hiến pháp 1992 hiện hành.

Có ý kiến đề nghị bổ sung từ “kịp thời” trước câu “giải quyết kiến nghị của đại biểu”.

Có ý kiến, đề nghị nên bỏ cụm từ “có quyền chất vấn chủ tịch HĐND” vì chủ tịch HĐND là người đứng đầu cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, nên viết lại: “Đại biểu HĐND có quyền chất vấn chủ tịch và các thành viên khác của UBND, chánh án toà án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân và thủ trưởng các cơ quan thuộc UBND. Người bị chất vấn phải trả lời trước HĐND hoặc trả lời bằng văn bản”.

- Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “trước Hội đồng nhân dân hoặc bằng văn bản”, chỉ nên quy định “người bị chất vấn phải trả lời chất vấn” bởi Hiến pháp mang tính khái quát cao, còn trả lời như thế nào sẽ để Luật tổ chức HĐND, Ủy ban nhân dân quy định.

- Đa số ý kiến cho rằng nên thay cụm từ “người bị chất vấn” trong dự thảo thành “người được chất vấn” vì người được chất vấn thể hiện vừa là trách nhiệm, vinh dự được quan tâm.

Có ý kiến đề nghị bổ sung “đại biểu HĐND có quyền chất vấn Chủ tịch HĐND, các Phó Chủ tịch HĐND, các Trưởng ban của HĐND…”

4. Điều 119: Có 173.053 ý kiến

Đa số ý kiến cho rằng nên bổ sung cụm từ “Phản biện” để thể hiện chức năng của người đứng đầu các tổ chức chính trị- xã hội viết lại như sau: “Chủ tịch Ủy ban MTTQ, người đứng đầu tổ chức chính trị-xã hội ở địa phương được mời tham dự và phản biện các nội dung liên quan tại kỳ họp Hội đồng nhân dân và hội nghị Uỷ ban nhân dân cùng cấp”.

Có ý kiến cho rằng tại Điều 119 nên thêm cụm từ “tổ chức xã hội khác” viết lại như sau “Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, người đứng đầu tổ chức chính trị, xã hội và tổ chức xã hội khác ở địa phương, được mời tham dự kỳ họp Hội đồng nhân dân và được mời tham dự hội nghị Uỷ ban nhân dân cùng cấp khi bàn các vấn đề có liên quan”

Có ý kiến cho rằng Điều 119 nên thay cụm từ “động viên” thành cụm từ “tuyên truyền vận động” viết lại như sau “phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội tuyên truyền vận động nhân dân cùng nhà nước thực hiện nhiệm vụ kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh ở địa phương”

- Đa số ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “khi bàn các vấn đề có liên quan”. Vì Văn kiện Đại hội X, XI của Đảng và cương lĩnh năm 2011 của đảng đều khẳng định MTTQ Việt Nam có trách nhiệm giám sát và phản biện xã hội đối với hoạt động của cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ, công chức, viên chức. Điều này cũng đã được quy định tại Khoản 2, Điều 9 dự thảo Hiến pháp sửa đổi năm 1992. Như vậy, để MTTQ và các tổ chức chính trị xã hội phát huy tốt nhiệm vụ này thì Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, người đứng đầu tổ chức chính trị xã hội ở địa phương phải được tham gia các hoạt động quản lý Nhà nước nói chung, phải được mời tham dự tất cả các kỳ họp của Hội đồng nhân dân và của Ủy ban nhân dân cùng cấp mới có điều kiện để giám sát và phản biện được.

- Có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân”, vì hướng đổi mới tổ chức chính quyền địa phương sẽ có một số đơn vị hành chính lãnh thổ không có Hội đồng nhân dân, nên Ủy ban nhân dân không phải là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân; đồng thời bổ sung thêm đoạn “làm nhiệm vụ quản lý xã hội và tổ chức thực hiện Hiến pháp, pháp luật và các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên tại địa phương”.

- Đề nghị bổ sung sau cụm từ “ở địa phương” một đoạn sau: “thông qua tổ chức mặt trận và các tổ chức chính trị, xã hội khác, động viên nhân dân cùng Nhà nước thực hiện nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng ở địa phương”.

CHƯƠNG X

HỘI ĐỒNG HIẾN PHÁP, HỘI ĐỒNG BẦU CỬ QUỐC GIA,

KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

- Tổng số có 972.693 ý kiến góp ý về Chương X

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

Điều 120: Có 501.146 ý kiến

- Có ý kiến cho rằng thay vì thành lập Hội đồng Hiến pháp, đồng ý như một số ý kiến là thành lập Tòa án Hiến pháp bởi Hội đồng Hiến pháp chưa thể hiện rõ, có hiệu quả và kịp thời chức năng bảo vệ Hiến pháp, mặt khác Tòa án Hiến pháp là cơ quan đặc biệt có chức năng chủ yếu là phán xét tính hợp hiến của các văn bản luật, là thiết chế quan trọng bậc nhất trong tổ chức của nhà nước pháp quyền, nhằm đảm bảo tính tối thượng của Hiến pháp, tăng cường pháp chế và trật tự pháp luật, đảm bảo tính bền vững của hệ thống chính trị và quyền tự do dân chủ của con người, ngoài ra Toà án này còn có nhiệm vụ giải quyết tranh chấp quyền lực giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp giữa chính quyền Trung ương và địa phương, xét xử các quan chức cao cấp. Việc thành lập Hội đồng hiến pháp (Khoản 1) và Quy định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức của bộ máy của Hội đồng (Khoản 2) với nhiệm vụ chủ yếu là kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản qui phạm pháp luật do các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp ban hành, kiến nghị lại khi có sai sót để các tổ chức các nhân nói trên sửa đổi bổ sung vào văn bản quy phạm pháp luật đã ban hành hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền huỷ bỏ văn bản vi phạm hiến pháp. Đây thực sự là một đổi mới cần thiết. Nhưng với chức năng của hội đồng Hiến pháp thì chỉ dừng lại ở chức năng nhiệm vụ mang tính tư vấn, kiểm tra, giám sát tính hợp hiến và kiến nghị sửa đổi, bổ sung, mà không có quyền phán quyết những trường hợp vi hiến nên chưa đủ mạnh để bảo vệ hiến pháp một cách có hiệu lực. Do vậy, đề nghị thành lập toà án hiến pháp và được bổ sung vào Điều 120. Chương X của bản sửa đổi hiến pháp, với chức năng thực thi pháp luật, phán quyết các trường hợp vi hiến của các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp để bảo vệ hiến pháp một cách có hiệu lực hơn.

- Có ý kiến cho rằng, Khoản 2: Nên sửa câu “Hội đồng Hiến pháp kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản quy phạm pháp luật” thành câu “Hội đồng Hiến pháp kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản luật do Quốc hội và Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành”. Còn tính hợp pháp của văn bản dưới luật sẽ do cơ quan rà soát văn bản QPPL của Chính phủ thực hiện.

- Cũng trong Khoản 2 có ý kiến đề nghị ghi Hội đồng Hiến pháp có trách nhiệm “Công bố và giải thích nội dung chính xác những điều đã quy định trong Hiến pháp để toàn dân thi hành; Giám sát việc thực hiện đúng các quy định trong Hiến pháp đối với các cơ quan nhà nước và các tổ chức chính trị – xã hội; Kiểm tra tính hợp hiến đối với các văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan nhà nước đã ban hành; Kiểm tra tính hợp hiến các văn bản ký kết với quốc tế trình Quốc hội phê chuẩn; Xử lý theo thẩm quyền yêu cầu sửa đổi các văn bản trái với Hiến pháp hoặc đề nghị Quốc hội hủy bỏ các văn bản đó và truy cứu trách nhiệm đối với tổ chức, cá nhân vi phạm; Phát hiện và ngăn ngừa các âm mưu tự diễn biến, diễn biến hòa bình hoặc các hành động xuyên tạc làm thay đổi Hiến pháp để chiếm đoạt quyền lực Nhà nước”.

- Tuy nhiên cũng có ý kiến đề nghị không thành lập Hội đồng Hiến pháp tức là không có Điều 120, chúng ta đều biết ở nước ta, chế độ ta do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp là thống nhất có sự phân công, phối hợp và giám sát chứ không “tam quyền phân lập”, chỉ độc lập theo Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội là cơ quan lập pháp; Chính phủ thực hiện quyền hành pháp; Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp, Viện kiểm sát nhân dân thực hiện quyền kiểm sát hoạt động tư pháp. Rõ ràng là mọi tổ chức, cá nhân, mọi công dân đều phải làm đúng Hiến pháp và pháp luật, còn chức năng của Hội đồng Hiến pháp là kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản quy phạm pháp luật… ban hành khi phát hiện có vi phạm Hiến pháp thì yêu cầu sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ văn bản quy phạm vi phạm Hiến pháp, nên điều 120 lại thêm một cơ quan mới là không cần thiết.

6. Điều 121: Có 341.311 ý kiến

- Đa số ý kiến cho rằng nên bỏ Điều 121, không nên đưa việc thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia vào Hiến pháp vì Hội đồng bầu cử 5 năm mới thành lập một lần và tự giải thể sau khi hoàn thành cuộc bầu cử.

- Có ý kiến thống nhất thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia là cơ quan độc lập, có nhiệm vụ tổ chức thực hiện công tác bầu cử, tuy nhiên, đề nghị xem xét khoản 3, nội dung quy định về nhiệm kỳ của Hội đồng bầu cử quốc gia: công tác bầu cử chỉ diễn ra trong thời gian tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND, do đó, không cần thiết quy định nhiệm kỳ của Hội đồng bầu cử mà Hội đồng bầu cử chấm dứt hoạt động sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

7. Điều 122: Có 36.766 ý kiến

- Có ý kiến đề nghị Khoản 1 viết “Kiểm toán Nhà nước là cơ quan do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, thực hiện kiểm toán về tài nguyên quốc gia, nguồn nhân lực, tài chính, tài sản công; giám sát việc quản lý sử dụng hiệu quả các nguồn lực Nhà nước, chống lãng phí, tham nhũng; xử lý theo thẩm quyền mọi hành vi làm trái pháp luật trong quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước hoặc đề nghị Quốc hội truy cứu trách nhiệm đôi với tổ chức, cá nhân đã vi phạm”

- Có ý kiến đề nghị viết lại Điều 122 thành “Kiểm toán nhà nước do Quốc hội thành lập, tổ chức nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của Kiểm toán nhà nước do luật định”

- Có ý kiến cho rằng đưa Kiểm toán nhà nước thành một điều vào chương V Quốc hội vì đây chỉ là một cơ quan giúp Quốc hội thực hiện chức năng giám sát tối cao về ngân sách và tài sản công nhưng lại được đặt ở một vị trí độc lập là được thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật.

- Có ý kiến đề nghị cần quy định nhiệm kỳ của Tổng kiểm toán Nhà nước theo nhiệm kỳ của Quốc hội.

- Một số ý kiến đề nghị bổ sung và điều chỉnh “Tổng kiểm toán Nhà nước là người chịu trách nhiệm cao nhất về kiểm toán”.

CHƯƠNG XI

HIỆU LỰC CỦA HIẾN PHÁP VÀ VIỆC SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP

I. TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ CHUNG

- Có 67.472 ý kiến

Các ý kiến đều tán thành với Dự thảo chương XI. Hiến pháp mới khi có hiệu lực sẽ thể hiện ý chí chung của toàn dân, thể hiện sự đồng thuận của nhân dân. Hiến pháp phải có mục tiêu kiến tạo hạnh phúc, tự do, công bằng, đoàn kết, loại bỏ mọi sự chia rẽ hay áp bức, hướng tới sự phát triển bền vững của dân tộc. Hiến pháp phải được xây dựng theo các nguyên tắc pháp luật phổ thông và phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.

Cũng có ý kiến cho rằng, để thể hiện đầy đủ chủ quyền nhân dân, cần quy định theo hướng Hiến pháp sau khi được Quốc hội thông qua thì phải được trưng cầu ý dân trước khi có hiệu lực. Quy định như vậy nhằm xác lập chủ quyền nhân dân để nhân dân trực tiếp thực hiện quyền lực nhà nước trong việc thông qua Hiến pháp.

II. NHỮNG GÓP Ý VỀ CÁC ĐIỀU, KHOẢN CỤ THỂ

1. Điều 123: Có 31.387 ý kiến

- Điều chỉnh câu cuối thành “Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý theo quy định pháp luật”.

- Thay từ “Không được trái” cho từ “Phải phù hợp” để mang tính khẳng định. Sửa đổi, bổ sung thành: “Hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lý cao nhất” (như quy định tại Điều 146 Hiến pháp năm 1992). Vì nếu quy định như Dự thảo chưa rõ nghĩa.

- Thay cụm từ “phù hợp với” bằng cụm từ “tuân thủ theo” thành “Mọi văn bản pháp luật khác phải tuân thủ theo Hiến pháp” tại Điều 123 vì từ “phù hợp” có thể dẫn đến hiểu theo nhiều nghĩa, nhiều cấp độ khác nhau.

- Dự thảo quy định: “Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Mọi văn bản pháp luật khác đều phải phù hợp với Hiến pháp. Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều phải xử lý”. Để đảm bảo thực hiện điều này, nên bổ sung vào phần cuối Điều 123 quy định về việc đảm bảo để thực thi, phát huy vai trò đạo luật cơ bản, có giá trị pháp lý cao nhất của Hiến pháp.

2. Điều 124: Có 36.085 ý kiến

Khoản 1.

- Đề nghị bổ sung cụm từ “Đảng cộng sản Việt Nam” trước cụm từ “Chủ tịch nước”, bổ sung cụm từ “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” sau cụm từ “Chính phủ”.

- Bổ sung thêm quyền của nhân dân cùng với Quốc hội quyết định việc làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp vì Hiến pháp của nước nên quyền lập Hiến phải thuộc về nhân dân. Nội dung của Hiến pháp được xem là những thỏa thuận của nhân dân trong việc thiết lập và thực hiện quyền lực công trong tổ chức đời sống xã hội vì lợi ích chung của xã hội và của mỗi cá nhân. Thông qua Hiến pháp nhân dân thực hiện việc trao quyền và giới hạn quyền lực cho nhà nước cũng như cho các thiết chế khác trong xã hội; quy định cơ chế kiểm soát đối với thực hiện quyền lực công của các tổ chức và cá nhân; ghi nhận quyền con người, quy định quy chế pháp lý của công dân và của các cá nhân khác; quy định chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội…của đật nước. Vì vậy, việc làm Hiên pháp và sửa đổi Hiến pháp phải do nước (do nhân dân) quyết định. Đương nhiên, nhân dân không thể tự mình thực hiện được quyền lập hiến, không thể tự làm và sửa đổi Hiến pháp được mà phải thông qua những người đại diện cho nhân dân. Nhân dân thường chỉ giữ lại quyền quyết định việc làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp và quyền phúc quyết đối với Dự thảo Hiến pháp thông qua việc trưng cầu ý dân. Do vậy việc ban hành Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp phải do cả Quốc hội và nhân dân quyết định. Trong trường hợp Quốc hội không quyết định được thì có thể trưng cầu ý dân về việc ban hành Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp.

- Việc thông qua Dự thảo Hiến pháp phải được Quốc hội tiến hành và được nhân dân phúc quyết thông qua thủ tục trưng cầu ý dân về Hiến pháp, để cử tri và nước biểu thị ý chí của mình đối với nội dung bản Hiến pháp. Có như vậy thì chủ quyền nhân dân mới được thể hiện đầy đủ, nhân dân mới thực sự là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước, nhân dân mới được sử dụng quyền lực nhà nước thông qua hình thức dân chủ trực tiếp và Hiến pháp mới thực sự là của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Khoản 4.

- “Dự thảo Hiến pháp được thông qua khi có ít nhất 2/3 đại biểu biểu quyết tán thành, việc trưng cầu ý dân về Hiến pháp do Quốc hội quyết định”. Đề nghị sửa lại câu sau cùng của khoản này như sau: “Quốc hội tổ chức trưng cầu ý dân để nhân dân biểu quyết về Hiến pháp sau khi dự thảo Hiến pháp được Quốc hội thông qua” vì Quốc hội có quyền quan trọng là thông qua dự thảo Hiến pháp còn bản thân bản Hiến pháp phải được nhân dân quyết định. Cần định rõ trong Hiến pháp như vậy vì nhân dân là chủ thể của quyền lập hiến, Quốc hội ta hiện nay là Quốc hội vừa lập pháp vừa lập hiến, nhiều ý kiến cho rằng phải đổi lại là quyền lập hiến phải của nhân dân trực tiếp, trưng cầu ý dân về Hiến pháp là một nguyên tắc hiến định chứ không phải quyết định có trưng cầu ý dân hay không về Hiến pháp.

- Bổ sung thêm quyền làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp của Đảng Cộng sản Việt Nam và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; vì Hiến pháp của nước nên đề nghị ban hành Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp phải do cả các cơ quan nhà nước đề nghị và có thể do các tổ chức phi nhà nước (Đảng và Mặt trận) là những tổ chức có vai trò quan trọng trong xã hội đề nghị.

- Đề nghị bỏ cụm từ “Làm Hiến pháp” thay bằng cụm từ “Xây dựng Hiến pháp”.

- Đề nghị bổ sung vào một điều về quyền phúc quyết của nhân dân. Thực tế quyền này đã được xác định trong Hiến pháp năm 1946, Điều 21 quy định: “Nhân dân có quyền phúc quyết về Hiến pháp và những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia”. Quyền này được hiểu là người dân có quyền quyết định cuối cùng về một số vấn đề trọng đại của đất nước, dự thảo cần xác định rõ lĩnh vực, vấn đề nào chỉ do nhân dân trực tiếp quyết định thông qua quyền phúc quyết của mình và điều kiện để đảm bảo cho nhân dân thực hiện quyền này.

- Đề nghị nên thiết kế một số điều về quy trình sửa đổi Hiến pháp để quy định cụ thể về quy trình này để bảo đảm việc sửa đổi Hiến pháp khoa học, chặt chẽ, phù hợp thực tế và bảo đảm được chủ quyền của nhân dân. Theo đó, cần xác định rõ các chủ thể tham gia hoạt động sửa đổi Hiến pháp, các giai đoạn của quy trình sửa đổi Hiến pháp. Cụ thể như sau:

- Giai đoạn sáng kiến lập hiến: Đề nghị nên giao cho 3 chủ thể sau có quyền sáng kiến lập hiến là: Chủ tịch nước, Đại biểu Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Quốc hội có quyền thông qua quyết định sửa đổi Hiến pháp.

- Giai đoạn soạn thảo Dự thảo sửa đổi Hiến pháp: Quốc hội thành lập Ủy ban sửa đổi Hiến pháp giúp Quốc hội dự thảo văn bản.

- Giai đoạn thẩm tra Dự thảo sửa đổi Hiến pháp: Quốc hội thành lập Ủy ban thẩm tra giúp Quốc hội thẩm tra Dự thảo sửa đổi Hiến pháp.

- Giai đoạn Quốc hội thông qua Dự thảo sửa đổi Hiến pháp.

- Giai đoạn tổ chức trưng cầu ý dân về Hiến pháp: Ủy ban sửa đổi Hiến pháp phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức trưng cầu ý dân về Hiến pháp.

- Giai đoạn Chủ tịch nước công bố Hiến pháp.

D. NHỮNG ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ VỀ VIỆC TIẾP THU, CHỈNH LÝ DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP NĂM 1992

Qua quá trình tập hợp ý kiến nhân dân, Ban thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam có một số kiến nghị sau:

I. VỀ CÔNG TÁC CHỈ ĐẠO

Tiếp tục xác định việc lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 là nhiệm vụ trọng tâm, cần được ưu tiên thực hiện nhằm tạo sự nhất trí cao trong toàn xã hội. Với tinh thần đó, đề nghị Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 tiếp tục quan tâm chỉ đạo sát sao hơn nữa, tạo điều kiện thuận lợi để mọi người dân tham gia đóng góp ý kiến, bày tỏ quan điểm của mình về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

II. VỀ CÔNG TÁC THÔNG TIN, TUYÊN TRUYỀN

Công tác tuyên truyền, định hướng hết sức quan trọng. Vì thời gian lấy ý kiến nhân dân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 còn tiếp tục, đề nghị Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 tiếp tục chỉ đạo các cơ quan truyền thông cần có nhiều tin, bài viết trên các phương tiện thông tin đại chúng phân tích, làm rõ những nội dung của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 với lập luận khoa học, thuyết phục, chặt chẽ; làm cho người dân nắm vững, hiểu đúng nội dung của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, từ đó bày tỏ quan điểm, chính kiến của mình. Đồng thời, cần kịp thời đấu tranh, ngăn chặn việc lợi dụng góp ý vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 để truyền bá những quan điểm sai trái, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, chống phá Đảng, Nhà nước.

III. VỀ CÔNG TÁC TỔ CHỨC LẤY Ý KIẾN

Quá trình tổ chức lấy ý kiến vừa qua đã có nhiều hình thức phong phú, thích hợp nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất để nhân dân tham gia đóng góp ý kiến. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề nghị Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 sớm có hướng dẫn cụ thể sau thời điểm 31/3, nếu tiếp tục tiếp nhận ý kiến đóng góp cho Dự thảo sửa đổi Hiến pháp thì làm như thế nào, cách thức tổ chức, thực hiện ra sao…

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề nghị nên chia làm 2 đợt để tổng hợp báo cáo và giá trị tổng hợp của 2 đợt là như nhau và Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 cần có hướng dẫn cụ thể.

Nơi nhận:

- Như trên;

- Lưu: VT, DCPL.

TM. BAN THƯỜNG TRỰC

PHÓ CHỦ TỊCH KIÊM TỔNG THƯ KÝ

(đã ký)

Vũ Trọng Kim

Nguồn: http://duthaoonline.quochoi.vn/DuThao/Lists/DT_DUTHAO_NGHIQUYET/View_Detail.aspx?ItemID=32&TabIndex=2&TaiLieuID=1014

Báo cáo tổng hợp ý kiến của ngành Kiểm sát nhân dân góp ý dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992

trankien2013 — Wed, 12 Jun 2013 12:52:04 +0000

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN

TỐI CAO

Số: 27/BC-VKSTC-V8

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Hà Nội, ngày 22 tháng 3 năm 2013

BÁO CÁO

TỔNG HỢP Ý KIẾN CỦA NGÀNH KIỂM SÁT NHÂN DÂN

GÓP Ý DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP NĂM 1992

I. TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI VIỆC LẤY Ý KIẾN VỀ DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP NĂM 1992 TRONG NGÀNH KIỂM SÁT NHÂN DÂN

1. Thực hiện Chỉ thị số 22-CT/TW ngày 28/12/2012 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 38/2013/QH13 ngày 23/11/2012 của Quốc hội, Kế hoạch số 216/KH-UBDTSĐHP ngày 28/12/2012 của Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 về việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, Ban cán sự Đảng và Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã tiến hành các công việc sau đây:

- Ngay sau khi nhận được Kế hoạch số 216/KH-UBDTSĐHP ngày 28/12/2012 của Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, ngày 05/01/2013, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Kế hoạch số 01/KH-VKSTC tổ chức lấy ý kiến Dự thảo sửa đổi Hiến pháp trong toàn ngành Kiểm sát nhân dân và triển khai Kế hoạch lấy ý kiến trong toàn Ngành một cách cụ thể, chặt chẽ, khoa học theo đúng Chỉ thị của Bộ Chính trị, Nghị quyết của Quốc hội và Kế hoạch của Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992; ngày 05/2/2013, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Kế hoạch số 06/KH-VKSTC về việc tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn Ngành góp ý kiến Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

- Tổ chức quán triệt, phổ biến đến cán bộ, Kiểm sát viên, công chức, viên chức trong toàn Ngành về nội dung Chỉ thị của Bộ chính trị, Nghị quyết của Quốc hội, Kế hoạch của Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp và nội dung của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp; yêu cầu các cấp kiểm sát quán triệt tới cán bộ, công chức, viên chức mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc tham gia góp ý Hiến pháp; chỉ đạo các cơ quan thông tin, tuyên truyền của ngành Kiểm sát mở chuyên trang, chuyên mục nhằm thu hút, đăng tải các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp.

- Lãnh đạo và tổ chức việc lấy ý kiến của cán bộ, Kiểm sát viên, công chức, viên chức trong toàn Ngành về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp; tăng cường công tác kiểm tra, đôn đốc, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, uốn nắn, phòng ngừa những biểu hiện lệch lạc qua việc tổ chức lấy ý kiến trong Ngành.

- Thực hiện yêu cầu của Bộ Chính trị tại Công văn số 146-CV/TW ngày 22/02/2013 về việc tiếp tục tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Bộ Chính trị tới các cán bộ chủ chốt, kiểm sát viên và yêu cầu thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 22-CT/TW ngày 28/12/2012 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 38/2012/QH13 ngày 23/12/2012 của Quốc hội, xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm của toàn Ngành trong năm 2013. Nhắc nhở cán bộ, kiểm sát viên đề cao tinh thần trách nhiệm trong việc tham gia góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp; chỉ đạo các cơ quan thông tin, tuyền truyền của Ngành chú trọng đăng tải các thông tin nhằm làm rõ quan điểm, cơ sở lý luận, thực tiễn của những nội dung trong Dự thảo Hiến pháp; tăng lượng các bài viết, thông tin đồng thuận và các bài tranh luận, phản bác lại những ý kiến lợi dụng việc góp ý để tuyên truyền, xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước ta.

- Căn cứ Hướng dẫn số 239/HD-UBDTSDHP ngày 23/02/2013 của Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp, ngày 01/3/2013, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành hướng dẫn số 18/HD-VKSTC-V8 hướng dẫn các đơn vị trực thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện kiểm sát các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tập hợp, tổng hợp ý kiến góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

- Thực hiện yêu cầu của Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp tại Công văn số 223/UBDTSDHP ngày 30/01/2013 về việc báo cáo định kỳ tình hình triển khai lấy ý kiến tham gia Dự thảo Hiến pháp, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã có Công văn yêu cầu các đơn vị, Viện kiểm sát địa phương cập nhật báo cáo tình hình triển khai Hiến pháp ở Viện kiểm sát địa phương, đơn vị mình vào các ngày 8, 18, 28 hàng tháng để kịp thời báo cáo theo quy định. Định kỳ 10 ngày/ 1đợt, Viện kiểm sát nhân dân tối cao báo cáo Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp về tình hình triển khai lấy ý kiến trong ngành Kiểm sát theo đúng hướng dẫn tại Công văn số 233/UBDTSĐHP.

2. Việc việc lấy ý kiến của cán bộ, Kiểm sát viên, công chức, viên chức trong toàn ngành Kiểm sát về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp được thực hiện thông qua các hình thức phù hợp với điều kiện, tình hình thực tế và nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân, Viện kiểm sát quân sự ở mỗi cấp, cụ thể như: 1) Ngày 28/02/2013, tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn Ngành nối điểm cầu Viện kiểm sát nhân dân tối cao với 65 điểm cầu ở Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Viện kiểm sát quân sự trung ương, đại diện Văn phòng tại thành phố Hồ Chí Minh. Với cách thức tổ chức khoa học, Hội nghị đã thu nhận được nhiều ý kiến phát biểu, các ý kiến phát biểu sôi nổi, thắn thắn, trách nhiệm, đề xuất nhiều kiến nghị có cơ sở khoa học, xác đáng. Buổi chiều cùng ngày, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện kiểm sát quân sự trung ương, Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tổ chức thảo luận tại địa phương, đơn vị mình về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp (việc thảo luận tại các đơn vị, Viện kiểm sát địa phương diễn ra sôi nổi, thu hút được nhiều ý kiến tham gia, các ý kiến phát biểu tâm huyết, có cơ sở lý luận và thực tiễn). Tổng hợp kết quả Hội nghị ngày 28/2/2013, toàn Ngành đã có 642 lượt ý kiến phát biểu góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp. 2) Tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo, tọa đàm ở từng đơn vị, từng cấp Viện kiểm sát. 3) Góp ý trực tiếp hoặc bằng văn bản gửi về Viện kiểm sát nhân dân tối cao để tập hợp, tổng hợp chung. 4) Góp ý thông qua các phương tiện thông tin, tuyên truyền của Ngành (Tạp chí kiểm sát, Báo bảo vệ pháp luật, Trang thông tin điện tử của Viện kiểm sát nhân dân tối cao).

3. Việc tổ chức lấy ý kiến cán bộ, Kiểm sát viên, công chức, viên chức trong ngành Kiểm sát nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 được triển khai khẩn trương, nghiêm túc, đúng tiến độ và hiệu quả; bảo đảm công khai, dân chủ, bám sát Nghị quyết Trung ương II, Kết luận Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, Chỉ thị của Bộ Chính trị, Nghị quyết của Quốc hội, Kế hoạch của Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, Kế hoạch của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao cũng như ý kiến chỉ đạo của các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình tổ chức lấy ý kiến nhân dân.

Các ý kiến tham gia góp ý tâm huyết, chất lượng và tập trung vào những nội dung liên quan đến phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan trong bộ máy nhà nước; vị trí, vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội, Chủ tịch Nước, Chính phủ, các cơ quan tư pháp, chính quyền địa phương, các thiết chế hiến định độc lập; quyền con người, quyền và nghĩa vụ của công dân; chế định trưng cầu ý dân; đặc biệt góp ý sâu vào các vấn đề liên quan đến vị trí, chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Viện kiểm sát nhân dân.

4. Đến nay, đã có 834 Báo cáo tổng hợp ý kiến góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp của các đơn vị, Viện kiểm sát các cấp; 12.279 ý kiến của cán bộ, công chức, kiểm sát viên góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp; 02 lượt ý kiến tham gia bằng văn bản, hòm thư điện tử gửi đến Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Toàn Ngành Kiểm sát nhân dân đã tổ chức 01 Hội nghị trực tuyến toàn Ngành; 93 hội nghị, hội thảo ở cấp đơn vị, Viện kiểm sát địa phương.

II. NHỮNG Ý KIẾN CHUNG VỀ DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP

1. Về phạm vi, mức độ sửa đổi, bổ sung Hiến pháp

Các ý kiến góp ý của các đơn vị và cá nhân đều tán thành với phạm vi, mức độ sửa đổi, bổ sung Hiến pháp, cho rằng phạm vi, mức độ sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992 như Dự thảo sửa đổi Hiến pháp là cần thiết và phù hợp với tình hình thực tế, đáp ứng được yêu cầu phát kinh tế, xã hội của đất nước hiện nay (13.113/13.113 ý kiến).

Hầu hết các ý kiến tán thành và đánh giá cao bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp, cho rằng Dự thảo lần này có nhiều điểm mới, vừa kế thừa được các nội dung của các bản Hiến pháp trước đây còn phù hợp, đã được thực tiễn kiểm nghiệm, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước. Dự thảo đã khẳng định và làm rõ hơn bản chất của chế độ ta về phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân do nhân dân, vì nhân dân, trên cơ sở thể chế hóa những quan điểm, chủ trương lớn của Đảng được nêu trong Cương lĩnh xây dựng và phát triển đất nước (10.092/13.113 ý kiến).

2. Về tên gọi, bố cục của Hiến pháp

- Đề nghị tên gọi của Hiến pháp là “Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013” (116/13.113 ý kiến)

- Tán thành bố cục của Dự thảo sửa đổi Hiến pháp (11.905/13.113 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung, đẩy mạnh các thiết chế nhằm tăng cường sự kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Cụ thể, đề nghị hiến định thiết chế Ủy ban nhà nước về phòng, chống tham nhũng (1.187/13.113 ý kiến); khôi phục chức năng của Viện kiểm sát nhân dân kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động xử lý vi phạm hành chính, ban hành văn bản quy phạm hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh (12.767/13.113 ý kiến)

3. Về kỹ thuật lập hiến

– Kỹ thuật lập Hiến có nhiều tiến bộ, bố cục chặt chẽ, logic, bảo đảm tính khoa học và tính hiện đại (7.315/13.113 ý kiến).

– Sắp xếp, ghép các điều có nội dung trùng lặp (3.201/13.113 ý kiến).

– Sửa tất cả các điều có cụm từ “pháp luật bảo hộ”, thay bằng “Nhà nước bảo hộ”, bởi vì Nhà nước mới là chủ thể có trách nhiệm bảo hộ, còn pháp luật chỉ là một trong những công cụ để Nhà nước bảo hộ (1.112/13.113 ý kiến).

– Đề nghị thống nhất cách dùng từ: “theo Hiến pháp, pháp luật”, “theo quy định của pháp luật”, theo quy định của luật”, “do luật định”, “theo pháp luật”, “được quy định trong luật”, “luật định”; “nơi ở”, “chỗ ở”… (1.252/13.113 ý kiến).

III. NHỮNG GÓP Ý CỤ THỂ

LỜI NÓI ĐẦU

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 319 ý kiến góp ý (trong đó có 284 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 35 ý kiến của cá nhân).

+ Tán thành với lời nói đầu (0/319 ý kiến).

+ Không tán thành với lời nói đầu (0/319 ý kiến).

+ Đề nghị sửa đổi lời nói đầu (319/319 ý kiến).

Phần thứ hai: Những góp ý cụ thể

- Lời nói đầu còn dài, văn phong có chỗ còn trừu tượng, khó hiểu, đề nghị trình bày ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, bảo đảm văn phong pháp lý, bảo đảm tính khái quát cao, nêu bật được truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc (274/319 ý kiến).

- Đề nghị viết lại Lời nói đầu như sau:

“Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, nhân dân Việt Nam lao động cần cù, sáng tạo, chiến đấu anh dũng để dựng nước và giữ nước, đã hun đúc nên truyền thống đoàn kết, nhân nghĩa, kiên cường, bất khuất của dân tộc và xây dựng nên nền văn hiến Việt Nam.

Qua các thời kỳ kháng chiến kiến quốc, nước ta đã có Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980 và Hiến pháp năm 1992.

Xuất phát từ yêu cầu lịch sử và thể theo nguyện vọng của nhân dân, Hiến pháp này tiếp tục khẳng định ý chí của nhân dân và chủ quyền quốc gia; phát huy dân chủ, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; tôn trọng và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, bảo vệ môi trường; thực hiện công bằng xã hội; tăng cường quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới.

Nhân dân Việt Nam, với truyền thống yêu nước, đoàn kết một lòng, xây dựng và thi hành Hiến pháp vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” (01/319 ý kiến).

- Đề nghị bỏ đoạn 2 Lời nói đầu; thay cụm từ “mấy nghìn năm” bang cụm từ “hàng nghìn năm” (81/319 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung cụm từ “chống ngoại xâm” vào đoạn 1 của Loài nói đầu (19/319 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung cụm từ “yêu nước” đặt sau từ “hun đúc nên truyền thống” (33/319 ý kiến).

CHƯƠNG I

CHẾ ĐỘ CHÍNH TRỊ

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 745 ý kiến góp ý về Chương I (trong đó có 720 ý kiến của cơ quan, tổ chức; 25 ý kiến của cá nhân).

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 1 (168/745 ý kiến); Điều 4 (444/745 ý kiến); Điều 9 (242/745 ý kiến); Điều 13 (137/745 ý kiến).

- Về tên Chương:

+ Tán thành với tên Chương, nội dung Chương (101/745 ý kiến)

+ Không tán thành với tên Chương, đề nghị đổi tên Chương (0/745 ý kiến)

- Đề nghị sửa tên Chương, nội dung Chương (3/745 ý kiến)

- Về nội dung, bố cục của Chương: Gộp Điều 1 với Điều 11; Gộp Điều 2 với Điều 12 (1/745 ý kiến); Gộp khoản 1 Điều 5 vào Điều 1; Điều 1 sẽ được viết lại như sau: “Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nước dân chủ, độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bao gồm đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời; là quốc gia thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam” (1/745 ý kiến); Nhập Điều 6 vào Điều 2; nhập quy định về ngôn ngữ quốc gia ở khoản 3 Điều 5 vào Điều 13 để Điều 5 chỉ ghi nhận về bình đẳng dân tộc nhằm tăng tính chặt chẽ, logic, súc tích (10/745 ý kiến); Chuyển các quy định tại Điều 11, 12, 13 lên trước quy định về Mặt trận tổ quốc và các tổ chức để phù hợp về tính chất quan trọng (1/745 ý kiến); Chuyển Điều 13 và Điều 14 lên sau Điều 2 (01/745 ý kiến); Bỏ quy định tại Điều 9, Điều 10 để đảm bảo sự công bằng với các tổ chức chính trị – xã hội khác (3/745 ý kiến); Nhập quy định Điều 10 và 11 để tăng cường tính súc tích, hợp lý (10/745 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung: Bổ sung 01 Điều quy định về Ngày Hiến pháp nhằm tôn vinh giá trị của Hiến pháp, khích lệ toàn dân bảo vệ Hiến pháp vì lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc và lợi ích của chính mình (30/745 ý kiến); Bổ sung một điều quy định Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ phải tuyên thệ khi nhận chức (8/745 ý kiến); Bổ sung 1 Điều quy định về Đoàn thanh niên (4/745 ý kiến).

Phần thứ hai: Những góp ý về các điều, khoản cụ thể

Điều 1 (Có 168 ý kiến đóng góp, trong đó có 160 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 8 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 1 (18/168 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/168 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: đổi tên nước là “Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa” như Hiến pháp 1946 cho phù hợp với tình hình hiện nay (15/168 ý kiến); chuyển cụm từ “dân chủ” sang Điều 2 để phù hợp với bản chất của Nhà nước ta, theo đó Điều 1 chỉ quy định về chủ quyền quốc gia của Nhà nước ta (01/168 ý kiến); Gộp Điều 1 và Điều 2 cho gọn, chỉ cần quy định “Nước CHXHCN Việt Nam là Nhà nước pháp quyền XHCN” là đủ (2/168 ý kiến); Bổ sung cụm từ “tự do” sau cụm từ “độc lập” (7/168 ý kiến); Đổi vị trí hai cụm từ “dân chủ, độc lập”, thành “độc lập, dân chủ” (99/168 ý kiến); Sửa theo hướng bao hàm hết cả lòng đất, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa, phía trên, phía dưới vùng nước… phù hợp với Luật quốc tế về lãnh thổ quốc gia (26/168 ý kiến).

Điều 2 (Có 119 ý kiến đóng góp, trong đó có 116 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 3 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (43/119 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/119 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: quy định về “kiểm soát” việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp, nhưng toàn bộ các nội dung quy định ở các điều sau đó chưa thể hiện rõ cơ chế kiểm soát việc thực hiện quyền lực nhà nước giữa các cơ quan (2/119 ý kiến);

+ Đoạn 1 sửa đổi như sau: “ Nhà nước… của nhân dân Việt Nam, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực…. trí thức Việt Nam” (10/119 ý kiến); Bổ sung cụm từ “mà đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam” vào cuối đoạn 1 để khẳng định rõ vai trò lãnh đạo của Đảng (3/119 ý kiến); Bỏ cụm từ “Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giải cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức” vì nội dung đã bao hàm trong cụm từ “Nhà nước của nhân dân”. Mặt khác việc nhấn mạnh tính giai cấp trong giai đoạn hiện nay là không phù hợp (11/119 ý kiến); Bỏ cụm từ “mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức” (26/119 ý kiến); Thay cụm từ “đội ngũ trí thức” bằng cụm từ “tầng lớp trí thức” để bao quát hơn (2/119 ý kiến)

+ Đoạn 2 thay cụm từ “các quyền lập pháp, hành pháp, từ pháp” bằng cụm từ “quyền lực nhà nước” để tăng cường tính khái quát vì Điều 122 đã bổ sung chế định kiểm toán là quyền độc lập với ba quyền quyền lập pháp, hành pháp, từ pháp (22/119 ý kiến)

Điều 3 (Có 78 ý kiến đóng góp, trong đó có 76 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 2 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (28/78 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/78 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: giữ nguyên quy định “Nghiêm trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của tổ quốc và nhân dân” trong Hiến pháp hiện hành để khẳng định sự tôn nghiêm của quốc gia (17/78 ý kiến); Bổ sung cụm từ “xã hội” trước cụm từ “dân chủ” cho phù hợp với quy định Khoản 3 Điều 20 (4/78 ý kiến); Chuyển nội dung “mọi người có cuộc sống ấm no…toàn diện” vào Điều 21 vì không phù hợp quy định ở Chương về Chế độ chính trị (2/78 ý kiến); Bổ sung từ “bình đẳng” trước cụm từ “ấm no” (1/78 ý kiến); Bổ sung từ “tự do” trước cụm từ “ấm no” (27/78 ý kiến)

Điều 4 (Có 444 ý kiến đóng góp, trong đó có 429 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 15 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (35/444 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/444 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: không dùng ngôn ngữ của Điều lệ Đảng mà cần diễn đạt theo ngôn ngữ pháp lý (01/444 ý kiến); luật hóa vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, xã hội và quy định rõ quyền thực hiện giám sát đối với tổ chức Đảng và đảng viên của Nhân dân (3/444 ý kiến); gộp nội dung Khoản 3 vào Khoản 2 cho ngắn gọn (18/444 ý kiến).

+ Khoản 1: sửa đổi như sau: “…là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước và xã hội” nhằm khẳng định nước ta chỉ có 01 chính đảng duy nhất lãnh đạo cách mạng và xã hội, chống các luận điệu xuyên tạc, phản động (121/444 ý kiến); Bỏ cụm từ “lao động” sau cụm từ “nhân dân” (16/444 ý kiến); Bỏ cụm từ “đồng thời là” và cụm từ “và của cả dân tộc Việt Nam”, để tránh trùng lặp, khẳng định tầm vóc của Đảng (72/444 ý kiến); Đề nghị bổ sung cụm từ “toàn diện” vào sau cụm từ “lãnh đạo” (5/444 ý kiến); viết gọn lại như sau: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành của giai cấp công nhân, nhân dân lao động, trí thức và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội” (2/444 ý kiến).

+ Khoản 2: bỏ cụm từ “gắn bó mật thiết với nhân dân”, thêm cụm từ “và trước pháp luật” vào sau cụm từ “chịu trách nhiệm trước nhân dân” vì nội dung gắn bó mật thiết với nhân dân đã bao hàm tại Khoản 1, đồng thời tăng cường tính chịu trách nhiệm của Đảng trước pháp luật (47/444 ý kiến); bổ sung quy định Đảng lãnh đạo Nhà nước thông qua Cương lĩnh chính trị, chủ trương, chính sách những chủ trương của Đảng cũng có ảnh hưởng tới nhân dân (65/444 ý kiến).

+ Khoản 3: sửa như sau “Vai trò lãnh đạo của Đảng được đảm bảo bằng pháp luật” để tạo cơ sở cho việc chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân (34/444 ý kiến); Bỏ từ “đảng viên” vì không cần thiết (1/444 ý kiến); Bổ sung cụm từ “và Điều lệ của Đảng Cộng sản Việt Nam” vào cuối quy định Khoản 3 (1/444 ý kiến); quy định về sự Lãnh đạo của Đảng thành 01 Chương riêng thay vì chỉ có 01 Điều (1/444 ý kiến).

Điều 5 (Có 163 ý kiến đóng góp, trong đó có 159 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 4 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (5/163 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/163 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: thêm từ “độc lập” trước từ “thống nhất” (10/163 ý kiến); Bỏ cụm từ “cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam” vì không bao quát người mang quốc tịch Việt Nam sống ở nước ngoài (5/163 ý kiến).

+ Khoản 2: sửa đổi như sau: “2. Các dân tộc bình đẳng,… và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, phát triển” để thể hiện rõ nét hơn sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với các dân tộc trên lãnh thổ quốc gia (15/163 ý kiến); Đề nghị bỏ cụm từ “mọi hành vi” vì không cần thiết (4/163 ý kiến); giữ nguyên nội dung quy định Điều 5 Hiến pháp 1992 (10/163 ý kiến).

+ Khoản 3: thay cụm từ “tốt đẹp” bằng cụm từ “không trái pháp luật” (16/163 ý kiến); bổ sung cụm từ “chữ Việt” sau cụm từ “tiếng Việt” để bao hàm cả tiếng nói và chữ viết (3/163 ý kiến); bổ sung làm rõ việc lấy ngôn từ Hà Nội làm chuẩn. Nhà nước có biện pháp bảo vệ và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt để tránh tình trạng lai căng, ngoại hóa ngôn từ tiếng Việt trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay (11/163 ý kiến).

+ Khoản 4: sửa đổi như sau: “4. Nhà nước thực hiện chính sách phát triển toàn diện từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số và tạo điều kiện để tất cả các dân tộc…” nhằm làm rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc thực hiện chính sách dân tộc và thể hiện tính ưu việt của chế độ XHCN (01/163 ý kiến); bỏ cụm từ “tất cả” và cụm từ “thiểu số” vì không cần thiết, tăng cường tính bình đẳng giữa các dân tộc (77/163 ý kiến); thay cụm từ “tạo điều kiện” bằng cụm từ “Có trách nhiệm tạo điều kiện” để xác định rõ hơn trách nhiệm của nhà nước đối với sự phát triển của các dân tộc thiểu số (16/163 ý kiến).

Điều 6 (Có 85 ý kiến đóng góp, trong đó có 85 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 0 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (14/85 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/85 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: bổ sung chủ thể “người Việt Nam sinh sống ở nước ngoài” vì hiện có hơn 4 triệu người thuộc đối tượng (5/85 ý kiến); Bổ sung vào cuối Điều như sau: “… thông qua các cơ quan khác của Nhà nước, thông qua các đại biểu do mình bầu ra” vì cần có quy định về hình thức dân chủ trực tiếp (39/85 ý kiến); Bổ sumg cụm từ “tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội” sau đoạn “thông qua các” để đảm bảo việc nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước thông qua các tổ chức đó (1/85 ý kiến); thay cụm từ “và thông qua các cơ quan khác của Nhà nước” bằng cụm từ “và các cơ quan của Nhà nước” để tránh sự lặp từ (17/85 ý kiến); Nếu quy định HĐND trong Hiến pháp thì phải tổ chức HĐND cấp huyện (9/85 ý kiến)

Điều 7 (Có 115 ý kiến đóng góp, trong đó có 114 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (14/115 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/115 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung quy định “Nhân dân có quyền trực tiếp bầu một số vị trí lãnh đạo cao nhất của Nhà nước như Chủ tịch nước, Thủ tướng chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trên cơ sở đề cử của Đảng và Mặt trận tổ quốc” vì đây là những chức danh có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền là lợi ích của nhân dân, là người đại diện cho nhân dân sử dụng quyền lực Nhà nước và có khả năng thực hiện những mong ước trong cuộc sống của nhân dân (16/115 ý kiến); sửa đổi theo hướng đại biểu HĐND tỉnh do đại diện cử tri bầu, HĐND cấp xã thì bầu theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu vì nhân dân đã bầu ra người đại diện cho mình ở cấp xã thì để đại diện phát huy trách nhiệm đại biểu HĐND (13/115 ý kiến); bổ sung quy định “công khai chương trình hành động và tài sản của các ứng viên” (02/115 ý kiến).

+ Khoản 2: sửa đổi theo hướng cử tri có quyền đề nghị bãi nhiệm Đại biểu Quốc hội vì quy định cử tri có quyền bãi nhiệm là không khả thi, trên thực tế không có cơ chế nào để cử tri thực hiện quyền này (32/115 ý kiến); bỏ quyền bãi miễn của cử tri vì thực tế cử tri không có quyền bãi nhiệm đại biểu Quốc hội và HĐND mà cử tri đã bầu ra (34/115 ý kiến); thay cụm từ “không còn xứng đáng” bằng cụm từ “không đủ tư cách” để dễ hiểu hơn (4/115 ý kiến).

Điều 8 (Có 189 ý kiến đóng góp, trong đó có 186 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 3 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (5/189 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/189 ý kiến)

- Đề nghị sửa :

+ Khoản 1: thay từ “bằng” bằng cụm từ “trong khuôn khổ” cho sát nghĩa hơn (16/189 ý kiến); Bổ sung cụm từ “không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa” vào cuối Khoản 1 như quy định Điều 12 Hiến pháp hiện hành (11/189 ý kiến).

+ Khoản 2: sửa đổi, bổ sung theo hướng đảm bảo quyền giám sát của nhân dân, khẳng định bản thân cán bộ, công chức không được tham nhũng (64/189 ý kiến); cụm từ “Nền hành chính quốc gia, chế độ công vụ” trong câu 1 Khoản 2 cần phải được giải thích cụ thể vì các cụm từ này rất khó hiểu, không gắn liền với câu thứ 2 của Khoản 2 “Cán bộ, công chức, viên chức phải tôn trọng nhân dân…”, trong khi các cơ quan nhà nước cũng phải chịu sự giám sát của nhân dân chứ không chỉ riêng cán bộ, công chức (30/189 ý kiến); Thay cụm từ “Nền hành chính quốc gia, chế độ công vụ” bằng cụm từ “Bộ máy nhà nước và hoạt động của bộ máy nhà nước” (3/189 ý kiến); Khoản 2 có nội dung trùng lặp với Điều 60 về việc cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống tham nhũng (31/189 ý kiến); Bỏ quy định về nghĩa vụ của cán bộ, công chức vì nghĩa vụ này nên để Luật cán bộ, công chức điều chỉnh (13/189 ý kiến).

+ Khoản 3: bổ sung cụm từ “Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật phải bị xử lý nghiêm minh” nhằm tăng cường tính chế tài (13/189 ý kiến); thay cụm từ “phòng, chống” bằng cụm từ “phải chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với” cho cụ thể hơn (1/189 ý kiến); Bỏ quy định khoản 1, 2 vì trùng lặp với Điều 2 (1/189 ý kiến); bổ sung quy định Nhà nước và bộ máy nhà nước được tổ chức và hoàn thiện để phục vụ nhân dân (1/189 ý kiến).

Điều 9 (Có 242 ý kiến đóng góp, trong đó có 239 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 3 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (14/242 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/242 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1, 2 cần bỏ từ “các” nhằm tránh sự lặp từ, đồng thời chuyển cụm từ “Mặt trận tổ quốc Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân” ở khoản 2 lên khoản 1 để làm rõ khái niệm Mặt trận Tổ quốc (16/242 ý kiến).

+ Khoản 1: làm rõ các khái niệm “liên minh”, “liên hiệp chính trị”, “liên hiệp tự nguyện”, “tổ chức chính trị”, “tổ chức chính trị – xã hội” (06/242 ý kiến).

+ Khoản 2: bổ sung cụm từ “do pháp luật quy định” sau cụm tự “phản biện xã hội hội”, bổ sung cụm từ “theo quy định pháp luật” vào cuối Khoản 2 (25/242 ý kiến); bổ sung làm rõ Mặt trận Tổ quốc là bộ phận của hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhằm xác định rõ vị trí của Mặt trận (28/242 ý kiến); Bổ sung quy định Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật (1/242 ý kiến).

+ Khoản 3: bỏ cụm từ “và các tổ chức xã hội khác” vì Điều 9 chỉ quy định về vị trí và hoạt động của Mặt trận tổ quốc mà không đề cập tới các tổ chức xã hội khác (16/242 ý kiến); Bổ sung cụm từ “có hiệu quả” vào cuối Khoản 3 để bảo đảm sự quan tâm của Nhà nước đối với Mặt trận và các tổ chức thành viên (16/242 ý kiến); Bổ sung cụm từ “theo quy định pháp luật” vào cuối Khoản 3 (25/242 ý kiến); Thay cụm từ “tạo điều kiện” bằng từ khác để khẳng định rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc xây dựng mối đoàn kết toàn dân (94/242 ý kiến); Bổ sung từ “phải” sau từ “Nhà nước” (1/242 ý kiến).

Điều 10 (Có 109 ý kiến đóng góp, trong đó có 107 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 2 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (39/109 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/109 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: bổ sung các tổ chức chính trị xã hội khác như Hội nông dân, Hội phụ nữ… cho đầy đủ (14/109 ý kiến); cần đặt đúng tính chất chính trị của Công đoàn Việt Nam vì quy định như dự thảo thì Công đoàn chỉ là một hiệp hội giản đơn, không có động lực giáo dục lý tưởng cộng sản, ý chí chính trị cho giai cấp công nhân trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước như Cương lĩnh phát triển đất nước do Đại hội Đảng lần thứ XI đề ra (1/109 ý kiến); Nhập Điều 10 vào nội dung Điều 9, tránh việc phải quy định thêm các tổ chức khác (10/109 ý kiến); sửa đổi như sau: “Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị – xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân …” (16/109 ý kiến); Bỏ cụm từ “giai cấp công nhân” vì công nhân cũng là người lao động (28/109 ý kiến); Bổ sung quy định Công đoàn Việt Nam phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật (1/109 ý kiến).

Điều 11 (Có 70 ý kiến đóng góp, trong đó có 68 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 2 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (19/70 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/70 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung cụm từ “một thể thống nhất” trước cụm từ “thiêng liêng” để khẳng định tính toàn vẹn (10/70 ý kiến).

+ Khoản 2: thay cụm từ “chống lại” bằng cụm từ “xâm phạm” cho chính xác hơn (2/70 ý kiến); thay cụm từ “Mọi hành vi” bằng cụm từ “Mọi âm mưu và hành động” để bao hàm cả trường hợp không hành động (3/70 ý kiến); sửa đổi theo hướng bao hàm cả việc xử lý hành vi xâm lăng của quốc gia khác theo quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế vì quy định hiện hành mới làm rõ đối tượng xử lý là cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước (19/70 ý kiến); bổ sung vào khoản 2 Điều 11 “…đều bị nghiêm trị theo luật pháp của Việt Nam và luật pháp quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc công nhận” (9/70 ý kiến); bổ sung cụm từ “tự do” sau cụm từ “độc lập” (8/70 ý kiến).

Điều 13 (Có 137 ý kiến đóng góp, trong đó có 134 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 3 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (26/137 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/137 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Chuyển Điều 13 lên sau Điều 1 vì nội dung Điều này quy định về biểu trưng của Việt Nam (2/137 ý kiến);

+ Khoản 1: bổ sung quy định về quốc hiệu (có 1/137 ý kiến); Bổ sung quy định về tỷ lệ kích thước của ngôi sao so với lá cờ (5/137 ý kiến).

+ Khoản 2: sửa từ “chung quanh” thành “xung quanh” (10/137 ý kiến).

+ Khoản 3: sửa đổi theo hướng bổ sung tên nhạc sỹ và năm sáng tác bài hát để vinh danh, tôn trọng quyền tác giả cũng như để tránh nhầm lẫn (57/137 ý kiến).

+ Khoản 4: bổ sung cụm từ “nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” sau từ “Quốc khánh” (11/137 ý kiến); bổ sung số 0 trước số 2 (25/137 ý kiến).

Điều 14 (Có 66 ý kiến đóng góp, trong đó có 65 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (26/66 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/66 ý kiến)

- Đề nghị ghép vào nội dung Điều 13 thành Khoản 5 (40/66 ý kiến).

CHƯƠNG II
QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN
VÀ NGHĨA VỤ CƠ BẢN CỦA CÔNG DÂN

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số: 745 ý kiến góp ý về Chương II (trong đó có 657 ý kiến của cơ quan, tổ chức; 88 ý kiến của cá nhân).

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 15 (270/745 ý kiến); Điều 21 (410/745 ý kiến); Điều 22 (241/745 ý kiến); Điều 32 (433/745 ý kiến); Điều 34 (250/745 ý kiến); Điều 37 (192/745 ý kiến); Điều 38 (120/745 ý kiến).

- Về tên Chương:

+ Tán thành với tên Chương, nội dung Chương (150/745 ý kiến)

+ Không tán thành với tên chương, nội dung Chương (0/745 ý kiến)

- Về kết cấu Chương: Đổi vị trí quy định Điều 21 sau Điều 16 (30/745 ý kiến); Nhập quy định các Điều 17, 18, 19 thành một Điều (1/745 ý kiến); Nhập Điều 47 và 48 vì cùng quy định về nghĩa vụ công dân đối với Tổ quốc (7/745 ý kiến); Ghép các điều: 43, 44, 45, 46 thành 01 điều vì đều quy định về quyền con người (1/745 ý kiến); Tách các điều quy định về quyền con người, quyền công dân; chia Chương II thành 2 phần: Phần I. Quyền con người; Phần II. Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân (1/745 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: Sửa tên Chương thành “Nghĩa vụ và quyền của công dân” hoặc “Quyền và nghĩa vụ cơ bản của con người, công dân” cho hợp lý hơn (17/745 ý kiến); Sửa một số quyền ghi nhận là quyền công dân thành quyền con người để phù hợp với thực tế như quyền tự do đi lại (Điều 24); quyền có nơi ở hợp pháp (Điều 36); quyền được bảo vệ sức khỏe (Điều 41) (30/745 ý kiến); Làm rõ khái niệm “quyền con người”, “quyền công dân” và đặt quy định về quyền con người trước quyền công dân (33/745 ý kiến); Bỏ các cụm từ “do pháp luật” hoặc “theo quy định của pháp luật” tại các Điều 23, 24, 25, 26, 30, 32, thay thế bằng cụm từ “do luật định” hoặc “theo quy định của luật” (1/745 ý kiến); thống nhất một cụm từ cho các cụm từ: “có nơi ở hợp pháp”, “có nơi ở”, “chỗ ở hợp pháp” tại các điều 35, 36, 37 (1/745 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung: Bổ sung 01 điều quy định rõ khái niệm quyền con người, quyền công dân; phạm vi, nội dung, cơ chế bảo hộ quyền con người, bảo đảm và bảo vệ quyền công dân (1/745 ý kiến); Bổ sung quy định quyền bầu cử của người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhằm tạo điều kiện để cho họ tham gia thực hiện các quyền cơ bản của công dân (1/745 ý kiến); Bổ sung quy định trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm các quyền công dân tại các điều 38, 41, 42 (1/745 ý kiến); Bổ sung một Điều quy định: “Quốc hội quyết định những vấn đề cấn đưa ra trưng cầu ý dân khi có đề nghị của Chủ tịch nước hoặc Chủ tịch Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ hoặc có 1/3 đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua. Kết quả của cuộc trưng cầu ý dân là căn cứ để Quốc hội quyết định thông qua hoặc phủ quyết vấn để đó” nhằm đảm bảo sự kết hợp giữa dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện (01/745 ý kiến); Bổ sung quy định về “Người phạm tội là người dân tộc thiểu số có quyền dùng tiếng nói của dân tộc mình tại phiên tòa” (30/745 ý kiến); Bổ sung quy định về một số quyền quan trọng dành cho một số đối tượng đặc biệt, chẳng hạn quyền không bị bắt làm nô lệ, quyền tham gia vào quyết định các vấn đề về môi trường liên quan đến cuộc sống của mình, quyền của người cao tuối, người khuyết tật… (30/745 ý kiến); Cần thiết lập một thiết chế mới Cơ quan Nhân quyền quốc gia để bảo vệ quyền con người (30/745 ý kiến); Bổ sung quy định về quyền của công dân yêu cầu Nhà nước giải quyết công việc có liên quan đến quyền lợi của mình (10/745 ý kiến).

Phần thứ hai: Những góp ý về các điều, khoản cụ thể

Điều 15 (Có 270 ý kiến đóng góp, trong đó có 267 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 3 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (35/270 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/270 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bỏ cụm từ “thừa nhận” vì quyền con người là quyền vốn có, không phụ thuộc vào việc có thừa nhận hay không (32/270 ý kiến).

+ Khoản 2: bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” sau cụm từ “trong trường hợp cần thiết” nhằm tránh việc lấy những lý do một cách tùy tiện, xâm phạm quyền con người, quyền công dân (125/270 ý kiến); thay các từ “cần thiết” bằng các từ “do luật định” (1/270 ý kiến); làm rõ khái niệm “trường hợp cần thiết” (8/270 ý kiến); sửa theo hướng “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị giới hạn trong trường hợp Chủ tịch nước tuyên bố tình trạng chiến tranh, công bố tình trạng khẩn cấp” cho cụ thể, rõ ràng, dễ hiểu và không bị lợi dụng (6/270 ý kiến); sửa đổi như sau: “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị giới hạn khi cần thiết vì lý do an ninh quốc gia hoặc do quyết định của cơ quan có thẩm quyền” (1/270 ý kiến); Đề nghị bổ sung quy định về cơ quan có thẩm quyền giới hạn quyền công dân (17/270 ý kiến); viết khái quát lại “Quyền con người, quyền công dân chỉ bị giới hạn trong trường hợp cần thiết” (8/270 ý kiến); bổ sung lý do “kinh tế, văn hóa” sau cụm từ “an ninh quốc gia”; bổ sung cụm từ “tính mạng” sau cụm từ “đạo đức” nhằm tăng cường tính đầy đủ (24/270 ý kiến); bổ sung lý do “thiên tai” vì trong trường hợp thiên tai xảy ra, nhà nước có thể áp dụng các biện pháp buộc di dời làm hạn chế quyền con người, quyền công dân (10/270 ý kiến); Bổ sung từ “ai” sau từ “Không” để làm rõ tính chủ thể (3/270 ý kiến).

Điều 16 (Có 100 ý kiến đóng góp, trong đó có 98 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 2 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (37/100 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/100 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung cụm từ “hợp pháp” sau từ “quyền” (39/100 ý kiến); Bổ sung cụm từ “và nghĩa vụ” sau cụm từ “tôn trọng quyền” (2/100 ý kiến)

+ Khoản 2: đề nghị sửa lại như sau “Trong khi hưởng thụ quyền của mình, mọi người không được xâm phạm lợi ích quốc gia, quyền, lợi ích hợp pháp của người khác” vì cụm từ “không được lợi dụng quyền con người” không rõ (19/100 ý kiến); Bổ sung quy định về hạn chế quyền con người trong trường hợp vi phạm pháp luật (4/100 ý kiến); Bổ sung từ “danh dự”, đặt trước các từ “quốc gia”, “dân tộc”, “của người khác” (1/100 ý kiến).

Điều 17 (Có 101 ý kiến đóng góp, trong đó có 101 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 0 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (27/101 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/101 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Cần ghép Khoản 1 và Khoản 2, đồng thời sửa đổi như sau: “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Không ai bị phân biệt…. , xã hội và gia đình” đảm bảo sự thống nhất với quy định Khoản 1 Điều 27 (65/101 ý kiến); bỏ khoản 2 vì đã được bao hàm trong nội dung Khoản 1 (3/101 ý kiến);

+ Khoản 1: thay cụm từ “Mọi người” bằng cụm từ “Mọi công dân” để loại trừ đối tượng là người đã mất quyền công dân (2/101 ý kiến).

+ Khoản 2: thay cụm từ “Không ai bị phân biệt đối xử” bằng cụm từ “Nghiêm cấm sự phân biệt đối xử” để tăng tính quy phạm (4/101 ý kiến).

Điều 18 (Có 117 ý kiến đóng góp, trong đó có 111 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 6 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (29/117 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/117 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 2: sửa đổi theo hướng bao hàm cả trường hợp người có 02 quốc tịch, trường hợp Việt Nam thực hiện nghĩa vụ của mình theo điều ước quốc tế đã ký kết (52/117 ý kiến); bỏ đoạn “giao nộp cho nhà nước khác” vì không cần thiết (10/117 ý kiến); sửa từ “giao nộp” thành “để giao” hoặc “dẫn độ” (3/117 ý kiến); bỏ khoản 2 vì không cần thiết, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên đã có quy định (3/117 ý kiến); bổ sung cụm từ “trừ trường hợp luật định” vào cuối khoản 2 (1/117 ý kiến).

+ Khoản 3: sửa đổi theo hướng làm rõ đối tượng của bảo hộ là “quyền lợi chính đáng” của công dân Việt Nam ở nước ngoài (16/117 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: quy định công dân Việt Nam có quyền có 02 quốc tịch (2/117 ý kiến).

Điều 19 (Có 43 ý kiến đóng góp, trong đó có 42 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (25/43 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (25/43 ý kiến)

- Đề nghị giữ nguyên như quy định Điều 75 Hiến pháp hiện hành (16/43 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung từ “một” trước từ “bộ phận” (1/43 ý kiến).

+ Khoản 2: Thay cụm từ “tạo điều kiện” bằng cụm từ “có trách nhiệm” để tăng cường tính trách nhiệm (1/43 ý kiến).

Điều 20 (Có 98 ý kiến đóng góp, trong đó có 98 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 0ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (5/98 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/98 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Đề nghị đảo Khoản 2 và Khoản 1 (17/98 ý kiến).

+ Bỏ Khoản 1 vì nội dung đã bao hàm trong khoản 2, 3 (14/98 ý kiến).

+ Khoản 2: thay cụm từ “… và luật quy định” bằng cụm từ “và pháp luật quy định” để bao hàm rộng hơn (36/98 ý kiến).

+ Khoản 3: bổ sung hai từ “quyền và” trước cụm từ “nghĩa vụ” vì có những quyền đồng thời là nghĩa vụ (25/98 ý kiến); bổ sung quy định “Không ai được lợi dụng quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân để làm trái pháp luật và chính sách của nhà nước” vào cuối Khoản 3 (1/98 ý kiến).

Điều 21 (Có 410 ý kiến đóng góp, trong đó có 403 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 7 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (9/410 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/410 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Về kết cấu: chuyển Điều 21 lên đầu Chương II vì đây là quyền quan trọng nhất (11/410 ý kiến); Chuyển nội dung Điều 21 vào Khoản 1 Điều 15 (14/410 ý kiến); Gộp Điều 21 vào Khoản 1 Điều 22 quy định về quyền cơ bản của con người vì cùng quy định về quyền nhân thân để tăng tính súc tích, logic của Hiến pháp (95/410 ý kiến); Bỏ Điều 21 vì nội dung đã được bao hàm trong Điều 22 và trong nhiều điều khác (18/410 ý kiến).

+ Về nội dung: sửa như sau “Mọi người có quyền sống, quyền mưu cầu hạnh phúc, trừ trường hợp khác do luật định” nhằm bao quát hết quyền con người, vốn là quyền tự nhiên, mặt khác pháp luật nước ta vẫn quy định án tử hình là hình phạt tước bỏ quyền được sống của con người (223/410 ý kiến); Quy định rõ “Mọi người có quyền sống và quyền được pháp luật bảo vệ quyền sống của mình, không bị tước đoạt một cách tùy tiện trái với quy định của pháp luật” (1/410 ý kiến); Bổ sung vào cuối Điều 21 cụm từ “và phải tuân thủ theo quy định của pháp luật” (1/410 ý kiến); Bổ sung quyền được chết, quyền quyết định về thân thể của mình (7/410 ý kiến); làm rõ khái niệm “quyền sống” (31/410 ý kiến).

Điều 22 (Có 241 ý kiến đóng góp, trong đó có 239 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 2 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (25/241 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/241 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: thay cụm từ “được pháp luật bảo hộ” bằng cụm từ “được Nhà nước bảo hộ” hoặc “được bảo hộ bằng pháp luật” để tăng tính chính xác trong cách dùng ngôn từ (30/241 ý kiến); Bổ sung vào cuối Khoản 1 “Việc bắt, tạm giữ, tạm giam, khám người phải do người có thẩm quyền tiến hành theo quy định của pháp luật” (38/241 ý kiến).

+ Khoản 2: sửa đổi như sau: “Nghiêm cấm mọi hành vi bắt và giam giữ người trái pháp luật, mọi hình thức đối xử, tra tấn, bạo lực…” nhằm quy định đầy đủ hơn việc bảo vệ quyền con người (04/241 ý kiến); như sau: “Nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm thân thể, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của con người” để tăng tính nguyên tắc, quy phạm, tránh liệt kê dài dòng, không cần thiết (30/241 ý kiến); Thay cụm từ “nghiêm cấm” bằng cụm từ “không được” vì nghiêm cấm phải đi liền với chế tài (2/241 ý kiến); Bỏ Khoản 2 vì nội dung đã bao hàm trong Khoản 1 (5/241 ý kiến).

+ Khoản 3: bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” sau cụm từ “bất kỳ hình thức thử nghiệm khác” để thể hiện các hình thức thử nghiệm trên cơ thể người phải được Nhà nước quản lý, tránh việc thử nghiệm tùy tiện, trái pháp luật (28/241 ý kiến); Bổ sung cụm từ “của mình” sau cụm từ “hiến xác” để rõ nghĩa hơn (5/241 ý kiến); Bổ sung quyền hiến máu (1/241 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: bổ sung Khoản 4 như sau “4. Mọi người có quyền chuyển đối giới tính theo quy định của pháp luật” cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn (1/241 ý kiến); Đề nghị giữ nguyên nội dung quy định Điều 71 Hiến pháp hiện hành (72/241 ý kiến).

Điều 23 (Có 82 ý kiến đóng góp, trong đó có 81 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (26/82 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/82 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung vào cuối Khoản 1 cụm từ “trừ trường hợp pháp luật quy định.” (13/82 ý kiến); Làm rõ các quyền quy định tại Khoản 1 được Nhà nước bảo hộ (23/82 ý kiến); Bỏ từ “phép” trong cụm từ “Không được phép” tại đoạn 2 (1/82 ý kiến).

+ Khoản 2: thay Đoạn 2 bằng quy định “Việc quản lý khai thác, trao đổi thông tin theo quy định của pháp luật” để tránh việc bỏ sót các phương tiện trao đổi thông tin (1/82 ý kiến); Làm rõ trường hợp nào thì hạn chế quyền bí mật thư tín, điện tín, điện thoại và các hình thức trao đổi thông tin nhằm tránh việc lạm dụng (18/82 ý kiến)

Điều 24 (Có 82 ý kiến đóng góp, trong đó có 82 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 0 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (25/82 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/82 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: bổ sung quy định “Việc cấm đi khỏi nơi cư trú phải theo đúng quy định của pháp luật” (30/82 ý kiến); sửa theo hướng ghi nhận quyền đi lại, quyền cư trú của người nước ngoài, người không quốc tịch tại Việt Nam (27/82 ý kiến).

Điều 25 (Có 101 ý kiến đóng góp, trong đó có 97 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 4 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (27/101 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/101 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung vào cuối khoản quy định “…, không ai có quyền bắt buộc hoặc không theo một tôn giáo nào” để đảm bảo sự tự do về tôn giáo, tín ngưỡng (11/101 ý kiến); Bổ sung cụm từ “tự do” vào trước cụm từ “tôn giáo” cho rõ nghĩa hơn (2/101 ý kiến); Bỏ cụm từ “theo hoặc hoặc không theo tôn giáo nào” vì quyền tự do, tín ngưỡng đã bao hàm nội dung này (5/101 ý kiến); Sửa từ “một” thành từ “bất kỳ” (5/101 ý kiến); Bổ sung cụm từ “được Nhà nước Việt Nam công nhận” sau cụm từ “Các tôn giáo” (1/101 ý kiến).

+ Khoản 2: thay cụm từ “được pháp luật bảo hộ” bằng cụm từ “tạo điều kiện cho các tổ chức tôn giáo hoạt động theo đúng pháp luật. Các tổ chức tôn giáo là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” để tăng tính chính xác vì Nhà nước mới là chủ thể bảo hộ các quyền về tự do tín ngưỡng, tôn giáo bằng pháp luật (30/101 ý kiến); Bổ sung từ “hợp pháp” trước cụm từ “được pháp luật bảo hộ” (5/101 ý kiến).

+ Khoản 3: thay cụm từ “không ai” bằng cụm từ “Nghiêm cấm mọi hành vi” để tăng tính quy phạm hơn (14/101 ý kiến); Tách thành hai khoản: (3) Không ai được xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo; (4) Nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng tôn giáo, tín ngưỡng để vi phạm pháp luật (01/101 ý kiến).

Điều 26 (Có 66 ý kiến đóng góp, trong đó có 66 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 0 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (33/66 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/66 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: bỏ cụm từ “theo quy định của pháp luật” để làm rõ hơn quyền công dân là quyền hiến định (1/66 ý kiến); Bổ sung quy định nghiêm cấm việc lợi dụng tự do ngôn luận, tự do báo chí để làm trái pháp luật, chính sách của nhà nước (2/66 ý kiến); Sửa theo hướng bổ sung quyền tự do tư tưởng và quyền tiếp cận thông tin (30/66 ý kiến).

Điều 27 (Có 141 ý kiến đóng góp, trong đó có 139 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 2 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (17/141 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/141 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Đề nghị dùng cụm từ thống nhất chỉ giới tính ở cả 3 Khoản (30/141 ý kiến).

+ Khoản 1: bỏ cụm từ “nam, nữ” sau cụm từ “công dân” vì trên thế giới có nhiều quốc gia đã thừa nhận công dân có giới tính thứ ba. Ở Việt Nam cũng có nhiều người thuộc nhóm này, cần thiết phải quy định các quyền cho họ (50/141 ý kiến); Thay từ “ngang” bằng từ “như” để tăng tính bình đẳng hơn (4/141 ý kiến); Bỏ cụm từ “và có quyền ngang nhau” vì thuật ngữ “bình đẳng” đã bao hàm nội dung này (11/141 ý kiến).

+ Khoản 2: thay cụm từ “tạo điều kiện” bằng cụm từ “có trách nhiệm” để tăng cường tính trách nhiệm (1/141 ý kiến); Bỏ quy định “Nhà nước, xã hội và gia đình tạo điều kiện để phụ nữ phát triển toàn diện, phát huy vai trò của mình trong xã hội” vì không phù hợp với Khoản 1 (3/141 ý kiến).

+ Khoản 3: sửa đổi như sau: “Nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử về giới, về sắc tộc” để tránh phân biệt đối xử về sắc tộc, bảo vệ tốt hơn quyền con người (25/141 ý kiến)

Điều 28 (Có 77 ý kiến đóng góp, trong đó có 73 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 4 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (32/77 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/77 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: theo hướng quy định từ 21 tuổi trở lên, để tránh phải tính đủ tháng, đủ ngày (5/77 ý kiến); Bổ sung cụm từ “biểu quyết” vào sau cụm từ “bầu cử” để bổ sung quyền biểu quyết của công dân (7/77 ý kiến); Bỏ cụm từ “các cấp” cho tổng quát hơn (7/77 ý kiến); Thay từ “vào Quốc hội” bằng cụm từ “làm đại biểu Quốc hội” (1/77 ý kiến); Bổ sung từ “Việt Nam” đặt sau từ “Công dân” (5/77 ý kiến); bổ sung quy định về độ tuổi tối đa của quyền ứng cử vì liên quan đến sức khỏe và điều kiện thực hiện nhiệm vụ (1/77 ý kiến); bổ sung quy định “đủ tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật” (19/77 ý kiến).

Điều 29 (Có 124 ý kiến đóng góp, trong đó có 123 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (33/124 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/124 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung quy định “yêu cầu Quốc hội trưng cầu ý dân về những vấn đề quan trọng của đất nước” (3/124 ý kiến)

+ Khoản 2: sửa đổi như sau: “; công khai, minh bạch trong việc Cơ quan nhà nước có trách nhiệm tiếp nhận, phản hồi ý kiến, kiến nghị của công dân” (71/124 ý kiến); Thay cụm từ “tạo điều kiện” bằng cụm từ “có chính sách thích hợp” để tăng cường tính cụ thể, phù hợp với việc ban hành chính sách của nhà nước (2/124 ý kiến); Sửa như sau “… Nhà nước phải công khai, minh bạch trong việc tiếp nhận, phản hồi ý kiến, kiến nghị của công dân thông qua việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở. Nhà nước tạo điều kiện để công dân tham gia quản lý, giám sát, phản biện xã hội đối với hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ, công chức, viên chức” (1/124 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: quy định về quyền của công dân cử đại diện của mình giám sát các hoạt động của Nhà nước, giám sát các hoạt động liên quan đến thu-chi nhân sách Nhà nước trong các lĩnh vực: Y tế, Văn hóa, Thể thao… , trừ lĩnh vực liên quan đến bí mật nhà nước, an ninh quốc gia (14/124 ý kiến).

Điều 30 (Có 110 ý kiến đóng góp, trong đó có 107 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 3 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (33/110 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/110 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: Giữ nguyên quy định Điều 21 Hiến pháp 1946 “Nhân dân có quyền phúc quyết về Hiến pháp và những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia theo luật định” (14/110 ý kiến); Ghép vào nội dung Điều 29 vì cùng quy định về quyền công dân (25/110 ý kiến); Sửa đổi cụ thể như sau: “Công dân có quyền được trưng cầu ý kiến và biểu quyết về những dẫn đề do Quốc hội quyết định khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân.” (02/110 ý kiến); Thay cụm từ “biểu quyết” bằng cụm từ “đóng góp ý kiến” (1/110 ý kiến); Bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” sau cụm từ “biểu quyết” để thể hiện sự tập trung dân chủ, đảm bảo trật tự, kỷ cương (13/110 ý kiến); Bổ sung cụm từ “và nghĩa vụ” sau cụm từ “Công dân có quyền” để đảm bảo quyền đi liền nghĩa vụ (1/110 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: quy định về các trường hợp cụ thể Nhà nước phải trưng cầu ý dân để tạo thuận lợi cho việc thực hiện (8/110 ý kiến); quy định công dân có quyền yêu cầu nhà nước trưng cầu ý dân (13/110 ý kiến).

Điều 31 (Có 116 ý kiến đóng góp, trong đó có 115 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (33/116 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/116 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Giữ nguyên quy định về thời hạn giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Điều 74 Hiến pháp hiện hành vì tình trạng khiếu nại vượt cấp, kéo dài vẫn còn phổ biến. Nếu bỏ quy định này sẽ gây bất lợi cho dân (30/116 ý kiến).

+ Khoản 1: bổ sung quy định trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khiếu nại, tố cáo của người khiếu nại, tố cáo (7/116 ý kiến).

+ Khoản 2: sửa đổi theo hướng làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết khiếu nại tố cáo kịp thời, đúng quy định của pháp luật (10/116 ý kiến).

+ Khoản 3: đề nghị bỏ cụm từ “vu cáo” (7/116 ý kiến).

+ Khoản 4: bổ sung quy định về trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ người khiếu nại, tố cáo và gia đình để khẳng định việc Nhà nước khuyến khích người đấu tranh bảo vệ công lý (29/116 ý kiến).

Điều 32 (Có 433 ý kiến đóng góp, trong đó có 419 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 14 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (16/433 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/433 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: giữ nguyên quy định Khoản 1 Điều 72 Hiến pháp hiện hành (8/433 ý kiến); bổ sung quy định về trách nhiệm chứng minh tội phạm của các cơ quan tiến hành tố tụng. Người bị buộc tội có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội (21/433 ý kiến).

+ Bỏ Khoản 2, Khoản 3 vì không cần thiết, đã được quy định trong BLTTHS (66/433 ý kiến).

+ Khoản 2: sửa đổi như sau: “2… Không ai bị kết án hai lần vì một tội phạm về một hành vi phạm tội.” để tránh hiểu lầm nếu một người đã bị kết án về tội trộm cắp tài sản thì không bị kết án về tội phạm này nữa nếu người đó tái phạm (293 ý kiến); Thay cụm từ “kết án” bằng cụm từ “kết tội” (30/433 ý kiến); Bỏ cụm từ “Không ai bị kết án hai lần vì một tội phạm” vì không cần thiết, dễ dẫn đến hiểu lầm là tái phạm về tội đó thì không bị xét xử (1/433 ý kiến); Bỏ đoạn “Người bị buộc tội có quyền được Tòa án xét xử” vì nội dung đã được bao hàm trong Khoản 1 (18/433 ý kiến); Sửa cụm từ “có quyền được Tòa án xét xử”, sửa thành “phải do Tòa án xét xử” (5/433 ý kiến);

+ Khoản 3: bổ sung vào cuối khoản cụm từ “…và những người khác theo quy định của pháp luật” vì ngoài người bào chữa còn có trợ giúp pháp lý của trợ giúp viên có thể cung cấp trợ giúp pháp lý (73/433 ý kiến); Bổ sung quy định việc sử dụng trợ giúp pháp lý của người bào chữa theo quy định của pháp luật vì có trường hợp hạn chế quyền bào chữa do cần giữ bí mật điều tra (3/433 ý kiến); Bổ sung đối tượng là “Người bị khởi tố” (15/433 ý kiến); Bổ sung đối tượng là “Người bị tình nghi” vì đây là đối tượng chịu nhiều sức ép từ cơ quan điều tra (2/433 ý kiến); Thay cụm từ “… có quyền sử dụng trợ giúp pháp lý của người bào chữa” bằng cụm từ “có quyền tự bào chữa, nhờ người khác bào chữa” (30/433 ý kiến).

+ Khoản 4: sửa đổi như sau: “Người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị điều tra, truy tố, xét xử trái pháp luật có quyền được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi về danh dự và quyền lợi. Người làm trái pháp luật trong việc bắt, tạm giữ, tạm giam, điều tra, truy tố, xét xử các hoạt động tố tụng đó gây thiệt hại cho người khác phải bị xử lý nghiêm minh theo các quy định của pháp luật” (66/433 ý kiến); Bổ sung cụm từ “Nghiêm cấm mọi hành vi cản trở, gây khó khăn cho việc thực hiện quyền trợ giúp pháp lý” (5/433 ý kiến); Thay cụm từ “có quyền” bằng cụm từ “phải được” để tăng cường tính cụ thể (12/433 ý kiến); Bổ sung cụm từ “yêu cầu” sau cụm từ “có quyền” vì có trường hợp không có yêu cầu hoặc có yêu cầu cũng phải có thời hạn theo luật định (10/433 ý kiến); bổ sung cụm từ “cố ý” trước cụm từ “làm trái pháp luật” để thể hiện rõ là lỗi cố ý (1/433 ý kiến).

+ Đề nghị bổ sung nội dung mới: Khoản 7 Điều 108 chuyển thành Khoản 5 Điều 32 (30/433 ý kiến).

Điều 33 (Có 12.183 ý kiến đóng góp, trong đó có 12.183 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 0 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (6/12.183 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/12.183 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: sửa như sau “Mọi người có quyền sở hữu về tài sản hợp pháp” để tăng cường tính cô đọng, súc tích, tránh liệt kê, dài dòng (34/12.183 ý kiến); Bỏ cụm từ “đối với đất được Nhà nước giao sử dụng thì theo quy định tại Điều 57 và Điều 58” vì đất đã được quy định tại điều cụ thể nên không cần thiết phải trích dẫn lại (78/12.183 ý kiến); Gộp nội dung khoản 1 vào Khoản 3 Điều 56 vì cùng có nội hàm là quyền sở hữu và bảo vệ quyền sở hữu (35/12.183 ý kiến).

+ Khoản 2: thay cụm từ “được pháp luật bảo hộ” bằng cụm từ “được bảo hộ bằng pháp luật” vì chỉ có Nhà nước mới là chủ thể bảo hộ các quyền bằng pháp luật (30/12.183 ý kiến).

Điều 34 (Có 250 ý kiến đóng góp, trong đó có 243 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 7 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (6/250 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/250 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: Ghép Khoản 1, Khoản 2, đồng thời sửa đổi như sau: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật và được Nhà nước bảo hộ” (244/250 ý kiến).

Điều 35 (Có 91 ý kiến đóng góp, trong đó có 91 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 0 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (6/91 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/91 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: giữ nguyên quy định Điều 67 Hiến pháp hiện hành vì cụ thể và dễ hiểu hơn (57/91 ý kiến); quy định cụ thể đối tượng được nhà nước có chính sách ưu đãi (1/91 ý kiến); làm rõ nội hàm của quyền an sinh (27/91 ý kiến).

Điều 36 (Có 75 ý kiến đóng góp, trong đó có 73 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 2 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (7/75 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (27/75 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Thay cụm từ “nơi ở hợp pháp” và “nơi ở” bằng cụm từ “nơi cư trú” như Luật cư trú (2/75 ý kiến)

+ Khoản 1: làm rõ khái niệm “hợp pháp” (30/75 ý kiến); Bổ sung cụm từ “chỗ ở” sau cụm từ “nơi ở” để bảo đảm sự thống nhất với Khoản 1 Điều 37 (28/75 ý kiến); thay cụm từ “công dân có quyền có nơi ở hợp pháp” bằng “mọi người có quyền có nơi ở hợp pháp” (1/75 ý kiến); bổ sung chủ thể là “người gốc Việt Nam” như quy định của Luật nhà ở (2/75 ý kiến)

+ Khoản 2: bổ sung cụm từ “việc làm và” trước cụm từ “nơi ở” (8/75 ý kiến)

Điều 37 (Có 192 ý kiến đóng góp, trong đó có 191 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (44/192 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/192 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: làm rõ khái niệm “hợp pháp” (68/192 ý kiến); thay cụm từ “chỗ ở hợp pháp” bằng cụm từ “nơi cư trú” như Luật cư trú (2/192 ý kiến); gộp vào Điều 36 vì cùng nói về nơi ở là quyền của con người, quyền công dân (41/192 ý kiến).

+ Khoản 2: bổ sung vào cuối đoạn “trừ trường hợp luật định” (1/192 ý kiến); Thay từ “vào” bằng từ “xâm phạm” cho hợp lý hơn (35/192 ý kiến); sửa đoạn 2 thành “Việc khám xét chỗ ở được tiến hành theo luật định” (1/192 ý kiến).

Điều 38 (Có 120 ý kiến đóng góp, trong đó có 120 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (49/120 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/120 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” vào cuối quy định Khoản 1 (25/120 ý kiến)

+ Khoản 2: thay cụm từ “sử dụng người lao động chưa thành niên trái pháp luật” bằng cụm từ “sử dụng người lao động trái pháp luật” để tăng tính bao quát (30/120 ý kiến); Bổ sung đối tượng là “người già” để thể hiện sự quan tâm của Nhà nước với người già (2/120 ý kiến); Bổ sung quy định “Nghiêm cấm các hành vi không thực hiện các chính sách đối với người lao động như: đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; nghiêm cấm các hành vi sử dụng lao động không đúng mục đích lao động” (1/120 ý kiến); Bổ sung quy định “Nhà nước có chính sách tạo điều kiện để công dân có việc làm” (3/120 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung quy định làm rõ trách nhiệm của nhà nước đối với người lao động (10/120 ý kiến).

Điều 39 (Có 111 ý kiến đóng góp, trong đó có 110 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (49/111 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/111 ý kiến)

- Đề nghị giữ nguyên quy định Điều 64 Hiến pháp 1992 để đề cao vai trò của gia đình (2/111 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bỏ quyền ly hôn vì quyền này không được xã hội khuyến khích, Hiến pháp của các quốc gia trên thế giới cũng không quy định (30/111 ý kiến); Bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” vào cuối câu 1 Khoản 1(24/111 ý kiến)

+ Khoản 2: bổ sung đối tượng bảo hộ là người cha (1/111 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: quy định nghiêm cấm việc kết hôn cùng huyết thống (5/111 ý kiến).

Điều 40 (Có 38 ý kiến đóng góp, trong đó có 38 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (27/38 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/38 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: bổ sung quy định về trách nhiệm của Nhà nước trong việc cân bằng giới tính để phù hợp với thực tế hiện nay (1/38 ý kiến); bổ sung quyền khai sinh vì đây là quyền cơ bản của con người (10/38 ý kiến)

Điều 41 (Có 189 ý kiến đóng góp, trong đó có 187 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 2 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (33/189 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/189 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: Bổ sung cụm từ “chăm sóc” trước cụm từ “bảo vệ sức khỏe” (5/189 ý kiến); Thay cụm từ “công dân” bằng cụm từ “mọi người” vì có nghĩa rộng hơn (32/189 ý kiến); Bổ sung cụm từ “nâng cao thể chất” sau cụm từ “bảo vệ sức khỏe” (15/189 ý kiến).

+ Khoản 2: Bổ sung cụm từ “làm ảnh hưởng” vào sau cụm từ “đe dọa” cho sát nghĩa hơn (1/189 ý kiến); Bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi xâm phạm đến cuộc sống và sức khỏe của người khác và cộng đồng (12/189 ý kiến); Bỏ cụm từ “bóc lột sức lao động” (16/189 ý kiến); Thay từ “đe dọa” bằng từ “xâm phạm” (25/189 ý kiến); Bổ sung cụm từ “xâm phạm hoặc” sau từ “hành vi” (2/189 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: quy định Nhà nước có chính sách ưu tiên thực hiện chương trình chăm sóc sức khỏe đối với đồng bào miền núi, vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn vì những vùng này còn có khoảng cách khá xa so với đồng bằng, miền xuôi (38/189 ý kiến); Bổ sung quy định làm rõ trách nhiệm của Nhà nước trong sự nghiệp bảo vệ sức khỏe nhân dân (10/189 ý kiến).

Điều 42 (Có 91 ý kiến đóng góp, trong đó có 91 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (6/91 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/91 ý kiến)

- Đề nghị giữ nguyên quy định Điều 59 Hiến pháp hiện hành vì có tính khái quát, nhân đạo cao (26/91 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi cụ thể như sau:

“1. Mọi người có quyền và nghĩa vụ học tập, học văn hóa và học nghề bằng nhiều hình thức.

2. Giáo dục tiểu học là bắt buộc, sẵn có và miễn phí cho tất cả mọi người.

3. Nhà nước và xã hội cần tạo điều kiện để học sinh có năng khiếu được học tập để phát triển tài năng.

4. Nhà nước và xã hội cần tạo điều kiện cho trẻ em khuyết tật và những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được học văn hóa và học nghề phù hợp.” (12/91 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: quy định Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện cho công dân thực hiện quyền và nghĩa vụ học tập (29/91 ý kiến); Bổ sung quy định “Nhà nước có trách nhiệm thực hiện chính sách học phí, học bổng phù hợp với yêu cầu xã hội” vì có nhiều người muốn học tập nhưng không học được vì nghèo, gia cảnh khó khăn, thiếu sự hỗ trợ của Nhà nước (18/91 ý kiến).

Điều 43 (Có 65 ý kiến đóng góp, trong đó có 65 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (33/65 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/65 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: gộp vào Điều 44 vì văn học, nghệ thuật cùng nằm trong cụm từ văn hóa (16/65 ý kiến).

+ Khoản 2: bỏ cụm từ “bóc lột sức lao động” (16/65 ý kiến).

Điều 44 (Có 107 ý kiến đóng góp, trong đó có 104 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 3 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (33/107 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/107 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: Bổ sung vào cuối Điều cụm từ “và có nghĩa vụ bảo vệ các giá trị văn hóa” để đảm bảo sự gắn liền của quyền và nghĩa vụ (25/107 ý kiến); Bổ sung vào cuối Điều cụm từ “theo truyền thống văn hóa dân tộc của Việt Nam” (12/107 ý kiến); Bổ sung vào cuối Điều cụm từ “theo quy định của pháp luật” (37/107 ý kiến).

Điều 45 (Có 114 ý kiến đóng góp, trong đó có 113 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (49/114 ý kiến).

- Không tán thành với Điều (0/114 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: Bỏ cụm từ “tự do lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp” để tránh bị lợi dụng, gây khó khăn cho các cơ quan tiến hành tố tụng, chẳng hạn như người Việt nhưng không sử dụng tiếng Việt (30/114 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: quy định về quyền xác định giới tính (8/114 ý kiến); Bổ sung làm rõ quyền xác định dân tộc theo cha hoặc mẹ để đảm bảo sự chính xác, tránh suy diễn (22/114 ý kiến); Bổ sung quy định về quyền sử dụng ngôn ngữ cha đẻ (2/114 ý kiến); Bổ sung quy định làm rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc tạo điều kiện để các dân tộc thiểu số giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa, ngôn ngữ, chữ viết của dân tộc mình (3/114 ý kiến).

Điều 46 (Có 100 ý kiến đóng góp, trong đó có 99 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (49/100 ý kiến).

- Không tán thành với Điều (0/100 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Ghép Khoản 1 và Khoản 2 để tăng tính cô đọng, súc tích (30/100 ý kiến).

+ Khoản 2: bổ sung cụm từ “ý thức và” vào sau cụm từ “Mọi người có” (10/100 ý kiến); bổ sung cụm từ “tài nguyên” trước cụm từ “môi trường” (4/100 ý kiến); bỏ khoản vì trùng với quy định Khoản 1 Điều 68 (2/100 ý kiến).

+ Khoản 3: bổ sung quy định về nghiêm cấm hành vi làm ô nhiễm môi trường (4/100 ý kiến); Bổ sung quy định về nghĩa vụ bảo vệ môi trường của công dân (1/100 ý kiến).

Điều 47 (Có 184 ý kiến đóng góp, trong đó có 182 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 2 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (32/184 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/184 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: Bỏ quy định “Phản bội Tổ quốc là tội nặng nhất” vì nặng, hay nhẹ là tính theo quy định khung hình phạt cao nhất trong BLHS (145/184 ý kiến); Bổ sung quy định mọi hành vi gây tổn hại đến lợi ích đất nước đều bị xử lý theo quy định của pháp luật (1/184 ý kiến); Bổ sung cụm từ “Công dân nêu cao tinh thần yêu nước” vào đầu Điều 47 (5/184 ý kiến); Bổ sung cụm từ “bị xử lý theo quy định của pháp luật Việt Nam” vào cuối Điều 47 (1/184 ý kiến).

Điều 48 (Có 82 ý kiến đóng góp, trong đó có 81 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (48/82 ý kiến).

- Không tán thành với Điều (0/82 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: ghép vào quy định của Điều 47 vì cùng quy định về nghĩa vụ trung thảnh, bảo vệ Tổ quốc (33/82 ý kiến); Khoản 1 bổ sung từ “trách nhiệm” trước từ “Nghĩa vụ” (1/82 ý kiến).

Điều 49 (Có 63 ý kiến đóng góp, trong đó có 63 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 0 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (49/63 ý kiến).

- Không tán thành với Điều (0/63 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: bổ sung cụm từ “xây dựng nền an ninh nhân dân” trước cụm từ “chấp hành những quy tắc sinh hoạt công cộng” (3/63 ý kiến); Thay từ “công dân” bằng từ “mọi người” để không loại trừ bất kỳ chủ thể nào (11/63 ý kiến).

Điều 50 (Có 154 ý kiến đóng góp, trong đó có 150 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 4 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (22/154 ý kiến).

- Không tán thành, đề nghị bỏ vì Khoản 1 Điều 56 đã bao hàm mọi nghĩa vụ cá nhân, trong đó có nghĩa vụ nộp thuế (25/154 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: Bổ sung cụm từ “theo quy định của pháp luật” vào cuối Điều vì không phải đối tượng nào cũng có nghĩa vụ nộp thuế (107/154 ý kiến).

Điều 51 (Có 42 ý kiến đóng góp, trong đó có 42 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; 0 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (6/42 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/42 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi như sau: “… theo pháp luật Việt Nam và các Điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia” để đảm bảo sự phù hợp với thực tể bảo quyền quyền và lợi ích của người nước ngoài cư trú tại Việt nam (30/42 ý kiến); Sửa đổi theo hướng bao hàm cả người không quốc tịch (6/42 ý kiến).

Điều 52 (Có 60 ý kiến đóng góp, trong đó có 60 ý kiến của Cơ quan, tổ chức; không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (49/60 ý kiến).

- Không tán thành với Điều (0/60 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung cụm từ “chân chính” sau cụm từ “sự nghiệp khoa học” để loại trừ các trường hợp nghiên cứu khoa học không nhằm phục vụ con người mà hủy diệt con người (11/60 ý kiến).

CHƯƠNG III

KINH TẾ, XÃ HỘI, VĂN HÓA, GIÁO DỤC, KHOA HỌC,

CÔNG NGHỆ VÀ MÔI TRƯỜNG

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 520 ý kiến góp ý về Chương III (trong đó có ý kiến ở 585 cơ quan, tổ chức, 35 ý kiến của cá nhân)

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 54 (57/520 ý kiến); Điều 57 (41/520 ý kiến); Điều 58 (117/520 ý kiến).

- Về tên chương:

+ Tán thành với tên chương, nội dung chương (430/520 ý kiến)

+ Không tán thành với tên chương, đề nghị đổi tên chương: giữ nguyên chương kinh tế như Hiến pháp hiện hành, không nên gộp vào chương này vì chế độ kinh tế là một thiết chế hết sức quan trọng để phát triển đất nước và tỷ lệ số điều chiếm 9/16 điều (23 ý kiến/520 ý kiến); đề nghị sửa đổi tên chương là “Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ và môi trường” (5/520 ý kiến).

- Về nội dung, bố cục của chương:

+ Đề nghị nhập Điều 46 và Điều 68 vì hai điều luật cùng nói về một vấn đề môi trường (2/520 ý kiến).

+ Bổ sung 01 điều quy định về “Nhà nước và xã hội quan tâm phát triển thể dục, thể thao, khoa học và nhân dân; tăng cường phát triển du lịch trong nước và du lịch quốc tế” (3/520 ý kiến) hoặc giữ lại Điều 41, 42 và 66 của Hiến pháp hiện hành vì thể dục, thể thao và du lịch là một trong những vấn đề quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của một quốc gia, để khẳng định và quãng bá Việt Nam với các nước trên thế giới nên cần được quy định trong Hiến pháp để bảo vệ và phát triển. Thanh niên cũng là lực lượng nòng cốt trong công cuộc xây dựng, bảo vệ tổ quốc, nước ta hiện có Luật Thanh niên, nếu bỏ điều luật này thì Luật Thanh niên không có căn cứ (4/520 ý kiến).

+ Tách riêng giữa giáo dục và đào tạo; khoa học và công nghệ tại các điều 65, 66, 67 vì đây là những lĩnh vực khác nhau (2/520 ý kiến).

– Bổ sung quy định xác lập quyền sở hữu cá nhân đối với đất đai hoặc quyền sử dụng đất của tổ chức cá nhân phải đảm bảo thời hạn tối thiếu là 50 năm, tối đa là 99 năm. Nhà nước chỉ được thu hồi đất của tổ chức và cá nhân để phục vụ cho lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và các dự án, phát triển kinh tế – xã hội thật cần thiết. Đất và các nguồn lợi trên đất bị thu hồi phải được Nhà nước hoặc bên được giao đất phải đền bù theo quy định của Bộ luật dân sự (4/520 ý kiến).

Phần thứ hai: Những góp ý về các điều, khoản cụ thể

Điều 53 (Có 32 ý kiến, trong đó có 31 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (32/32 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/32 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi (0/32 ý kiến):

Điều 54 (Có 57 ý kiến, trong đó có 56 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (37/57ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/57 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: sửa đổi theo hướng quy định chi tiết, cụ thể những hình thức sở hữu và những thành phần kinh tế để làm rõ hơn tính chất nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, trong đó kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể là nền tảng chính (3/57 ý kiến); quy định “Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với các hình thức sản xuất kinh doanh đa dạng, không phân biệt các thành phần kinh tế, các hình thức sở hữu” cho phù hợp với thực tiễn và thể hiện đúng đặc trưng nền kinh tế của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội nước ta (5/57 ý kiến); quy định rõ các thành phần kinh tế như đã nêu tại Nghị quyết Trung ương 5, đồng thời khẳng định “thành phần kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo” để làm rõ bản chất định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế” (13/57 ý kiến).

+ Khoản 2: bỏ cụm từ “cùng phát triển lâu dài, hợp tác, bình đẳng và cạnh tranh theo pháp luật” (2/57 ý kiến ); thay cụm từ “lâu dài” thành “bền vững, trên cơ sở” (2/57 ý kiến); bỏ cụm từ “quan trọng” vì các thành phần kinh tế đều quan trọng, bình đẳng như nhau (2/57 ý kiến); bỏ cụm từ “là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân” vì không cần thiết (5/57 ý kiến); đảo cụm từ “bình đẳng” lên trên cho hợp lý như sau: “bình đẳng cùng phát triển lâu dài” (2/57 ý kiến); bổ sung cụm từ “đúng quy định” trước từ “pháp luật” để rõ nghĩa hơn (3/57 ý kiến).

Điều 55 (Có 33 ý kiến, trong đó có 32 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (27/33 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (7/33 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung nội dung “Việc quản lý kinh tế của nhà nước phải minh bạch, công khai, dân chủ” vì hiện nay, mặc dù kinh tế Việt Nam đang vận hành theo cơ chế thị trường nhưng trong quản lý kinh tế của nhà nước vẫn nặng về cơ chế xin cho; việc quản lý kinh tế thiếu minh bạch đã gây hệ lụy đến phát triển kinh tế, là một trong những nguyên nhân chính phát sinh tham nhũng (2/33 ý kiến).

+ Khoản 2: thay cụm từ “Phát triển các hình thức hợp tác kinh tế với các quốc gia, vùng lãnh thổ, tổ chức quốc tế” bằng cụm từ “Phát triển các hình thức hợp tác kinh tế quốc tế” để đảm bảo ngắn gọn, cô đọng và đầy đủ (3/33 ý kiến).

Điều 56 (Có 37 ý kiến, trong đó có 36 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (27/37 ý kiến)

- Không tán thành, đề nghị giữ nguyên nội dung của Điều 22 Hiến pháp hiện hành (1/33 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung quyền tự do sản xuất (3/37 ý kiến); bổ sung cụm từ “những ngành nghề pháp luật không cấm” sau cụm từ “tự do sản xuất, kinh doanh” (1/37 ý kiến)

+ Khoản 2: bổ sung cụm từ “chống phá giá”(1/37 ý kiến)

+ Khoản 3: bỏ chữ “thật” trong cụm từ “thật cần thiết” (5/37 ý kiến); quy định rõ “quyền sử dụng đất” có phải là đối tượng được Nhà nước trưng mua, trưng dụng không?. Nếu là đối tượng được trưng mua, trưng dụng thì cần quy định rõ trường hợp nào Nhà nước trưng mua, trưng dụng và trường hợp nào Nhà nước thu hồi đất theo quy định tại khoản 3 Điều 58 (1/33 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: bổ sung khoản 4 “Nhà nước có trách nhiệm xây dựng kế hoạch đầu tư cơ chế chính sách để đảm bảo phát triển cân đối giữa các vùng, miền quốc gia” để khắc phục tình trạng mất cân đối giữa các vùng, miền hiện nay (6/37 ý kiến).

Điều 57 (Có 41 ý kiến, trong đó có 40 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (11/41 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/41 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Cần đa dạng hóa các hình thức sở hữu về đất đai vì đất đai có thể thuộc sở hữu tư nhân, sở hữu tập thể, sở hữu cộng đồng hoặc sở hữu nhà nước, không nên quy định “đất đai thuộc sở hữu toàn dân” dễ dẫn đến nhiều cách hiểu không đúng, làm phát sinh các khiếu kiện về đất đai, tạo điều kiện cho tham nhũng (4/41 ý kiến).

+ Bỏ cụm từ “do nhà nước đầu tư” vì làm hẹp đối tượng sở hữu toàn dân vì trên thực tế có nhiều loại tài sản không do nhà nước đầu tư nhưng thuộc sở hữu toàn dân (01/41 ý kiến); bỏ cụm từ “các tài sản khác” (1/41 ý kiến); bỏ từ “công” trước cụm từ “thuộc sở hữu toàn dân” vì tài sản thuộc sở hữu toàn dân cũng chính là tài sản công (1/41 ý kiến); bỏ cụm từ “do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý theo quy định của pháp luật” để bảo đảm tính pháp lý cao nhất trong công tác quản lý và khai thác, sử dụng các tài nguyên thiên nhiên của đất nước (21/41 ý kiến)

+ Bổ sung từ “rừng” vào cụm từ “Đất đai, tài nguyên nước, rừng, khoáng sản và tài nguyên” cho đầy đủ (2/41 ý kiến); bổ sung từ “các đảo” sau từ “vùng biển” vì lãnh thổ Việt Nam bao gồm cả các đảo (3/41 ý kiến); thay cụm từ “tài sản công” bằng cụm từ “tài sản quốc gia” để xác định rõ quyền sở hữu của Nhà nước (1/41 ý kiến); thay cụm từ “do Nhà nước đầu tư, quản lý” bằng cụm từ “thuộc chủ quyền và quyền chủ quyền của Việt Nam” cho chặt chẽ vì thực tế hiện nay có những vùng đất, vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam nhưng Nhà nước chưa quản lý được (3/41 ý kiến)

Điều 58 (117 ý kiến, trong đó có 116 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (0/117 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/117 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: sửa đổi theo hướng “1. Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, được quản lý theo quy hoạch và pháp luật; quyền sử dụng đất được pháp luật bảo hộ” (1/117 ý kiến); theo hướng “1. Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, là tài sản của đất nước, được quản lý theo quy hoạch và pháp luật” (1/117 ý kiến); bổ sung cụm từ “nhà nước” trước từ “quản lý” để thể hiện vai trò quản lý của nhà nước(2/117 ý kiến); sửa đoạn cuối như sau “Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả” (2/117 ý kiến); bổ sung từ “để” trước cụm từ “phát triển đất nước” (2/117 ý kiến); bỏ cụm từ “theo quy hoạch” (5/117 ý kiến); thay cụm từ “nguồn lực quan trọng” bằng cụm từ “tư liệu sản xuất đặc biệt” (5/117 ý kiến).

+ Khoản 2: bỏ các cụm từ “tiết kiệm”, “bồi bổ”, “khai thác hợp lý”, “trong trường hợp thật cần thiết” và “Quyền sử dụng đất là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ” vì những quyền này chỉ được sử dụng trong những trường hợp cụ thể, quy định như dự thảo dễ dẫn đến cách hiểu những quyền này là hợp pháp và việc thu hồi đất là trái pháp luật, dẫn đến tình trạng khiếu kiện gây khó khăn cho công tác thu hồi bồi thường về đất (2/117 ý kiến) ; Bổ sung cụm từ “cải tạo” trong cụm từ “Người sử dụng đất có trách nhiệm bảo vệ, cải tạo, khai thác hợp lý, hiệu quả, sử dụng tiết kiệm” (1/117 ý kiến); thay cụm từ “bồi bổ” bằng cụm từ khác cho sát nghĩa và bảo dảm thuật ngữ pháp lý hơn (1/117 ý kiến); sửa cụm từ “được chuyển quyền sử dụng đất”, thành “có các quyền sử dụng, chuyển nhượng đất” (1/117 ý kiến); quy định rõ việc xác lập quyền sử dụng đất của tổ chức, cá nhân phải đảm bảo thời hạn tối thiểu là 50 năm, tối đa là 99 năm (2/117 ý kiến); bổ sung đối tượng được giao đất là hộ gia đình cho phù hợp thực tiễn và quy định của Bộ luật dân sự hiện hành (3/117 ý kiến); thay từ “người” bằng cụm từ “cá nhân, tổ chức”, bổ sung cụm từ “thực hiện các quyền và nghĩa vụ” để thể hiện quyền sử dụng đất hợp pháp của tổ chức, cá nhân phải được thống nhất bảo hộ như nhau, không có sự phân biệt(3/117 ý kiến); diễn đạt lại khoản 2 để làm rõ chủ thể sử dụng đất như sau: “2. Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất cho các tổ chức, cá nhân để sử dụng ổn định ổn định lâu dài hoặc có thời hạn. Tổ chức, cá nhân sử dụng đất có trách nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm, đúng mục đích; được chuyển quyền sử dụng đất, thực hiện các quyền nghĩa vụ liên quan theo quy định của luật. Quyền sử dụng đất là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ” (19/117 ý kiến).

+ Khoản 3: sửa đổi theo hướng tách nội dung khoản 3 về vấn đề nhà nước thu hồi đất trong trường hợp cần thiết thành 2 nhóm: Thu hồi đất để phục vụ quốc phòng, an ninh và nhóm 2: thu hồi đất để phục vụ lợi ích phát triển kinh tế xã hội để dễ hiểu, dễ thực hiện, không bị nhầm lẫn hai nhóm thu hồi dẫn đến khiếu kiện lâu dài (1/117 ý kiến); Quy định rõ cụm từ “các dự án phát triển kinh tế – xã hội” gồm hai nhóm: nhóm 1: các dự án phát triển kinh tế nhằm phục vụ lợi ích cộng đồng xã hội do Nhà nước thực hiện và nhóm 2: các dự án phát triển kinh tế của các doanh nghiệp nhằm mục đích kinh doanh, thương mại. Đối với nhóm 2, nhà nước không cần và không nên can thiệp vào việc thu hồi đất mà do chủ doanh nghiệp thỏa thuận với công dân, nhà nước chỉ đóng vai trò là trọng tài, giải quyết thỏa đáng lợi ích của người bị thu hồi đất và chủ dự án (1/117 ý kiến); bổ sung nội dung “Trường hợp thu hồi đất do tổ chức, cá nhân sử dụng không phải vì lý do Quốc phòng an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng phải được sự đồng ý của tổ chức, cá nhân sử dụng đất và phải bồi thường theo giá thị trường” nhằm đảm bảo quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân có quyền sử dụng đất, tránh việc lạm dụng (4/117 ý kiến); quy định rõ đối với trường hợp thu hồi đất để đầu tư các dự án phát triển kinh tế-xã hội, cần có sự đồng thuận của tổ chức, cá nhân có quyền sử dụng đất (1/117 ý kiến); Bỏ cụm từ “dự án phát triển kinh tế – xã hội” để tách bạch rõ ràng giữa kinh doanh và phục vụ lợi ích xã hội nhằm hạn chế điều kiện cho tham nhũng phát sinh, tránh nguy cơ tùy tiện trong thu hồi đất; tình trạng nhiều địa phương, tổ chức lợi dụng, lấy lý do “phát triển kinh tế – xã hội”’ để thu hồi đất của dân một cách tràn lan (6/117 ý kiến);

Sửa đổi khoản 3 như sau: “Nhà nước chỉ có quyền thu hồi đất theo quy định của pháp luật trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng. Đối với các dự án phát triển kinh tế- xã hội, trong trường hợp thật cần thiết, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường cá nhân, tổ chức theo giá cả thị trường. Thể thức trưng mua, trưng dụng do luật định, tối thiểu phải đảm bảo ổn định đời sống người dân về lâu dài không thấp hơn trước khi bị thu hồi”(1/117 ý kiến);

Chuyển cụm từ “trong trường hợp thật cần thiết vì lý do…” lên đầu khoản để khẳng định lý do việc thu hồi đất chỉ trong trường hợp thật cần thiết và vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và các dự án phát triển kinh tế – xã hội (7/117 ý kiến);

Bổ sung từ “hợp pháp” sau cụm từ “cá nhân sử dụng” nhằm khẳng định cá nhân, tổ chức sử dụng đất hợp pháp mới được bồi thường khi Nhà nước thu hồi (7/117 ý kiến); thay cụm từ “theo quy định của pháp luật” bằng cụm từ “theo giá cả thị trường” nhằm bảo đảm quyền lợi của tổ chức, cá nhân khi thu hồi đất, phù hợp với thực tiễn và quy định tại khoản 3 Điều 56 Dự thảo Hiến pháp (24/117 ý kiến); quy định rõ các trường hợp thu hồi đất vì mục đích kinh doanh, thương mại thì giá bồi thường do bên tổ chức thu hồi đất phải thỏa thuận với công dân trên cơ sở quy định của pháp luật (3/117 ý kiến); quy định rõ đối với các Dự án phát triển kinh tế xã hội thì Nhà nước trưng thu, trưng mua, không quy định Nhà nước thu hồi như Dự thảo (2/117 ý kiến); quy định cụ thể: “Nhà nước thu hồi đất do tổ chức, cá nhân sử dụng có bồi thường theo mức giá Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định có sự phê duyệt của Hội đồng nhân dân cùng cấp”( 1/117 ý kiến); bổ sung trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc thu hồi đất, xác định rõ nghĩa vụ chấp hành của tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành quyết định thu hồi đất hợp pháp (5/117 ý kiến); bổ sung đoạn “Đất và các nguồn lợi trên đất bị thu hồi phải được nhà nước hoặc bên được giao đất đền bù theo quy định Bộ luật dân sự” (6/117 ý kiến);

Bổ sung nguyên tắc “nhà nước cần đảm bảo các quyền của người sử dụng đất, quyền lợi và hỗ trợ cho họ thực hiện các quyền” như có chính sách tái định cư, giải quyết các vấn đề việc làm, hỗ trợ đời sống, sản xuất, kinh doanh (5/117 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: bổ sung khoản 4 quy định “Mọi tổ chức, cá nhân vi phạm chế độ quản lý, sử dụng đất đều bị xử lý nghiêm theo quy định của Pháp luật”(1/117 ý kiến).

Điều 59 (Có 29 ý kiến, trong đó có 28 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (24/29 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/29 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: Khoản 1 bỏ từ “dự trữ quốc gia” sau từ “Ngân sách nhà nước” vì dự trữ quốc gia không có công khai, minh bạch (2/29 ý kiến); bổ sung từ “quan liêu” sau từ “tham nhũng” (2/29 ý kiến); bổ sung cụm từ “sử dụng đúng mục đích” (1/29 ý kiến).

Điều 60 (31 ý kiến, trong đó có 30 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (28/31 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/31 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: bổ sung quy định“Nhà nước có chủ trương thực hành tiết kiệm, phòng chống lãng phí” để thể hiện yêu cầu Nhà nước ta về công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng (3/31 ý kiến).

Điều 61 (Có 47 ý kiến, trong đó có 46 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (17/47 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/47 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: sửa đổi như sau: “Tổ chức, cá nhân được Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để tạo việc làm, có thu nhập thỏa đáng cho người lao động” để đầy đủ hơn (1/47 ý kiến ); thay từ “thỏa đáng” thành từ “phù hợp” hoặc bỏ cụm từ “có thu nhập thỏa đáng” vì rất khó xác định bao nhiêu là thỏa đáng (2/47 ý kiến).

+ Khoản 2: bổ sung cụm từ “quy định và” vào cụm từ sau: “Nhà nước quy định và bảo vệ…” (18/47 ý kiến).

Điều 62 (Có 43 ý kiến, trong đó có 42 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (10/43 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/43 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: thay từ “công bằng” thành từ “chất lượng” và bỏ đoạn “phát triển nền y học Việt Nam theo hướng kết hợp đông y và tây y, phòng bệnh và chữa bệnh“ vì không cần thiết và Luật khám chữa bệnh đã quy định hoặc thay cụm từ “kết hợp đông y và tây y” thành “phát triển y học cổ truyền với y học hiện đại” để có ý nghĩa toàn diện, trọn vẹn hơn; (3/43 ý kiến); thành “xây dựng nền y tế phát triển hiệu quả và từng bước hiện đại” cho phù hợp ( 10/43 ý kiến); thay cụm từ “phát triển nền y học Việt Nam theo hướng kết hợp đông y và tây y, phòng bệnh và chữa bệnh” bằng cụm từ “áp dụng thành tựu khoa học tiên tiến..” cho phù hợp (5/43 ý kiến); bổ sung cụm từ “phục hồi chức năng” vào giữa đoạn “phòng bệnh và chữa bệnh”(3/43 ý kiến); thay cụm từ “dân tộc thiểu số” bằng cụm từ “dân tộc ít người” (7/43 ý kiến); bổ sung đối tượng được Nhà nước ưu tiên chăm sóc sức khỏe là người nghèo, người có công, gia đình chính sách (8/43 ý kiến)

+ Khoản 2: bỏ từ “mẹ, trẻ em” ”(6/43 ý kiến); bổ sung cụm từ “người cao tuổi, người tàn tật, người già yếu không nơi nương tựa và trẻ em, mọi người có trách nhiệm”( 6/43 ý kiến); bổ sung cụm từ ‘công tác dân số” trước “kế hoạch hóa gia đình” (1/43 ý kiến)

Điều 63 (Có 27 ý kiến, trong đó có 26 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (17/27 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/27 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: sửa đổi như sau: “1. Nhà nước phát triển hệ thống an sinh xã hội đa dạng, toàn diện, có tính chia sẽ, công bằng, bền vững, trợ giúp người cao tuổi, người khuyết tật, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người nghèo, trẻ em mồ côi, người già neo đơn, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn” (2/27 ý kiến); bổ sung đối tượng chất độc màu da cam bởi lẽ hậu quả này còn kéo dài nhiều năm, nhiều thế hệ ( 2/27 ý kiến); bổ sung đối tượng “gia đình chính sách” (18/27 ý kiến)

+ Khoản 2: sửa đổi như sau: “Nhà nước và xã hội tôn vinh, khen thưởng, thực hiện các chính sách ưu đãi đối với người có công đối với đất nước” (4/27 ý kiến).

Điều 64 (Có 42 ý kiến, trong đó có 41 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 64 (22/42 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 64 (0/42 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung cụm từ “vừa là mục tiêu, vừa là động lực” để phản ánh đầy đủ quan điểm của Đảng về văn hoá được thể hiện trong Nghị quyết Trung ương 5 Khoá VIII: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội” (5/42 ý kiến).

+ Khoản 2: sửa cụm từ “nhu cầu tinh thần đa dạng và lành mạnh của nhân dân” thành “nhu cầu tinh thần đa dạng phong phú và lành mạnh của nhân dân” (4/42 ý kiến): thay cụm từ “phương tiện” bằng cụm từ “hệ thống” (1/42 ý kiến); thay cụm từ “phát triển văn học nghệ thuật” bằng cụm từ “Nhà nước khuyến khích các sáng tác, biểu diễn văn hoá nghệ thuật nhằm” (2/42 ý kiến); thêm cụm từ “bảo trợ và phát triển các tài năng văn hoá, nghệ thuật” vào trước cụm từ “phát triển các phương tiện thông tin đại chúng đồng bộ…” vì các sáng tác nghệ thuật có nội dung ca ngợi tình yêu quê hương đất nước, hoặc tài năng về văn hoá, nghệ thuật cần phải được Nhà nước khuyến khích, bảo trợ, nhằm phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc (2/42 ý kiến).

+ Khoản 3: sửa đổi như sau “Xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, hạnh phúc và tiến bộ…” (3/42 ý kiến); chuyển từ “hạnh phúc” lên trước từ “tiến bộ”, bổ sung cụm từ “Gia đình là tế bào của xã hội” để tiếp tục khẳng định vị trí cấu trúc của gia đình trong xã hội Việt Nam (1/42 ý kiến).

+ Khoản 4: sửa đổi như sau:“Nghiêm cấm các hành vi lợi dụng họat động văn hóa…và lối sống tốt đẹp của người Việt Nam; truyền bá tư tưởng, xuất bản…” (2/42 ý kiến); thay cụm từ “phá hoại” bằng cụm từ “xâm hại”, thay cụm từ “xuất bản phẩm” bằng “xuất bản văn hóa phẩm” (5/42 ý kiến).

- Bổ sung nội dung mới: bổ sung khoản 5 với nội dung: “nghiêm cấm hành vi xâm phạm, chiếm đoạt các di sản, công trình văn hoá, nghệ thuật, các danh lam, thắng cảnh, di tích lịch sử được Nhà nước công nhận (5/42 ý kiến).

Điều 65 (Có 7 ý kiến, trong đó có 6 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành (5/7 ý kiến)

- Không tán thành (0/7 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: gộp Điều 65 vào khoản 1 Điều 66 vì cùng nội hàm phát triển giáo dục, đào tạo (2/7 ý kiến)

Điều 66 (29 ý kiến, trong đó có 28 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

-Tán thành (17/29 ý kiến)

- Không tán thành (0/29 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: sửa đổi như sau: “1. Phát triển giáo dục nhằm hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất, đạo đức, năng lực của công dân…”; bổ sung quy định “Phát triển giáo dục nhằm nâng cao lý tưởng cách mạng, hình thành…” cho đầy đủ (3/29 ý kiến).

+ Khoản 2: bổ sung cụm từ “đa dạng hóa các loại hình” sau cụm từ “học phí hợp lý….”; thay cụm từ “dân tộc thiểu số” bằng “dân tộc ít người” (4/29 ý kiến).

+ Khoản 3: bổ sung cụm từ “có chính sách sử dụng nhân tài hợp lý” trước cụm từ “Người khuyết tật…” (7/29 ý kiến); bổ sung cụm từ “quan tâm bảo đảm chính sách, sử dụng, đãi ngộ hợp lý người có tài” vào sau cụm từ “phát triển tài năng” (3/29 ý kiến); sửa đổi như sau “Người khuyết tật và những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được Nhà nước và xã hội tạo điều kiện học tập ở các bậc học văn hóa và học nghề phù hợp và giải quyết việc làm” (2/29 ý kiến).

Điều 67 (Có 18 ý kiến, trong đó có 17 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành (2/18 ý kiến)

- Không tán thành (0/18 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung cụm từ “khoa học công nghệ giữ vai trò nền tảng” và bổ sung quy định về vai trò của đội ngũ trí thức trong sự nghiệp phát triển lĩnh vực này (1/18 ý kiến).

+ Khoản 2: bổ sung cụm từ “các phát minh, sáng chế được nhà nước bảo hộ” vào đoạn cuối (16/18 ý kiến); bổ sung cụm từ “thu hút đầu tư chất xám từ các quốc gia khác” sau cụm từ “thế giới” (1/18 ý kiến).

Điều 68 (31 ý kiến, trong đó có 30 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành (0/27 ý kiến)

- Không tán thành (0/27 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1 sửa đổi như sau “1. Bảo vệ môi trường… là nghĩa vụ của mọi tổ chức, cá nhân, công dân” (1/27 ý kiến);

+ Khoản 2: sửa đổi như sau: “Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển năng lượng mới, năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, sản xuất sạch và tiêu dùng sạch” (1/27 ý kiến); thay từ “có” bằng cụm từ “nhà nước ban hành”, bổ sung cụm từ “nhà nước bảo vệ” để khẳng định rõ trách nhiệm của nhà nước (24/27 ý kiến).

+ Khoản 3: sửa đổi như sau: “Tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường… phải bị xử lý theo quy định của pháp luật và có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại” (2/27 ý kiến ); như sau: “3. Cơ quan, tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường, làm suy kiệt tài nguyên thiên nhiên và suy giảm đa dạng sinh học phải bị xử lý nghiêm và có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật” (1/27 ý kiến); bỏ cụm từ “có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại” vì đã xử lý nghiêm thì đã bao gồm việc khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại (1/27 ý kiến); bổ sung cụm từ “hậu quả” sau từ “khắc phục” để cụ thể hóa trách nhiệm tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường làm suy kiệt tài nguyên thiên nhiên và suy giảm đa dạng sinh học (1/27 ý kiến )

CHƯƠNG IV

BẢO VỆ TỔ QUỐC

Phần thứ nhất: Tổng quan đánh giá chung

- Tổng số có 225 ý kiến góp ý về Chương IV (trong đó có ý kiến ở 221 cơ quan, tổ chức, 4 ý kiến của cá nhân)

- Các ý kiến góp ý tập trung vào những vấn đề sau đây: Điều 69 (52/225 ý kiến), Điều 72 (53/225 ý kiến), Điều 73 (45/225 ý kiến).

- Về tên chương:

+ Tán thành với tên chương, nội dung chương (195/225 ý kiến)

+ Không tán thành, đề nghị đổi tên chương (0/225 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: bổ sung quy định về hợp tác quốc tế trong chương IV Bảo vệ Tổ quốc theo hướng Nhà nước tạo điều kiện cho lực lượng vũ trang mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng cho đầy đủ, toàn diện, góp phần đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế, giảm đối tượng, thêm đối tác, các bên cùng có lợi, tăng cường thêm sức mạnh quốc phòng, an ninh nhằm bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam XHCN (01/225 ý kiến).

- Phần thứ hai: Những góp ý về các điều khoản cụ thể:

Điều 69 (Có 52 ý kiến, trong đó có 51 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành (32/52 ý kiến)

- Không tán thành(0/52 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi như sau:

+ Bỏ cụm từ “Việt Nam xã hội chủ nghĩa”, thay cụm từ “đất nước” bằng cụm từ “toàn dân”, thay từ “sự nghiệp” bằng từ “nhiệm vụ” cho phù hợp hơn, bổ sung cụm từ “và thế trận lòng dân” sau cụm từ “an ninh nhân dân” cho đầy đủ (1/52 ý kiến); thay cụm từ “sự nghiệp” bằng từ “trách nhiệm” (1/52 ý kiến);

+ Bổ sung đoạn 1 “Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, giữ vững an ninh quốc gia là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và nhân dân” để làm rõ thêm vai trò của Đảng và Nhà nước, đảm bảo tính thống nhất và cụ thể (1/52 ý kiến);

+ Bổ sung cụm từ: “kết hợp sức mạnh quốc tế” trước cụm từ “để bảo vệ vững chắc Tổ quốc” cho đầy đủ hơn, tăng cường sự ủng hộ quốc tế, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế (1/52 ý kiến); bổ sung cụm từ “và toàn vẹn lãnh thổ” sau cụm từ “bảo vệ Tổ quốc” (18/52 ý kiến).

+ Bổ sung quy định về hợp tác quốc tế trong bảo vệ Tổ quốc nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hội nhập quốc tế trong tình hình mới theo hướng:“Nhà nước tạo điều kiện cho các lực lượng vũ trang mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh”(1/52 ý kiến)

Điều 70 (Có 38 ý kiến, trong đó có 37 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành (25/38 ý kiến )

- Không tán thành (3/38 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: như sau “Các lực lượng vũ trang nhân dân phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc và nhân dân, có nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu bảo vệ độc lập, chủ quyền, biển đảo, thềm lục địa, lòng đất, biên giới, vùng trời, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội, giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và những thành quả của cách mạng, cùng toàn dân xây dựng đất nước” để thể hiện đầy đủ nội hàm bảo vệ chủ quyền đất nước bao gồm biển đảo, thềm lục địa, lòng đất, biên giới, vùng trời của Tổ quốc, giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống như: tội phạm phi quốc gia, tội phạm phi truyền thống, động đất, sống thần, lũ lụt, hạn hán, thảm hỏa thiên nhiên, sự cố bùn đỏ, hạt nhân, vỡ đập thủy điện (1/38 ý kiến); như sau “Lực lượng vũ trang nhân dân phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, Đảng cộng sản Việt Nam và nhân dân” để khẳng định rõ việc bảo vệ lợi ích quốc gia, lợi ích giai cấp là trên hết và phù hợp với xu thế hiện nay (9/38 ý kiến); sửa đổi như sau “…trung thành với Tổ quốc, nhân dân và Đảng cộng sản Việt Nam” (20/38 ý kiến); bỏ cụm từ “bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa” cho văn phong cô đọng hơn (1/38 ý kiến); bổ sung cụm từ “được sử dụng những biện pháp do pháp luật quy định” (1/38 ý kiến).

Điều 71 (37 ý kiến, trong đó có 36 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành (17/37 ý kiến)

- Không tán thành (0/37 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi như sau: “Xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy” để lôgic hơn (4/37 ý kiến); bỏ cụm từ “cách mạng” vì cụm từ này được sử dụng để chỉ một lực lượng tiến bộ, sử dụng cụm từ này là không cần thiết, không còn phù hợp trong giai đoạn hiện nay. Việc bỏ cụm từ này cũng phù hợp Điều 70 đồng thời tránh sự suy diễn hoặc hiểu lầm là Quân đội và Công an lại có lực lượng khác không cách mạng (15/37 ý kiến); đề nghị bỏ cụm từ “từng bước” vì không phù hợp với “tầm” của Hiến pháp (2/37 ý kiến); thay cụm từ “nhiệm vụ quốc phòng” bằng cụm từ “sự nghiệp quốc phòng” (2/37 ý kiến); bổ sung đoạn cuối “…làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” nhằm thể hiện rõ sức mạnh quân đội trong thời bình (1/37 ý kiến).

Điều 72 (Có 53 ý kiến, trong đó có 52 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành (33/53 ý kiến)

- Không tán thành (0/53 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi như sau: “Nhà nước xây dựng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, dựa vào nhân dân và làm nòng cốt cho phong trào nhân dân để bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, bảo đảm sự ổn định chính trị và các quyền tự do, dân chủ của công dân, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản xã hội chủ nghĩa, đấu tranh phòng ngừa và chống các loại tội phạm” để thể hiện chủ trương Nhà nước phải ưu tiên hiện đại hóa ngay lập tức một số lực lượng cốt yếu cho phù hợp với thời cuộc, nhằm đấu tranh có hiệu quả tội phạm mới, tội phạm xuyên quốc gia trong tình hình thế giới và trong nước có nhiều diễn biến phức tạp và nhiều nguy cơ tiềm ẩn như hiện nay (1/53 ý kiến); như sau “Xây dựng Công an Nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy…” (2/53 ý kiến); bỏ cụm từ “cách mạng” vì cụm từ này không cần thiết, không còn phù hợp và không rõ nghĩa trong giai đoạn lịch sử hiện nay đồng thời phù hợp với Điều 70, tránh sự suy diễn hoặc hiểu lầm là Quân đội và Công an lại có lực lượng khác không cách mạng (11/53 ý kiến); bỏ cụm từ “từng bước” vì không phù hợp với tầm của Hiến pháp và lực lượng công an cần phải xây dựng ngay để đáp ứng nhu cầu của Cách mạng (4/53 ý kiến); thay cụm từ “sự nghiệp” bằng “nhiệm vụ” để bảo đảm sự thống nhất giữa Điều 72 với Điều 71 (9/53 ý kiến); bổ sung cụm từ “và các tệ nạn xã hội” vào sau cụm từ “chống tội phạm” vì thực tế hiện nay lực lượng công an nhân dân đang thực hiện nhiệm vụ này (7/53 ý kiến);

Cân nhắc quy định Công an nhân dân là một lực lượng vũ trang vào Hiến pháp, tương ứng với Quân đội nhân dân Việt Nam vì trong một đất nước khi xảy ra nội chiến mới có hai lực lượng vũ trang, theo đó cần chuyển Điều 72 xuống sau Điều 114 hoặc quy định riêng một Chương về Công an nhân dân (1/53 ý kiến).

Điều 73 (Có 45 ý kiến, trong đó 44 có ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 1 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành (15/45 ý kiến)

- Không tán thành (0/45 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi: bỏ từ “các” trước cụm từ “lực lượng vũ trang nhân dân” cho thống nhất với Điều 71 (2/45 ý kiến); thay cụm từ “chính sách hậu phương quân đội” thành “chính sách hậu phương lực lượng vũ trang” vì có lực lượng vũ trang thì có quân đội – công an (12/45 ý kiến): sửa đổi như sau: “Nhà nước…công nghiệp hóa quốc phòng, an ninh đảm bảo trang bị cho lực lượng vũ trang, kết hợp chặt chẽ quốc phòng – an ninh với kinh tế, kinh tế – quốc phòng an ninh,…bảo vệ an ninh quốc gia”(2/45 ý kiến); bổ sung đoạn “kết hợp chặt chẽ quốc phòng – an ninh với kinh tế – xã hội, kinh tế – xã hội với quốc phòng an ninh,…bảo vệ an ninh quốc gia” để thể hiện mối quan hệ đan kết giữa các nội dung này, phát huy sức mạnh tổng hợp trong chiến lược quy hoạch, kế hoạch phát triển đất nước, phù hợp với định hướng phát triển đã nêu trong Văn kiện Đại hội Đảng X cũng như phản ánh đúng thực tiễn khách quan, đúc kết kinh nghiệm lịch sử về đường hướng xây dựng, phát triển đất nước ta (11/45 ý kiến);

Sửa đổi, bổ sung thể chế hóa quan điểm của Đảng về “xây dựng nền công nghiệp an ninh” và bổ sung mối quan hệ giữa kinh tế với an ninh vào điều 73 như sau: “Nhà nước …; thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự, chính sách hậu phương Quân đội, Công an, xây dựng công nghiệp quốc phòng, an ninh, bảo đảm trang bị cho lực lượng vũ trang, kết hợp quốc phòng với kinh tế, kinh tế với quốc phòng, an ninh, bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ và chiến sĩ, công nhân, nhân viên quốc phòng, Công an, xây dựng các lực trang nhân dân hùng mạnh” để thể chế hóa quan điểm của Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011) về “Xây dựng nền công nghiệp quốc phòng, công nghiệp an ninh đảm bảo cho các lực lượng vũ trang được trang bị kỹ thuật ngày càng hiện đại”; kết hợp chặt chẽ giữa kinh tế với quốc phòng, an ninh với quốc phòng, an ninh với kinh tế nhằm tăng cường khả năng giữ vững an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trong tình hình mới, tránh coi trọng hiệu quả kinh tế mà ký kết các hợp đồng kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng đến thế trận an ninh, quốc phòng của đất nước (13/45 ý kiến).

CHƯƠNG V

QUỐC HỘI

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 389 ý kiến góp ý vào chương V (trong đó có 354 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 35 ý kiến của cá nhân)

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 74 (76/389 ý kiến); Điều 75 (310/389 ý kiến); Điều 86 (92/389 ý kiến).

- Về tên chương:

+ Tán thành với tên chương, nội dung chương V (322/389 ý kiến).

+ Không tán thành với tiên chương, đề nghị đổi tên chương V (0/389 ý kiến).

- Về nội dung, bố cục của chương:

+ Đề nghị bổ sung nội dung: quy định về cơ chế giám sát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương (1/389 ý kiến); quy định về tổ chức bộ máy của Quốc hội (1/389 ý kiến); bổ sung một điều luật quy định: Quốc hội quyết định những vấn đề cần đưa ra trưng cầu ý dân khi có đề nghị của Chủ tịch nước hoặc Chủ tịch Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ hoặc có 1/3 đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua. Kết quả của cuộc trưng cầu ý dân là căn cứ để Quốc hội quyết định thông qua hoặc phủ quyết vấn đề đó. Quy định như vậy sẽ đảm bảo kết hợp giữa hai hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện (1/389 ý kiến).

Phần thứ hai: Những góp ý về các điều, khoản cụ thể

Điều 74 (Có 76 ý kiến, trong đó có 75 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 74 (59/76 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 74 (0/76 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Cần có sự thống nhất trong diễn đạt với Điều 2 Chương 1 để thể hiện Quốc hội chỉ là cơ quan đại biểu, đại diện cho quyền lực của nhân dân chứ không hiểu theo nghĩa Quốc hội là cơ quan riêng mình có quyền lực cao nhất, đứng trên nhân dân (1/76 ý kiến); Quy định rõ Quốc hội gồm có Chủ tịch, các Phó Chủ tịch, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và Đại biểu Quốc hội. Khi cần thiết, Quốc hội thành lập Ủy ban lâm thời để nghiên cứu, thẩm tra một dự án hoặc điều tra về một vấn đề nhất định (9/76 ý kiến);

+ Khoản 2: sửa đổi theo hướng Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến, lập pháp (3/76 ý kiến);

+ Khoản 8: bổ sung cơ chế để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội (9/75 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 74 (0/76 ý kiến).

Điều 75 (Có 310 ý kiến, trong đó có 298 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 12 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 75 (33/310 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 75 (0/310 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: thay cụm từ “làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp; làm luật và sửa đổi luật” thành “xây dựng Hiến pháp và xây dựng luật” (10/310 ý kiến); thành “làm Hiến pháp và sửa đổi, bổ sung Hiến pháp; làm luật và sửa đổi, bổ sung luật” (17/310 ý kiến); thành “Ban hành Hiến pháp và sửa đổi, bổ sung Hiến pháp; ban hành luật và sửa đổi, bổ sung luật” (13/310 ý kiến); thành “Dự thảo Hiến pháp và dự thảo sửa đổi Hiến pháp” (2/310 ý kiến);

+ Khoản 4: sửa đổi theo hướng “Quyết định chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia; quy định, sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ loại thuế…” (3/310 ý kiến);

+ Khoản 7: quy định Quốc hội phê chuẩn việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao là không cần thiết vì Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao là các chức danh pháp lý tương đương với Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao, do đó nên quy định như hiện hành vì thực hiện như hiện nay không có vướng mắc gì (291/310 ý kiến); quy định Quốc hội phê chuẩn việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao vì loại Kiểm sát viên này phải có vị trí ngang bằng với Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao mới thực hiện được quyền kiểm sát hoạt động xét xử của Tòa án (22/310 ý kiến); thay đổi việc bầu Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch nước theo hướng trao quyền này cho nhân dân, thông qua tuyển cử phổ thông đầu phiếu để phân định rõ thẩm quyền của Quốc hội và nhân dân, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân (11/310 ý kiến);

+ Khoản 8: bổ sung quy định “Người giữ chức vụ nếu không quá 50% tín nhiệm của Đại biểu Quốc hội sẽ phải từ chức hoặc bị bãi nhiệm”. Đồng thời bổ sung nội dung “Khi Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước hoặc ít nhất ¼ số đại biểu Quốc hội yêu cầu thì tại kỳ họp gần nhất, Quốc hội tiến hành lấy tín nhiệm đối với cá nhân Thủ tướng Chính phủ và các thành viên Chính phủ” (40/310 ý kiến);

+ Khoản 9: bổ sung cụm từ “thành lập cơ quan độc lập về phòng chống tham nhũng” vì đấu tranh phòng chống tham nhũng là một yêu cầu cấp bách, quyết liệt của Đảng, Nhà nước ta cần phải tạo ra cơ chế pháp lý quan trọng nhằm đấu tranh phòng, chống tham nhũng có hiệu quả trong thời gian tới (23/310 ý kiến); bổ sung quy định thẩm quyền của Quốc hội trong việc thành lập Tòa án đặc biệt để bảo đảm đồng bộ với Điều 107 (2/310 ý kiến).

+ Khoản 10: bổ sung cụm từ “theo đề nghị của Hội đồng Hiến pháp” trước cụm từ “Nghị quyết của Quốc hội” (2/310 ý kiến); bổ sung cụm từ “Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tổng kiểm toán” trước cụm từ “trái với Hiến pháp, luật, Nghị quyết của Quốc hội” (2/310 ý kiến);

+ Khoản 15: quy định rõ việc trưng quyết định trưng cầu dân ý phải theo luật và đưa những nội dung trọng yếu để xin ý kiến nhân dân (11/310 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 75: quy định cụ thể về số lượng đại biểu Quốc hội và tăng số lượng đại biểu chuyên trách để đảm bảo chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội (1/310 ý kiến).

Điều 76 (Có 52 ý kiến, trong đó có 51 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 76 (34/52 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 76 (0/52 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 3: sửa đổi như sau: “rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ của một khóa Quốc hội trong trường hợp đặc biệt” (11/52 ý kiến); “Trong trường hợp đặc biệt nếu được ít nhất hai phần ba… Việc kéo dài nhiệm kỳ của một khóa Quốc hội chỉ được cho phép trong trường hợp xảy ra chiến tranh, thời hạn kéo dài do Quốc hội quyết định” (17/52 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 76 (0/52 ý kiến).

Điều 77 (Có 49 ý kiến, trong đó có 49 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 77 (33/49 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 77 (0/49 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: như sau “Các Phó chủ tịch Quốc hội làm nhiệm vụ theo sự phân công của Ủy ban thường vụ Quốc hội và Chủ tịch Quốc hội” để đảm bảo sự lãnh đạo tập thể của Ủy ban thường vụ Quốc hội” (16/49 ý kiến); thay từ “lãnh đạo” bằng cụm từ “điều hành” để thể hiện chính xác và hợp lý về vai trò của Chủ tịch quốc hội đối với việc điều hành hoạt động của Ủy ban thường vụ Quốc hội theo nguyên tắc tập thể, quyết định theo đa số (16/49 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 77 (0/49 ý kiến).

Điều 78 (Có 59 ý kiến, trong đó có ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 78 (59/59 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 78 (0/59 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: (0/59 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 78 (0/59 ý kiến).

Điều 79 (Có 89 ý kiến, trong đó có 88 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 79 (68/89 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 79 (0/88 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 4: bổ sung cụm từ “theo đề nghị của Hội đồng Hiến pháp” trước cụm từ “Nghị quyết của Quốc hội” (2/89 ý kiến);

+ Khoản 6: sửa đổi như sau “…bãi bỏ các Nghị quyết trái pháp luật của Hội đồng nhân dân…” (1/89 ý kiến); như sau “…bãi bỏ các Nghị quyết trái với Hiến pháp, luật và văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên của Hội đồng nhân dân…” (10/89 ý kiến).

+ Khoản 11: quy định rõ việc trưng cầu dân ý phải theo luật và đưa những nội dung trọng yếu để xin ý kiến nhân dân vào trong luật để tránh khẩu hiệu sáo rỗng, khắc phục trường hợp nhiều chủ trương, chính sách lớn can hệ đến đời sống xã hội những nhân dân không được biết như mở rộng thủ đô, xây dựng nhà máy điện hạt nhân… (20/89 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 79: bổ sung 02 khoản về quyền đề nghị rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ của Quốc hội trong trường hợp đặc biệt cho phù hợp với Điều 76; và quyền phê chuẩn một số chức danh của các cơ quan do Quốc hội bầu hoặc thành lập (9/89 ý kiến).

Điều 80 (Có 69 ý kiến, trong đó có 68 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 80 (66/69 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 80 (0/69 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: quy định rõ Hội đồng dân tộc có những nhiệm vụ, quyền hạn khác như các Ủy ban của Quốc hội (2/69 ý kiến); bổ sung quy định thẩm quyền đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê chuẩn các chức vụ Phó Chủ tịch và các ủy viên Hội đồng dân tộc (1/69 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 80 (0/69 ý kiến).

Điều 81 (Có 49 ý kiến, trong đó có 49 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 81(49/49 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 81(0/49 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi điều, khoản (0/49 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 81 (0/49 ý kiến).

Điều 82 (Có 49 ý kiến, trong đó có 49 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 82 (49/49 ý kiến).

- Không tán thành với Điều (0/49 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi điều, khoản (0/49 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 82 (0/49 ý kiến).

Điều 83 (Có 49 ý kiến, trong đó có 49 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 83 (48/49 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 83 (0/49 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: bổ sung cụm từ “Khi cần thiết, Ủy ban thường vụ Quốc hội tham mưu” để đảm bảo tính kịp thời, thực hiện nhiệm vụ cấp bách được giao vì Quốc hội họp mỗi năm 02 kỳ (1/49 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 83 (0/49 ý kiến).

Điều 84 (Có 74 ý kiến, trong đó có 74 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 84 (71/74 ý kiến).

- Không tán thành với Điều (0/74 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: bỏ cụm từ “và của nhân dân ở đơn vị bầu đại biểu” vì cụm từ “Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân cả nước” đã đủ nghĩa (3/74 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 84 (0/74 ý kiến).

Điều 85 (Có 49 ý kiến, trong đó có 49 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 85(49/49 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 85 (0/49 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: (0/49 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 85 (0/49 ý kiến).

Điều 86 (Có 92 ý kiến, trong đó có 92 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 86 (0/92 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 86 vì mâu thuẫn với Điều 17 “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật” vì trước Quốc hội, Đại biểu hoạt động mang tính chính trị, còn trong cuộc sống hàng ngày Đại biểu Quốc hội cũng làm một công dân bình đẳng như những công dân khác, phải tuân thủ và chấp hành pháp luật (46/92 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi như sau “Không có sự đồng ý của Quốc hội hoặc của Ủy ban thường vụ Quốc hội trong thời gian Quốc hội không họp thì không được bắt giam…(19/92 ý kiến); bổ sum cụm từ “trong khi chờ quyết định, các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn tiến hành hoạt động tố tụng theo luật” (01/92 ý kiến); bổ sung các từ “tạm giữ, tạm” vào sau từ “bắt” và bỏ từ “vì” (1/92 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền đề nghị Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét bắt giam, truy tố Đại biểu Quốc hội (26/92 ý kiến).

Điều 87 (Có 51 ý kiến, trong đó có 49 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 02 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 87 (34/51 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 87 (0/51 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1 và 2 sửa đổi như sau:

“1. Đại biểu quốc hội có trách nhiệm thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn đại biểu; 2. Ủy ban thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, các thành viên khác của Chính phủ và các cơ quan khác của nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện để đại biểu Quốc hội làm nhiệm vụ và thực hiện quyền hạn đại biểu” vì Đại biểu Quốc hội là đại diện của nhân dân nên không chỉ thực hiện quyền mà còn là trách nhiệm của Đại biểu (9/51 ý kiến);

+ Bỏ khoản 3 vì cụm từ “Nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động của đại biểu Quốc hội” đã được quy định trong Luật tổ chức Quốc hội, không cần thiết phải quy định trong Hiến pháp (1/51 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 87: tập hợp các nhiệm vụ, quyền hạn của Đại biểu để quy định tập trung trong 01 điều giống như Điều luật về Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội (7/51 ý kiến).

Điều 88 (Có 47 ý kiến, trong đó có 47 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 88 (39/47 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 88 (0/47 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: Bỏ khoản 2 “Ủy ban thường vụ Quốc hội triệu tập kỳ họp Quốc hội” vì quy định này đã được nêu tại khoản 1 Điều 79, còn về thủ tục tổ chức kỳ họp nên được quy định trong Luật tổ chức Quốc hội (8/47 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 88 (0/47 ý kiến).

Điều 89 (Có 33 ý kiến, trong đó có 33 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 88 (33/33 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 88 (0/33 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: (0/33 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 88 (0/33 ý kiến).

Điều 90 (Có 33 ý kiến, trong đó có 33 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 90 (6/33 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 90 (0/33 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi thành “… Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội phải được ít nhất 2/3 tổng số thành viên Ủy ban thường vụ Quốc hội biểu quyết tán thành” (27/33 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 90 (0/33 ý kiến).

CHƯƠNG VI

CHỦ TỊCH NƯỚC

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 499 ý kiến góp ý vào chương V (trong đó có 463 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 36 ý kiến của cá nhân)

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 91 (104/499 ý kiến); Điều 93 (273/499 ý kiến); Điều 95 (89/499 ý kiến); Điều 98 (78/499 ý kiến);

- Về tên chương:

+ Tán thành với tên chương, nội dung chương V (292/499 ý kiến)

+ Không tán thành với tiên chương, đề nghị đổi tên chương, đề nghị đổi tên chương (0/499 ý kiến).

- Về nội dung, bố cục của chương (những góp ý chung về chương):

+ Đề nghị bổ sung nội dung (0/499 ý kiến)

Phần thứ hai: Những góp ý về các điều, khoản cụ thể

Điều 91 (104 ý kiến, trong đó có 98 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 6 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 91 (46/104 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 91 (0/104 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi như sau: “Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia… hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật…” (1/104 ý kiến);

+ Đề nghị quy định Tổng Bí thư Đảng cộng sản Việt Nam đồng thời là Chủ tịch nước để tránh chồng chéo về thẩm quyền (57/104 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 91 (0/104 ý kiến).

Điều 92 (57 ý kiến, trong đó có 57 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 92 (47/57 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 92 (0/57 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi theo hướng Chủ tịch nước do cử tri cả nước trực tiếp bầu ra thông qua tổng tuyển cử phổ thông đầu phiếu (10/57 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 92 (0/57 ý kiến).

Điều 93 (Có 273 ý kiến, trong đó có 260 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 13 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 93 (0/273 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 93 (0/273 ý kiến);

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: bổ sung quyền của Chủ tịch nước “đề nghị Quốc hội xem xét lại luật trước khi công bố, nếu xét thấy nội dung của Luật còn có những điểm không phù hợp với Hiến pháp” để đảm bảo thận trọng hơn khi công bố luật, mặt khác tạo thêm quyền chủ động cho Chủ tịch nước và cơ chế giám sát của Chủ tịch nước đối với cơ quan lập pháp (97/273 ý kiến);

+ Khoản 3: sửa đổi theo hướng: bỏ quy định Quốc hội phê chuẩn, chỉ giao cho Chủ tịch nước xem xét bổ nhiệm Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao vì Quốc hội họp mỗi năm 02 kỳ, trong khi đó việc bổ nhiệm, bổ nhiệm lại hoặc bãi nhiệm Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao là thường xuyên (249/273 ý kiến); tách quyết định đặc xá, căn cứ vào Nghị quyết của Quốc hội công bố quyết định đại xá thành một khoản riêng (1/273 ý kiến); đưa cụm từ “Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao” lên sau cụm từ “cách chức Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao” và thêm cụm từ “Kiểm sát viên các Viện kiểm sát khác” sau cụm từ “Phó Viện trưởng” vì Kiểm sát viên phải có vị trí ngang bằng với Thẩm phán nên cần quy định cả Thẩm phán Tòa án nhân dân các cấp và Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân các cấp đều được Chủ tịch nước bổ nhiệm (28/273 ý kiến); bỏ cụm từ “Thẩm phán các Tòa án khác” vì việc ký, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các Thẩm phán này nên giao cho Chánh án Tòa án nhân dân tối cao là phù hợp hơn (41/273 ý kiến); thay cụm từ “căn cứ vào Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội” bằng cụm từ “căn cứ vào Nghị quyết của Quốc hội” (36/273 ý kiến); bổ sung quyền “ân giảm” của Chủ tịch nước để phản ánh chế độ ưu việt của Nhà nước ta (55/273 ý kiến); sửa đổi theo hướng “…Chủ tịch nước có quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Chánh án TANDTC, Thẩm phán TANDTC, Thẩm phán Toà án khác” (27/273 ý kiến);

+ Khoản 5: sửa đổi theo hướng tách quy định Chủ tịch nước thống lĩnh các lực lượng vũ trang và công bố tình trạng khẩn cấp thành một khoản riêng (1/273 ý kiến); bổ sung cụm từ “quản lý lĩnh vực quốc phòng, an ninh, xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân nhằm bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững an ninh quốc gia” (11/273 ý kiến); bổ sung quy định Chủ tịch nước có quyền công bố tình trạng chiến tranh trong trường hợp Ủy ban Thường vụ Quốc hội không thể họp được (1/273 ý kiến); trao quyền điều hành, quản lý trực tiếp của Chủ tịch nước đối với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ ngoại giao nhằm đảm bảo việc thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của Chủ tịch nước đúng thực chất, tránh hình thức về danh nghĩa và không thực quyền (40/273 ý kiến); có quyền phong hàm, cấp sỹ quan cấp tướng, đô đốc, phó đô đốc, chuẩn đô đốc, hải quân trong các lực lượng vũ trang nhân dân; bổ nhiệm Tổng tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam để phù hợp với vị trí, vai trò thống lĩnh các lực lượng vũ trang nhân dân (18/273 ý kiến); quy định “Trường hợp UBTVQH không thể họp được” là không phù hợp vì UBTVQH là cơ quan chuyên trách, không có lý do gì lại không thể họp được (1/273 ý kiến).

+ Khoản 6: bổ sung cụm từ “Quản lý công tác đối ngoại” vào trước cụm từ “cử, triệu hồi đại sứ đặc mệnh toàn quyền” do Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia nên cần phải quy định rõ những quyền hạn cụ thể cho tương xứng với vị thế, vai trò là nguyên thủ quốc gia (1/273 ý kiến); cần quy định rõ “quy định tại khoản 14 Điều 75” của Hiến pháp (19/273 ý kiến); quy định thẩm quyền của Chủ tịch Nước trong việc ủy quyền cho Thủ tướng Chính phủ “Chỉ đạo việc đàm phán, ký kết điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước” để bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định tại khoản 4 Điều 103 (1/273 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 93: có quyền bãi bỏ văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và mối quan hệ giữa Chủ tịch nước và Chính phủ; có quyền tham dự các phiên họp của Chính phủ, yêu cầu Chính phủ bàn về vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước khi cần thiết (6/273 ý kiến); có quyền bãi bỏ văn bản pháp luật do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành trái với lệnh, quyết định của Chủ tịch nước (26/273 ý kiến); có quyền giám sát Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, có quyền triệu tập Chính phủ để chủ trì họp bàn những vấn đề thuộc về nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước (5/273 ý kiến);

Điều 94 (Có 31 ý kiến, trong đó có 31 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 94 (31/31 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 94 (0/31 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: (0/31 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 94 (0/94 ý kiến).

Điều 95 (Có 90 ý kiến, trong đó có 89 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 95 (4/90 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 95 (0/89 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi như sau “Khi cần thiết Chủ tịch nước yêu cầu Chính phủ họp và chủ trì cuộc họp…” vì khi Chủ tịch nước yêu cầu Chính phủ họp bàn về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước thì phải giao cho Chủ tịch nước quyền chủ trì và điều hành cuộc họp là phù hợp (82/90 ý kiến); thay cụm từ “… thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước” bằng cụm từ “quan trọng của đất nước” (4/90 ý kiến);

+ Khoản 2: sửa đổi như sau “Khi cần thiết, Chủ tịch nước yêu cầu Chính phủ họp bàn và báo cáo về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ” (17/90 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 95 (0/90 ý kiến).

Điều 96 (Có 47 ý kiến, trong đó có 47 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 96 (47/47 ý kiến).

- Không tán thành với Điều (0/47 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: (0/47 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 96 (0/47 ý kiến).

Điều 97 (Có 47 ý kiến, trong đó có 47 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 97 (47/47 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 97 (0/47 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: (0/47 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 97 (0/47 ý kiến).

Điều 98 (78 ý kiến, trong đó có 76 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 02 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 98 (43/78 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 98 (43/78 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi điều 98: quy định cụ thể định lượng về thời gian Chủ tịch nước không làm việc được để Phó Chủ tịch quyền Chủ tịch (26/78 ý kiến); sửa cụm từ “Phó Chủ tịch quyền Chủ tịch” thành “Phó Chủ tịch nước giữ chức quyền Chủ tịch nước” (3/78 ý kiến); thay cụm từ “trong một thời gian dài” bằng cụm từ “trong thời gian theo quy định của pháp luật” cho cụ thể và dễ thực hiện (1/78 ý kiến); bằng cụm từ “trong thời gian dài từ 06 tháng trở lên” (3/78 ý kiến); bằng cụm từ “trong thời gian dài từ 01 năm trở lên” (10/78 ý kiến); bổ sung cụm từ “cho đến khi Quốc hội bầu Chủ tịch nước mới” sau cụm từ “Phó Chủ tịch quyền Chủ tịch” (1/78 ý kiến); sửa từ “không” thành từ “không thể” (1/78 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 98 (0/78 ý kiến); .

CHƯƠNG VII

CHÍNH PHỦ

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 391 ý kiến góp ý vào chương VII (trong đó có 374 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 17 ý kiến của cá nhân)

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 99 (78/391 ý kiến); Điều 100 (69/391 ý kiến); Điều 101 (61/391 ý kiến);

- Về tên chương:

+ Tán thành với tên chương, nội dung chương VII (308/391 ý kiến).

+ Không tán thành với tiên chương, đề nghị đổi tên chương VII (0/391 ý kiến).

- Về nội dung, bố cục của chương (những góp ý chung về chương):

+ Đề nghị bổ sung nội dung thành lập Ủy ban xây dựng pháp luật của Chính phủ nhằm thống nhất quản lý, tránh tình trạng ban hành chính sách quản lý không sát thực tiễn hay hay hành chính hóa dân chủ (1/391 ý kiến).

Điều 99 (Có 78 ý kiến, trong đó có ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 99 (2/78 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 99 (0/78 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: theo hướng đưa cụm từ “là cơ quan chấp hành của Quốc hội” lên trước cụm từ “ thực hiện quyền hành pháp” để thể hiện rõ quyền lực của nhà nước ta là thống nhất, thuộc về nhân dân, nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước thông qua Quốc hội (77/78 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 99 (0/78 ý kiến).

Điều 100 (Có 69 ý kiến, trong đó có ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 100 (0/68 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 100 (0/68 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Bổ sung cụm từ “Thủ tướng Chính phủ” trước cụm từ “về ngành, lĩnh vực được phân công phụ trách” nhằm tạo cơ chế thuận lợi hơn cho Thủ tướng điều hành hoạt động của Chính phủ (1/68 ý kiến); xác định rõ hơn trách nhiệm của người đứng đầu Chính phủ và trách nhiệm trong trường hợp quy định “Chính phủ làm việc theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số” (37/68 ý kiến); bổ sung quy định trách nhiệm của Thủ tướng Chính phủ trước Quốc hội (28/68 ý kiến); quy định cụ thể số lượng Bộ, cơ quan ngang Bộ và tách cơ quan điều tra độc lập với Bộ công an (10/68 ý kiến); theo hướng thành viên Chính phủ phải chịu trách nhiệm cá nhân trước Thủ tướng Chính phủ để thể hiện vai trò của Thủ tướng với tư cách là người đứng đầu Chính phủ (16/68 ý kiến);

+ Khoản 5: bổ sung cụm từ “và chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ về nhiệm vụ được phân công” sau cụm từ “lãnh đạo công tác của Chính phủ” (1/68 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 100 (0/68 ý kiến).

Điều 101 (Có 61 ý kiến, trong đó có 60 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 101 (18/61 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 101 (0/61 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Thay cụm từ “bảo vệ tài sản, lợi ích của Nhà nước và xã hội” thành “bảo vệ lợi ích của Nhà nước và xã hội” (1/61 ý kiến).

+ Khoản 2: sửa đổi theo hướng “Tổ chức và lãnh đạo công tác thanh tra, kiểm tra, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong nội bộ hệ thống cơ quan hành chính nhà nước thuộc thẩm quyền của Chính phủ…” để khắc phục tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, kém hiệu quả như hiện nay (27/61 ý kiến);

+ Khoản 6: theo hướng “Là cơ quan thường trực giúp Chủ tịch nước quản lý về quốc phòng, an ninh” vì giao cho Chủ tịch nước là đầu mối quản lý về quốc phòng, an ninh (12/61 ý kiến);

+ Khoản 7: sửa đổi theo hướng “Là cơ quan thường trực giúp Chủ tịch nước quản lý về công tác đối ngoại” vì giao cho Chủ tịch nước là đầu mối quản lý về công tác đối ngoại (11/61 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 101: quy định “Theo định kỳ xây dựng chương trình, kế hoạch phòng ngừa tội phạm trong phạm vi toàn quốc và báo cáo trước Quốc hội về việc này” (10/61 ý kiến).

Điều 102 (Có 18 ý kiến, trong đó có 18 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (18/18 ý kiến).

- Không tán thành với Điều (0/18 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: (0/18 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/18 ý kiến).

Điều 103 (Có 18 ý kiến, trong đó có 18 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 103 (18/18 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 103 (0/18 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: (0/18 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 103 (0/18 ý kiến).

Điều 104 (Có 54 ý kiến, trong đó có 54 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 104 (45/54 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 104 (0/54 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: bỏ cụm từ “Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ là thành viên Chính phủ” và cụm từ “bộ, cơ quan ngang bộ” vì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ là thành viên của Chính phủ đã được quy định tại đoạn 1 Điều 100 (9/54 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 104 (0/54 ý kiến).

Điều 105 (Có 83 ý kiến, trong đó có 83 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, không có ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 105 (58/83 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 105 (0/83 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: thay cụm từ “văn bản pháp luật” bằng cụm từ “văn bản quy phạm pháp luật” vì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ chỉ có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật (14/83 ý kiến); bổ sung cụm từ “Đồng thời phải chịu trách nhiệm về sai phạm trong ban hành văn bản pháp luật” sau cụm từ “kiểm sát việc thi hành các văn bản đó” vì hiện nay tình trạng sai sót khi ban hành văn bản pháp luật của các bộ, ngành xảy ra nhiều nên cần quy định trách nhiệm này (11/83 ý kiến);

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 105 (0/83 ý kiến).

Điều 106 (Có 59 ý kiến, trong đó có 59 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 01 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 106 (19/59 ý kiến).

- Không tán thành với Điều 106 (0/59 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi: theo hướng “Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và người đứng đầu tổ chức chính trị – xã hội, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao được mời tham dự phiên họp của Chính phủ khi bàn các vấn đề có liên quan” (40/59 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 106 (0/59 ý kiến).

CHƯƠNG VIII

TÒA ÁN NHÂN DÂN, VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 13.113 ý kiến góp ý về Chương VIII (trong đó có 834 ý kiến ở cơ quan, 12.279 ý kiến của cá nhân)

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 107 (12.754/13.113 ý kiến); Điều 108 (12.881/13.113 ý kiến); Điều 110 (13.113/13.113 ý kiến); Điều 112 (13.113/13.113 ý kiến); Điều 113 (13.113/13.113 ý kiến); Điều 114 (13.113/13.113 ý kiến);

- Tán thành với tên Chương (11.780/13.113 ý kiến)

- Không tán thành tên Chương, đề nghị đổi tên Chương VIII là Các cơ quan tư pháp vì theo các nghị quyết của Đảng thì cả Tòa án và Viện kiểm sát nhân dân đều được xác định là cơ quan tư pháp, thực hiện hoạt động tư pháp (1.121/13.113 ý kiến); Bỏ cụm từ “nhân dân” ở tên Tòa án và Viện kiểm sát (212/13.113 ý kiến).

- Về nội dung, bố cục của Chương (những góp ý chung về chương):

+ Đề nghị tách Tòa án nhân dân (TAND) và Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) thành 2 chương độc lập vì có chức năng, nhiệm vụ độc lập (246/13.113 ý kiến).

+ Không nên quy định TAND có nhiệm vụ bảo vệ công lý (Điều 107), VKSND bảo vệ pháp luật (Điều 112) vì suy cho cùng bảo vệ công lý và bảo vệ pháp luật đều hướng tới việc bảo vệ pháp luật, nên quy định hai cơ quan này là cơ quan bảo vệ pháp luật (115/13.113 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung:

Bổ sung một điều quy định trách nhiệm của chính quyền các cấp bảo đảm điều kiện hoạt động của TAND và VKSND cho phù hợp với các nghị quyết của Đảng thời gian qua yêu cầu bảo đảm điều kiện để các cơ quan tư pháp thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao (389/13.113 ý kiến).

Phần thứ hai: Những góp ý về các điều, khoản cụ thể

Điều 107 (Có 12.754 ý kiến, trong đó có 662 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 12.092 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 107 (1.048/12.754 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 107 (0/12.754 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi Điều 107:

+ Khoản 1: Đưa cụm từ “thực hiện quyền tư pháp” lên trước cụm từ “là cơ quan xét xử” (171/12.754 ý kiến); Chỉ quy định “TAND là cơ quan xét xử của nước CHXHCN Việt Nam”, không quy định “là cơ quan thực hiện quyền tư pháp” (5.301/12.754 ý kiến); Thêm cụm từ “cùng với cơ quan khác” trước cụm từ “thực hiện quyền tư pháp” và sửa lại khoản này như sau: “TAND là cơ quan xét xử của nước CHXHCN Việt Nam, cùng với các cơ quan khác thực hiện quyền tư pháp” vì các nghị quyết của Đảng và pháp luật nước ta xác định có nhiều cơ quan tư pháp, cơ quan thực hiện quyền tư pháp chứ không chỉ là Tòa án (2.110/12.754 ý kiến); Quy định cụ thể hệ thống tổ chức TAND gồm 4 cấp như Nghị quyết 49-NQ/TW đã xác định và bổ sung các Tòa án chuyên ngành khác do luật định (2.113/12.754 ý kiến). Có ý kiến đề nghị bổ sung từ “Tòa án khác” bằng cụm từ “Tòa án địa phương và hệ thống Tòa án án quân sự” (1.175/12.754 ý kiến); Bỏ cụm từ “bảo vệ” trước cụm từ “quyền con người, quyền công dân” (1.123/12.754 ý kiến).

+ Khoản 2: Bổ sung Tòa án có nhiệm vụ bảo đảm xét xử công bằng (399/12.754 ý kiến).

+ Khoản 3: Bỏ quy định về Tòa án đặc biệt vì đất nước ta đã kết thúc chiến tranh gần 40 năm, đang ổn định, phát triển (221/12.754 ý kiến); Thay cụm từ “tình hình” bằng cụm từ “trường hợp” (814/12.754 ý kiến).

Điều 108 (Có 12.881 ý kiến, trong đó có 795 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 12.086 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 108 (2311/12.881 ý kiến);

- Không tán thành với Điều 108 (0/12.881 ý kiến);

- Đề nghị sửa đổi Điều 108:

+ Đề nghị quy định cụ thể hơn việc bảo đảm thực hiện các nguyên tắc quy định tại điều này (52/12.881 ý kiến).

+ Khoản 1: Chỉ quy định việc xét xử của Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm có sự tham gia của Hội thẩm, bỏ cụm từ “trừ trường hợp do luật định” vừa bảo đảm nguyên tắc hoạt động xét xử có sự tham gia của nhân dân, vừa bảo đảm tính khái quát của Hiến pháp (6.118/12.881 ý kiến); Không quy định nguyên tắc này trong Hiến pháp (3.252/12.881 ý kiến); Quy định rõ Hội thẩm nhân dân do Hội đồng nhân dân bầu ra, quản lý và phân công nhiệm vụ (4.110/12.881 ý kiến).

+ Khoản 2: Bỏ cụm từ “nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của thẩm phán, hội thẩm” vì cụm từ “chỉ tuân theo pháp luật” đã bao hàm đầy đủ yêu cầu trên (1.224/12.881 ý kiến).

+ Khoản 3: Bỏ vì không cần thiết (2.102/12.881 ý kiến).

+ Khoản 4: Chỉ quy định “Tòa án nhân dân xét xử tập thể và quyết định theo đa số”, bỏ cụm từ “trừ trường hợp do luật định” để bảo đảm nguyên tắc tố tụng tiến bộ này được tuân thủ trên thực tế (877/12.881 ý kiến); Thay chủ thể “Tòa án nhân dân xét xử” bằng “Hội đồng xét xử xét xử” để bảo đảm tính chính xác (12.215/12.881 ý kiến).

+ Khoản 5: Sửa lại “nguyên tắc thẩm vấn kết hợp với tranh tụng tại phiên tòa được bảo đảm” để phù hợp với thực tế đội ngũ cán bộ tư pháp và luật sư nước ta (1.052/12.881 ý kiến); Bỏ khoản này vì không phù hợp với mô hình tố tụng xét hỏi nước ta, đồng thời là nguyên tắc tố tụng chung chứ không phải là nguyên tắc của Tòa án (10.249/12.881 ý kiến); Bổ sung từ phải để nhấn mạnh yêu cầu bắt buộc áp dụng “Nguyên tắc tranh tụng tại phiên tòa phải được bảo đảm” (644/12.881 ý kiến); Thể hiện lại kỹ thuật cho phù hợp hơn “Bảo đảm nguyên tắc tranh tụng tại phiên tòa” (1.214/12.881 ý kiến).

+ Khoản 6: Chỉ quy định “Chế độ xét xử theo hai cấp sơ thẩm và phúc thẩm”, bỏ cụm từ “được bảo đảm” để đáp ứng yêu cầu về tính khái quát của Hiến pháp (6.221/12.881 ý kiến); Thể hiện lại về kỹ thuật cho phù hợp hơn “Bảo đảm chế độ xét xử hai cấp sơ thẩm và phúc thẩm” (3.132/12.881 ý kiến).

+ Khoản 7: Bỏ ra khỏi Dự thảo vì đây là quyền của bị can, bị cáo, đương sự thuộc phạm vi điều chỉnh của các luật tố tụng, không nên đưa vào chương Tòa án nhân dân (7.317/12.881 ý kiến); đưa vào chương II (5.211/12.881 ý kiến); Chỉ quy định “Quyền bào chữa của bị can, bị cáo, quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự được bảo đảm”, bỏ câu sau “Bị can, bị cáo có thể tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp” để bảo đảm tính khái quát (1.124/12.881 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 108 (0/12.881 ý kiến).

Điều 109 (Có 12.746 ý kiến, trong đó có 678 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 12.068 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 109 (8.329/12.746 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 109 (0/12.746 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 2: Không nên quy định TAND tối cao giám đốc việc xét xử của Tòa án đặc biệt, Tòa án đặc biệt sẽ hoạt động theo thủ tục tố tụng đặc biệt, không theo thủ tục tố tụng chung (3.301/12.746 ý kiến).

+ Khoản 3: Bổ sung quy định giao Tòa án nhân dân tối cao giải thích, hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật, ban hành án lệ để phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết số 49-NQ/TW (1.228/12.746 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/12.746 ý kiến).

Điều 110 (Có 13.113 ý kiến, trong đó có 13.113 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 12.279 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 110 (0/13.113 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 110 (0/13.113 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: Bổ sung “Chánh án TAND tối cao được bầu trong số đại biểu Quốc hội” để giúp Chánh án TANDTC có điều kiện tham gia và nắm bắt đầy đủ yêu cầu của Quốc hội, tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ được giao (13.113/113.113 ý kiến).

+ Khoản 3: Quy định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm Thẩm phán các cấp Tòa án thuộc thẩm quyền của Chánh án TAND tối cao vì có điều kiện theo dõi cán bộ nên bổ nhiệm chính xác và giảm bớt thủ tục, thời gian (9.110/13.113 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/13.113 ý kiến).

Điều 111 (Có 12.183 ý kiến, trong đó có 151 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 12.032 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 111 (9.011/12.183 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 111 (0/12.183 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Thay từ “hữu quan” bằng từ “liên quan” và sửa lại như sau “… cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan phải nghiêm chỉnh chấp hành” (935/12.183 ý kiến); Bổ sung một câu vào đoạn sau của điều này “Thẩm phán và hội thẩm nhân dân phải chịu trách nhiệm trước pháp luật trong việc ra bản án, quyết định” nhằm xác định rõ trách nhiệm của Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân khi thực hiện chức năng xét xử (820/12.183 ý kiến); Bỏ cụm từ “tôn trọng” bản án, quyết định của TAND đã có hiệu lực pháp luật (1.019/12.183 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/12.183 ý kiến)

Điều 112 (Có 13.113 ý kiến, trong đó có 834 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 12.279 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 112 (120/13.113 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 112 (0/13.113 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Đề nghị sắp xếp thứ tự các khoản trong Điều 112 theo thứ tự: vị trí, chức năng và tổ chức của VKSND và bổ sung một điều xác định rõ vị trí của VKSND trong bộ máy nhà nước theo hướng VKSND là cơ quan tư pháp hoặc cơ quan thực hiện quyền tư pháp vì Viện kiểm sát nước ta khi thực hành quyền công tố không chỉ có vai trò là một bên (bên buộc tội) như Viện Công tố một số nước mà còn có thẩm quyền quyết định các biện pháp cưỡng chế hạn chế các quyền tự do cơ bản của công dân (2.223/13.113 ý kiến); Xác định vị trí của VKSND theo hướng “VKSND là cơ quan công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam” (3.521/13.113 ý kiến).

+ Khoản 1: về chức năng của VKSND có 3 loại ý kiến:

Loại ý kiến thứ nhất: đề nghị ngoài hai chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, cần khôi phục chức năng của Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong lĩnh vực hành chính, kinh tế, xã hội (kiểm sát chung) (12.767/13.113 ý kiến) bởi lẽ thời gian qua, tình trạng lạm dụng quyền lực, tham nhũng diễn ra khá phổ biến và nghiêm trọng, trong khi đó các thiết chế kiểm soát quyền lực mặc dù từng bước được bổ sung song chưa đáp ứng yêu cầu, thiếu các thiết chế giám sát độc lập, có tính chuyên nghiệp nên hiệu lực, hiệu quả chưa cao, vẫn chủ yếu là các thiết chế kiểm tra, giám sát nội bộ nên chưa bảo đảm tính khách quan. Thực tiễn 42 năm thực hiện công tác kiểm sát chung của VKSND đã chứng minh, với vị trí là cơ quan độc lập, có bộ máy từ trung ương đến địa phương, do Quốc hội lập ra, hoạt động chuyên trách nên đã thu được những kết quả quan trọng, phát hiện và xử lý theo pháp luật các vi phạm và tội phạm, đấu tranh khôi phục trật tự pháp luật. Tuy nhiên về phạm vi thực hiện chức năng kiểm sát chung cũng có 3 ý kiến: Thứ nhất, đề nghị giao Viện kiểm sát thực hiện chức năng kiểm sát chung đối với tất cả các lĩnh vực hành chính, kinh tế, xã hội như Hiến pháp năm 1959, 1980, 1992 (506/13.113 ý kiến); Thứ hai, chỉ kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật, xử lý vi phạm hành chính để không chồng chéo với các thiết chế giám sát khác được bổ sung thời gian qua (251/13.113 ý kiến); Thứ ba, chỉ kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật (133/113 ý kiến ở cơ quan). Thứ tư, đề nghị khôi phục chức năng kiểm sát chung để Viện kiểm sát thực hiện và chỉ thực hiện kiểm sát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật, xử lý vi phạm hành chính, tuy nhiên, ngoài các chức năng này, các luật hiện hành còn giao Viện kiểm sát thực hiện một số nhiệm vụ khác như thống kê tội phạm, làm đầu mối tương trợ tư pháp về hình sự, tham gia xem xét dẫn độ tội phạm và chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù, do vậy đề nghị quy định khái quát chức năng của VKSND như sau “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp và thực hiện một số nhiệm vụ khác do luật định” (9.877/13.113 ý kiến).

Loại ý kiến hai: bên cạnh hai chức năng như dự thảo, bổ sung và thực hiện hoạt động điều tra một số tội phạm do luật định để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ đang được giao đảm nhiệm (231/13.113 ý kiến).

Loại ý kiến ba: nhất trí giữ hai chức năng như Dự thảo (115/13.113 ý kiến)

+ Khoản 2: Sửa lại quy định về hệ thống VKSND như sau: “VKSND gồm VKSND tối cao, VKSND các cấp, VKS quân sự các cấp và các Viện kiểm sát chuyên ngành do luật định” vì quy định như Dự thảo quá khái quát (3.040/13.113 ý kiến); Bỏ cụm từ “Viện kiểm sát khác” thay bằng “Viện kiểm sát địa phương và hệ thống Viện kiểm sát quân sự” (2.357/13.113 ý kiến); Bổ sung quy định thành lập Viện kiểm sát đặc biệt để thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp tại Tòa án đặc biệt cho phù hợp với quy định về Tòa án đặc biệt (3.117/13.113 ý kiến).

+ Khoản 3: Bổ sung “Các quyết định, yêu cầu của VKSND phải được các cơ quan, tổ chức, cá nhân nghiêm chỉnh chấp hành” để bảo đảm hiệu lực của VKSND trong thực thi chức năng, nhiệm vụ (12.276/13.113 ý kiến); Bổ sung nhiệm vụ của VKSND trong việc bảo vệ pháp chế XHCN (1.117/13.113 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 112:

+ Bổ sung một khoản quy định “Trong hoạt động của mình, VKSND độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, nghiêm cấm mọi hành động can thiệp trái pháp luật vào hoạt động của VKSND” nhằm bảo đảm VKSND độc lập trong thực hiện chức năng nhiệm vụ, không bị can thiệp từ bên ngoài (12.211/13.113 ý kiến)

+ Bổ sung một khoản mới “Khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ, Viện kiểm sát nhân dân có quyền ra quyết định, kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu. Các quyết định, kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu của VKSND phải được các cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng. Viện kiểm sát phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Viện kiểm sát cấp trên về việc ra quyết định, kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu đó” (631/13.113 ý kiến).

Điều 113 (Có 13.113 ý kiến, trong đó có 834 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 12.279 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 113 (0/13.113 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 113 (0/13.113 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: Bổ sung “Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội” nhằm tạo điều kiện để Viện trưởng VKSND tối cao tham gia đầy đủ các sinh hoạt của Quốc hội, nắm bắt đầy đủ yêu cầu của Quốc hội để thực hiện tốt nhiệm vụ Quốc hội giao (13.113/13.113 ý kiến)

+ Khoản 2: Giữ như Điều 140 Hiến pháp năm 1992 để tránh hiểu là Viện kiểm sát quân sự cũng phải báo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân (2.316/13.113 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung nội dung mới: bổ sung một khoản quy định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm các chức danh tư pháp, chức vụ thuộc VKSND do luật định (3.112/13.113 ý kiến)

Điều 114 (Có 13.113 ý kiến, trong đó có 834 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 12.279 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 114 (98/13.113 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/13.113 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: Quy định rõ tên nguyên tắc là tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành và không lệ thuộc vào bất kỳ cơ quan nhà nước địa phương nào; quy định rõ Viện trưởng Viện kiểm sát từng cấp chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động của Viện kiểm sát cấp mình và chịu sự lãnh đạo thống nhất của Viện trưởng VKSND tối cao nhằm khẳng định rõ yêu cầu bảo đảm sự độc lập của Viện kiểm sát khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ (9.095/13.113 ý kiến); Bỏ dấu “;” và sửa lại như sau “VKSND do Viện trưởng lãnh đạo. Viện trưởng VKSND cấp dưới chịu sự lãnh đạo của Viện trưởng VKSND cấp trên và chịu sự lãnh đạo thống nhất của Viện trưởng VKSND tối cao” (2.218/13.113 ý kiến).

+ Khoản 2: Bổ sung “nghiêm cấm các cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp trái pháp luật vào hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp của Viện trưởng và kiểm sát viên” nhằm đáp ứng yều cầu bảo đảm sự độc lập của Viện kiểm sát, Viện trưởng, Kiểm sát viên khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ (5.411/13.113 ý kiến); Ngoài chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng, bổ sung quy định Kiểm sát viên phải chịu trách nhiệm trước Viện trưởng vì quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ, có một số tình huống phát sinh ngoài chỉ đạo của Viện trưởng, không thể kịp thời xin ý kiến chỉ đạo được thì Kiểm sát viên tự quyết định nhưng phải chịu trách nhiệm trước Viện trưởng về quyết định của mình (2.303/13.113 ý kiến); Thay cụm từ “thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp” bằng cụm từ “thực hiện chức năng, nhiệm vụ” và thể hiện lại như sau: “Khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ, Kiểm sát viên thực hành quyền công tố, Kiểm sát viên chỉ tuân theo pháp luật và chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng VKSND” (1.210/13.113 ý kiến); Quy định rõ Kiểm sát viên chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp thay vì quy định chung như Dự thảo là chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng VKSND (988/13.113 ý kiến); Không nên quy định sự độc lập của Kiểm sát viên mà khẳng định sự độc lập của Viện kiểm sát (525/13.113 ý kiến); Bổ sung một số từ ngữ và sửa lại khoản 2 như sau: “Kiểm sát viên chỉ tuân theo pháp luật nhưng chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng VKSND” (876/13.113 ý kiến); Bổ sung quy định “Khi thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp và thực hiện những nhiệm vụ khác do luật định, Kiểm sát viên độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, có các quyền theo luật định và chịu trách nhiệm về quyết định của mình” (1.003/13.113 ý kiến).

+ Khoản 3: Ngoài bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức và nhiệm kỳ của Kiểm sát viên, đề nghị bổ sung chức danh Điều tra viên vì trong cơ cấu tổ chức của Viện kiểm sát có Cơ quan điều tra, Điều tra viên (1.287/13.113 ý kiến); Không quy định nhiệm kỳ của Kiểm sát viên vì đây là chức danh nghề nghiệp, không phải chức vụ, nếu Kiểm sát viên không đáp ứng các yêu cầu, tiêu chuẩn do luật định thì thực hiện việc miễn nhiệm (7.689/13.113 ý kiến; Quy định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm kiểm sát viên các cấp thuộc thẩm quyền của Viện trưởng VKSND tối cao vì có điều kiện theo dõi cán bộ nên bổ nhiệm chính xác và giảm bớt thủ tục, thời gian (3.020/13.113 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới:

+ Đề nghị giữ quy định về Ủy ban kiểm sát như Hiến pháp hiện hành vì có vai trò bảo đảm sự kết hợp giữa nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong Ngành với nguyên tắc tập trung dân chủ. Thực tiễn thực hiện chức năng, nhiệm vụ của VKSND hơn 50 năm qua đã khẳng định tính đúng đắn, hiệu quả, cần thiết của thiết chế này (13.113/13.113 ý kiến)

+ Đề nghị bổ sung một khoản quy định về cơ cấu cán bộ của VKSND như sau: VKSND gồm Viện trưởng, các Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên và các ngạch công chức khác do luật định (10.128/13.113 ý kiến).

CHƯƠNG IX

CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 408 ý kiến góp ý về Chương IX (trong đó có 384 ý kiến ở cơ quan, 22 ý kiến của cá nhân)

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 115(323/408 ý kiến); Điều 116 (387/408 ý kiến);

- Tán thành với tên Chương, nội dung Chương: 255 (255/408 ý kiến)

- Không tán thành tên Chương, đề nghị đổi tên Chương: giữ tên chương như Hiến pháp hiện hành vì ngoài HĐND và UBND thì các cơ quan khác như TAND, VKSND cũng là các cơ quan thuộc chính quyền địa phương (10/408 ý kiến)

- Về nội dung, bố cục của Chương:

+ Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Chương: (0/408 ý kiến)

Phần thứ hai: Những góp ý về các điều, khoản cụ thể

Điều 115 (Có 323 ý kiến, trong đó có 297 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 26 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 115 (12.183/323 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 115 (12/323 ý kiến) vì thực tiễn thực hiện đã chứng minh mô hình hiện nay là phù hợp.

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: Thay từ “Nước” bằng cụm từ “Lãnh thổ quốc gia” (21/323 ý kiến); Bổ sung vào đoạn cuối khoản này quy định “Trường hợp cần thiết, Quốc hội có thể quyết định thành lập các đơn vị hành chính đặc biệt” vì hiện nay Chính phủ đang chỉ đạo nghiên cứu xây dựng đề án thành lập khu hành chính – kinh tế Phú Quốc (91/323 ý kiến)

+ Khoản 2: Giữ như Điều 118 Hiến pháp hiện hành (117/323 ý kiến); Đổi tên “Ủy ban nhân dân” thành “Ủy ban hành chính” (28/323 ý kiến); Không nên quy định Ủy ban nhân dân là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân (34/323 ý kiến); Bỏ khoản này vì không thể vì lý do kinh tế, tài chính hay quy mô địa giới hành chính mà không thành lập HĐND và UBND (87/323 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 115 (0/323 ý kiến)

Điều 116 (Có 387 ý kiến, trong đó có 301 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 86 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 116 (217/387 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 116 (0/387 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: Không quy định HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương để bảo đảm tính thống nhất của quyền lực (14/387 ý kiến); Quy định HĐND là cơ quan hành pháp, chịu sự chỉ đạo của Chính phủ vì tính chất hoạt động của HĐND về bản chất là thực hiện quyền hành pháp (5/387 ý kiến); Bổ sung “HĐND chịu sự giám sát của nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên” vì HĐND là cơ quan thực hiện quyền lực nhà nước do vậy cần phải chịu sự giám sát (95/387 ý kiến).

+ Khoản 2: Đưa cụm từ “là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương” lên trước cụm từ “cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân” nhằm nhấn mạnh chức năng hành chính nhà nước đối với UBND (140/387 ý kiến); Đổi tên UBND thành Ủy ban hành chính vì tính chất hoạt động của UBND mang đậm nét hoạt động hành chính (78/387 ý kiến); Đổi tên Chủ tịch thành Tỉnh trưởng, Thị trưởng, Quận trưởng, Huyện trưởng, Xã trưởng nhằm nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu (62/387 ý kiến); Nhất thể hóa Bí thư Đảng bộ là Chủ tịch UBND (108/387 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (11/387 ý kiến).

+ Bổ sung thêm một khoản và quy định như sau: “Đối với một số đô thị lớn, Quốc hội quyết định mô hình chính quyền đô thị, không theo quy định tại khoản 1, 2 điều này” để phù hợp với việc nghiên cứu mô hình chính quyền đô thị hiện nay (101/387 ý kiến).

Điều 117 (Có 286 ý kiến, trong đó có 251 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 35 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 117 (106/286 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 117 (0/286 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Đoạn 1: Bổ sung nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân “giám sát việc giải quyết của các cơ quan, tổ chức về những yêu cầu, kiến nghị của cử tri” vì trên thực tế Hội đồng nhân dân vẫn đang thực hiện nhiệm vụ này (164/286 ý kiến)

+ Đoạn 2: Sửa lại “Đại biểu Hội đồng nhân dân có nhiệm vụ và quyền hạn theo luật định” để bảo tính khái quát, súc tích của Hiến pháp (111/286 ý kiến); Bổ sung các trường hợp bãi nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân để bảo đảm tính cụ thể, chặt chẽ (80/286 ý kiến); Bổ sung quy định nếu người bị chất vấn trả lời bằng văn bản thì phải trả lời trong thời hạn luật định (92/286 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/286 ý kiến)

Điều 119 (Có 243 ý kiến, trong đó có 230 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 13 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 119 (129/243 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 119: Đề nghị giữ như Hiến pháp hiện hành, không cần thiết sửa đổi, bổ sung quy định này (114/243 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi điều, khoản (0/243 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/243 ý kiến)

CHƯƠNG X

HỘI ĐỒNG HIẾN PHÁP, HỘI ĐỒNG BẦU CỬ QUỐC GIA,

KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 1086 ý kiến góp ý về Chương X (trong đó có 1026 ý kiến của cơ quan, 60 ý kiến của cá nhân)

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 120 (201/1086 ý kiến); Điều 122 (892/1086 ý kiến).

- Tán thành với tên Chương, nội dung Chương (173/1086 ý kiến)

- Không tán thành tên Chương, đề nghị đổi tên Chương: đổi tên Hội đồng Hiến pháp thành Hội đồng bảo hiến (10/1086 ý kiến)

- Về nội dung, bố cục của Chương:

+ Đề nghị tách riêng Hội đồng Hiến pháp để quy định thành một chương riêng nhằm đề cao tầm quan trọng của thiết chế này (12/1086 ý kiến); Tách Kiểm toán Nhà nước thành chương riêng (4/1086 ý kiến); Các thiết chế này đều do Quốc hội lập ra do vậy đề nghị quy định chung vào Chương V – Quốc hội vì đây là cơ quan thuộc Quốc hội (10/1086 ý kiến);

+ Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Chương: Ủy ban Nhà nước về phòng, chống tham nhũng hoặc cơ quan điều tra độc lập án tham nhũng (187/1086 ý kiến)

Phần thứ hai: Những góp ý về các điều, khoản cụ thể

Điều 120 (Có 201 ý kiến, trong đó có 182 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 19 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 120: (16/201 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 120: Không nên thành lập Hội đồng Hiến pháp vì không phù hợp với tổ chức quyền lực ở nhà nước ta (Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Quốc hội thực hiện quyền lập hiến), nhất là nếu Hội đồng Hiến pháp chỉ thực hiện quyền kiến nghị như Dự thảo thì càng không cần thiết vì các thiết chế hiện nay cũng đang thực hiện quyền kiến nghị, mặt khác còn trùng lắp với chức năng của các Ủy ban của Quốc hội. (130/201 ý kiến).

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 1: Khẳng định rõ vị trí của Hội đồng Hiến pháp để tránh hiểu nhầm là có vị trí giống như các Ủy ban của Quốc hội (19/201 ý kiến).

+ Khoản 2: Nếu thành lập thiết chế Hội đồng Hiến pháp thì đề nghị giao cho thiết chế này thẩm quyền đủ mạnh để hoạt động hiệu quả, không nên dừng ở quyền kiến nghị, yêu cầu, đề nghị như Dự thảo, nghiên cứu giao cho cơ quan này thẩm quyền hủy bỏ các văn bản trái Hiến pháp. Đồng thời, đề nghị mở rộng phạm vi hoạt động của Hội đồng Hiến pháp có trách nhiệm bảo vệ quyền con người, quyền công dân khi quyền và lợi ích hợp pháp của công dân được hiến định bị vi phạm (136/201 ý kiến); Giao Hội đồng Hiến pháp thẩm quyền tạm đình chỉ văn bản pháp luật (20/201 ý kiến); Giao Hội đồng Hiến pháp thẩm quyền kháng nghị (13/201 ý kiến); Chỉ quy định Hội đồng Hiến pháp kiến nghị đối với các văn bản của Quốc hội vi hiến, còn văn bản của các cơ quan khác vi hiến thì có thẩm quyền hủy bỏ (32/201 ý kiến); Bổ sung cơ chế bảo đảm thực hiện thẩm quyền của Hội đồng Hiến pháp (19/201 ý kiến); Cân nhắc thành lập Hội đồng Hiến pháp vì trùng lắp với nhiệm vụ của UBTVQH khoản 4 Điều 79 (16/201 ý kiến); Bổ sung thẩm quyền kiểm tra tính hợp hiến của văn bản quy phạm pháp luật trước khi Quốc hội thông qua (21/201 ý kiến); Thành lập Tòa án Hiến pháp giao thẩm quyền phán quyết hành vi vi phạm Hiến pháp thay vì thành lập Hội đồng Hiến pháp chỉ có thẩm quyền kiến nghị, yêu cầu như Dự thảo (39/201 ý kiến); Bổ sung cho Hội đồng Hiến pháp kiểm tra tính hợp hiến trong hành vi của các chủ thể để bảo đảm tính toàn diện (17/201 ý kiến).

+ Khoản 3: Bỏ cụm từ “cụ thể” vì tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn chung hay cụ thể của Hội đồng Hiến pháp do luật quy định (11/201 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/201 ý kiến)

Điều 121 (Có 198 ý kiến, trong đó có 191 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 7 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều. (60/198 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 121: Không nên thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia, gây cồng kềnh, tốn kém trong tổ chức bộ máy nhà nước (120/198 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Điều 121 còn quá sơ sài, để nghị bổ sung cho cụ thể hơn (17/120 ý kiến).

+ Khoản 3: đề nghị bỏ cụm từ “cụ thể” vì tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn chung hay cụ thể của Hội đồng bầu cử quốc gia sẽ do luật quy định (11/120 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/120 ý kiến)

Điều 122 (Có 892 ý kiến, trong đó có 13.113 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 58 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều (11/892 ý kiến)

- Không tán thành với Điều (0/892 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Khoản 2: Quy định Tổng Kiểm toán Nhà nước là người do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội (835/892 ý kiến); Đề nghị quy định rõ nhiệm kỳ của Tổng kiểm toán nhà nước theo nhiệm kỳ của Quốc hội thay vì do luật định như Dự thảo vì đây là chức danh do Quốc hội bầu nên phải theo nhiệm kỳ của Quốc hội (43/892 ý kiến); Quy định nhiệm kỳ của Tổng kiểm toán nhà nước nước dài hơn nhiệm kỳ của Quốc hội (78/892 ý kiến); Quy định rõ nhiệm kỳ của Tổng kiểm toán (110/892 ý kiến).

+ Khoản 3: Bỏ cụm từ “cụ thể” vì tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn chung hay cụ thể của Kiểm toán nhà nước sẽ do luật quy định (11/892 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều 122:

+ Bổ sung một khoản quy định về kiểm toán viên vì đây là nhân vật trung tâm, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kiểm toán (92/892 ý kiến)

CHƯƠNG XI

HIỆU LỰC CỦA HIẾN PHÁP VÀ VIỆC SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP

Phần thứ nhất: Tổng quan, đánh giá chung

- Tổng số có 334 ý kiến góp ý về Chương XI (trong đó có 312 ý kiến ở cơ quan, 22 ý kiến của cá nhân)

- Các ý kiến góp ý tập trung vào Điều 123 (189/334 ý kiến); Điều 124 (146/334 ý kiến)

- Tán thành với tên Chương, nội dung Chương (299/334 ý kiến)

- Không tán thành tên Chương, đề nghị đổi tên Chương (0 /334 ý kiến)

- Về nội dung, bố cục của Chương:

+ Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Chương (0/334 ý kiến)

Phần thứ hai: Những góp ý về các điều, khoản cụ thể

Điều 123 (Có 189 ý kiến, trong đó có 173 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 15 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 123 ( 179/189 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 123(0/189 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Đoạn 1: Bỏ cụm từ “là luật cơ bản của Nhà nước” (10/189 ý kiến)

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/189 ý kiến)

Điều 124 (Có 146 ý kiến, trong đó có 141 ý kiến ở cơ quan, tổ chức, 5 ý kiến của cá nhân)

- Tán thành với Điều 124 (88/146 ý kiến)

- Không tán thành với Điều 128 (0/146 ý kiến)

- Đề nghị sửa đổi:

+ Thay cụm từ “làm Hiến pháp” bằng cụm từ “xây dựng Hiến pháp” để đúng văn phong pháp lý (18/146 ý kiến)

+ Khoản 1: Không nên giao Chính phủ quyền đề nghị làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp (10/146 ý kiến); Bổ sung “… Quốc hội quyết định việc làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp sau khi đã tổ chức lấy ý kiến nhân dân và khi có ít nhất 2/3 tổng số đại biểu Quốc hội biếu quyết tán thành” để bảo đảm quyền của nhân dân trong việc sửa đổi Hiến pháp (31/146 ý kiến).

+ Khoản 4: Nâng tỷ lệ biểu quyết tán thành Hiến pháp vì đây là đạo luật gốc, đạo luật cơ bản của Nhà nước nên cần tạo được sự nhất trí cao (32/146 ý kiến); Áp dụng chế định trưng cầu ý dân, quyền phúc quyết của nhân dân đối với bản Dự thảo Hiến pháp vì hiện nay trình độ dân trí đã nâng cao, điều kiện kinh tế xã hội đã chín muồi để giao cho nhân dân thực hiện quyền quan trọng này (54/146 ý kiến).

- Đề nghị bổ sung nội dung mới vào Điều (0/146 ý kiến).

IV. ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ VIỆC TIẾP THU, CHỈNH LÝ DỰ THẢO SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP NĂM 1992

Trên cơ sở kết quả tập hợp, tổng hợp ý kiến góp ý của toàn ngành Kiểm sát nhân dân (834 đơn vị, Viện kiểm sát các cấp và 12.279 cá nhân), Viện kiểm sát nhân dân tối cao đề xuất việc chỉnh lý, hoàn thiện Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 cụ thể như sau:

1. Chương 1: Chế độ chính trị

1.1. Về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (Điều 4)

Toàn ngành Kiểm sát nhân dân nhất trí phải khẳng định và làm rõ hơn bản chất, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Hiến pháp và tán thành các nội dung bổ sung, phát triển tại Điều 4 Dự thảo. Tuy nhiên, để thể hiện rõ nền tảng tư tưởng định hướng cho hoạt động của Đảng và phù hợp với nội dung được chỉ ra trong Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011), đề nghị bổ sung cụm từ “kim chỉ nam cho hành động” vào đoạn cuối khoản 1 và thể hiện như sau: “… lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hoạt động, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội”.

1.2. Về hoàn thiện bộ máy nhà nước để phục vụ nhân dân (Điều 8)

Nhất trí với nội dung sửa đổi, bổ sung Hiến pháp theo hướng tiếp tục khẳng định Nhà nước tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ. Tuy nhiên, việc bổ sung quy định tại khoản 2 “Nền hành chính quốc gia, chế độ công vụ được tổ chức và hoàn thiện để phục vụ nhân dân” là chưa đầy đủ. Đề nghị quy định theo hướng “Nhà nước và bộ máy nhà nước được tổ chức và hoàn thiện để phục vụ nhân dân”.

2. Chương II: Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân

2.1. Về một số vấn đề chung của Chương II

- Những nội dung sửa đổi, bổ sung trong chương này cơ bản đã làm rõ nội dung quyền con người, quyền công dân, trách nhiệm của Nhà nước và xã hội trong việc thừa nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân… Các điều luật được thiết kế theo hướng ghi nhận các quyền của con người, quyền công dân, đồng thời xác định trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ, bảo hộ quyền hoặc tạo điều kiện để công dân thực hiện các quyền hiến định này. Tuy nhiên, cũng còn một số điều luật mới chỉ dừng ở việc ghi nhận các quyền con người, quyền công dân mà chưa xác định trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ và bảo đảm việc thực hiện các quyền này như: quyền bình đẳng trước pháp luật (Điều 17); quyền sống (Điều 21); quyền tự do đi lại và cư trú (Điều 24); quyền tự do ngôn luận, báo chí, hội họp, lập hội (Điều 26); quyền bầu cử, ứng cử (Điều 28); quyền biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân (Điều 30); quyền được chăm sóc, bảo vệ sức khỏe (Điều 41); quyền học tập (Điều 42); quyền được sống trong môi trường trong trong lành (Điều 46) và một số quyền khác. Đề nghị rà soát để bổ sung, hoàn thiện nhằm thể hiện rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm các quyền con người, quyền công dân được thực hiện tốt.

- Điều 20 tiếp tục khẳng định nguyên tắc đã được ghi nhận trong các Hiến pháp trước đây: Quyền và nghĩa vụ của công dân chỉ do Hiến pháp và luật quy định. Tuy nhiên, một số quy định trong Dự thảo chưa bảo đảm sự thống nhất với nguyên tắc này, quy định một số quyền do pháp luật quy định (bao gồm cả văn bản dưới luật) như: quyền tự do đi lại và cư trú (Điều 24); quyền tự do ngôn luận, báo chí, hội họp, lập hội (Điều 26); quyền được bồi thường thiệt hại (Điều 31). Đề nghị rà soát, chỉnh lý để bảo đảm tính thống nhất với nguyên tắc được xác định tại Điều 20 Dự thảo.

- Một số quyền quan trọng và nghĩa vụ của công dân đã được Dự thảo Hiến pháp ghi nhận nhưng chưa quy định chặt chẽ, dễ dẫn đến lạm dụng hoặc nhận thức khác nhau trong thực tiễn như: Mọi người có quyền tự do kinh doanh (Điều 34); Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế (Điều 50)… Để bảo đảm tính chặt chẽ, chính xác, đề nghị bổ sung cụm từ “theo luật” và sửa thành: Mọi người có quyền tự do kinh doanh theo luật; Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế theo luật.

2.2. Về quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác (Điều 22)

Nhất trí với khoản 3 Dự thảo về việc bổ sung quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác, thể hiện tính nhân văn, trách nhiệm của cá nhân với cộng đồng. Tuy nhiên, để bảo đảm chặt chẽ, đề nghị bổ sung cụm từ “của mình” và diễn đạt lại như sau: “3. Mọi người có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác của mình theo quy định của luật”.

2.3. Về quyền được bảo vệ các thông tin và bí mật cá nhân, gia đình (Điều 23)

Vấn đề bảo vệ các thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của con người là cần thiết. Tuy nhiên, quy định tại khoản 1 về việc cấm các hành vi thu thập, lưu giữ những thông tin này khi chưa được người đó đồng ý là không phù hợp và không bảo đảm tính khả thi. Trên thực tế, có trường hợp thu thập, lưu giữ thông tin của một người chỉ vì lý do hâm mộ người đó (Ví dụ: thu thập các thông tin liên quan đến ca sĩ, ngôi sao điện ảnh v.v…). Do đó, đề nghị chỉ quy định cấm đối với hành vi sử dụng, phổ biến các thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của người khác nếu không được sự đồng ý của người đó.

2.4. Về vấn đề trưng cầu ý dân (Điều 30)

Trưng cầu ý dân là phương thức quan trọng để nhân dân thể hiện chính kiến của mình đối với những vấn đề quan trọng của đất nước, thực hiện quyền làm chủ của nhân dân. Dự thảo sửa đổi Hiến pháp đã tách quyền biểu quyết của công dân khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân khỏi Điều 53 để quy định thành một quyền độc lập và dành riêng Điều 30 quy định về quyền này, qua đó khẳng định rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước ta trong việc tôn trọng và bảo đảm quyền của công dân biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân. Để bảo đảm thực hiện quyền quan trọng này của công dân, đề nghị quy định rõ trong Hiến pháp giá trị, hiệu lực của kết quả trưng cầu ý dân. Những vấn đề cụ thể như: trường hợp, điều kiện Quốc hội quyết định trưng cầu ý dân, trình tự, thủ tục, thời hạn trưng cầu v.v… giao cho Luật trưng cầu ý dân quy định.

2.5. Về trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ người khiếu nại, tố cáo (Điều 31)

Cơ bản nhất trí với Dự thảo về việc ghi nhận quyền khiếu nại, tố cáo của công dân; quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Tuy nhiên, để phát huy tinh thần trách nhiệm của công dân trong việc phát hiện những việc làm trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân, đề nghị bổ sung quy định trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ người khiếu nại, tố cáo tại Điều này.

2.6. Về quyền con người, quyền công dân trong lĩnh vực tư pháp (Điều 32)

Khoản 2 quy định “…Không ai bị kết án hai lần vì một tội phạm” là chưa chính xác. Đề nghị sửa lại như sau: “… Không ai bị kết tội hai lần về cùng một hành vi phạm tội”.

3. Chương III: Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường

3.1. Về chế độ kinh tế (Điều 54)

Nghị quyết Trung ương II và Kết luận Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI nêu rõ “Thể chế chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, hình thức tổ chức kinh doanh và hình thức phân phối. Các thành phần kinh tế hoạt động theo pháp luật đều là bộ phận hợp thành quan trọng của nền kinh tế, bình đẳng trước pháp luật, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh. Trong đó, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tập thể không ngừng được củng cố và phát triển. Nghiên cứu để thể hiện rõ vai trò của kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể là nền tảng của nền kinh tế quốc dân vào Hiến pháp”. Dự thảo Hiến pháp sửa đổi theo hướng quy định chung “Nền kinh tế tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế”, không quy định cụ thể các thành phần kinh tế và xác định vai trò của kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể đối với nền kinh tế như yêu cầu của Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011), Nghị quyết Trung ương II và Kết luận Hội nghị lần thứ năm. Vì vậy, đề nghị thể chế hóa các các yêu cầu của Đảng về phát triển nền kinh tế vào Dự thảo Hiến pháp, một mặt, đáp ứng nhu cầu phát triển năng động của các hình thức sở hữu, thành phần kinh tế trong thời gian tới, đồng thời thể hiện rõ tính chất định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường ở nước ta.

3.2. Về các chủ thể được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất (Điều 57)

Khoản 2 Dự thảo chỉ quy định hai chủ thể được Nhà nước giao đất, cho thuê đất gồm tổ chức và cá nhân là chưa đầy đủ. Đề nghị bổ sung chủ thể là hộ gia đình cho phù hợp với Luật đất đai hiện hành và thể hiện lại như sau: “2. Tổ chức, cá nhân, hộ gia đình được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất để sử dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn…”.

4. Chương V: Quốc hội

4.1. Về một số vấn đề chung của Chương V

- Đề nghị xây dựng một điều riêng quy định về các cơ quan thuộc Quốc hội nhằm bảo đảm tính thống nhất trong cách quy định ở các chương về bộ máy nhà nước (Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân),

- Về kỹ thuật sắp xếp thứ tự các điều, đề nghị đưa điều quy định về trách nhiệm của đại biểu Quốc hội (Điều 87) lên trước điều quy định về bắt giam, truy tố đại biểu Quốc hội (Điều 86).

4.2. Về nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội (Điều 75)

- Khoản 4 Dự thảo quy định Quốc hội quyết định chính sách tài chính tiền tệ quốc gia. Về vấn đề này Điều 3 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010 đưa ra định nghĩa về chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, đồng thời phân định thẩm quyền quyết định chính sách tài chính tiền tệ quốc gia như sau: Chính sách tài chính tiền tệ quốc gia là các quyết định về tiền tệ ở tầm quốc gia của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bao gồm mục tiêu ổn định giá trị đồng tiền biểu hiện bằng chỉ tiêu lạm phát, quyết định sử dụng các công cụ và biện pháp để thực hiện mục tiêu đề ra. Quốc hội quyết định chỉ tiêu lạm phát hàng năm được thể hiện thông qua việc quyết định chỉ số giá tiêu dùng và giám sát việc thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Thủ tướng Chính phủ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định việc sử dụng các công cụ và biện pháp điều hành để thực hiện mục tiêu chính sách tiền tệ quốc gia theo quy định.

Phân định thẩm quyền của các cơ quan trong quyết định chính sách tài chính tiền tệ quốc gia như Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là phù hợp với vị trí, tính chất của từng cơ quan (Quốc hội, Chính phủ). Do đó, đề nghị sửa đổi, bổ sung các quy định của Hiến pháp theo hướng phân định hợp lý thẩm quyền của Quốc hội, Chính phủ trong vấn đề này. Quốc hội quyết định những vấn đề quan trọng nhất, có tính định hướng đối với chính sách tiền tệ quốc gia; những nội dung khác của chính sách tiền tệ quốc gia như công cụ và biện pháp thực hiện mục tiêu nên giao Chính phủ thực hiện nhằm bảo đảm sự điều hành linh hoạt của cơ quan hành pháp trong điều kiện phát triển cơ chế thị trường định hướng XHCN. Vấn đề này cũng đã được đề cập tại Báo cáo tổng kết việc thi hành Hiến pháp năm 1992.

- Khoản 7 Dự thảo bổ sung thẩm quyền của Quốc hội “phê chuẩn việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao”. Việc phê chuẩn này được thực hiện giống như với các chức danh Phó Thủ tướng, Bộ trưởng và các thành viên của Chính phủ. Đây là vấn đề mới trong thực tiễn hoạt động của Quốc hội cũng như thực tiễn tư pháp ở nước ta, cần nghiên cứu, tính toán kỹ lưỡng để bảo đảm tính khả thi. Theo quy định của Hiến pháp thì nhiệm kỳ của Chính phủ theo nhiệm kỳ của Quốc hội. Tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa mới, Quốc hội sẽ phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm các thành viên của Chính phủ mới. Trong khi đó, nhiệm kỳ của Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao không theo nhiệm kỳ của Quốc hội, do vậy dễ dẫn đến khả năng kỳ họp nào của Quốc hội cũng sẽ làm thủ tục xem xét bổ nhiệm mới hoặc bổ nhiệm lại Thẩm phán. Mặt khác, chế độ hoạt động của Quốc hội là thông qua các kỳ họp (1 năm : 2 kỳ), do vậy, nếu thủ tục phê chuẩn bổ nhiệm Thẩm phán (nhất là bổ nhiệm lại) tiến hành không kịp thời có khả năng ảnh hưởng đến công tác xét xử của các Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

- Rà soát các quy định về thẩm quyền của Quốc hội ở các chương để quy định trong Điều này cho đầy đủ (Ví dụ: thẩm quyền của Quốc hội trong việc thành lập Tòa án đặc biệt, Điều 107).

5. Chương VI: Chủ tịch nước

Để phù hợp với quy định tại khoản 4 Điều 103 “Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo việc đàm phán, ký kết các điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước theo ủy quyền của Chủ tịch nước…”, đề nghị bổ sung vào khoản 6 Điều 93 thẩm quyền của Chủ tịch nước ủy quyền cho Thủ tướng Chính phủ đàm phán, ký kết các điều ước nhân danh Nhà nước.

6. Chương VII: Chính phủ

6.1. Về xác định vị trí, tính chất của Chính phủ (Điều 99)

Nhằm bảo đảm tính thống nhất trong cách quy định về các thiết chế (Quốc hội, Chủ tịch nước, Tòa án nhân dân) và phù hợp với Kết luận Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, đề nghị diễn đạt lại đoạn 1 theo hướng Chính phủ là cơ quan gì, thực hiện quyền nào. Cụ thể, đề nghị sửa như sau: “Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp”.

6.2. Về nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ (Điều 101)

Khoản 2 quy định Chính phủ tổ chức và lãnh đạo công tác thanh tra, kiểm tra, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong bộ máy nhà nước là chưa phù hợp với phạm vi điều hành của Chính phủ. Việc tổ chức và lãnh đạo công tác thanh tra, kiểm tra, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí là trách nhiệm của người đứng đầu từng hệ thống cơ quan trong bộ máy nhà nước. Do đó, đề nghị sửa đổi phạm vi tổ chức và lãnh đạo của Chính phủ với công tác này chỉ trong lĩnh vực thực hiện quyền hành pháp.

6.3. Về việc mời tham dự các phiên họp của Chính phủ (Điều 106)

Nhằm thực hiện tốt nguyên tắc phân công, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lực nhà nước và phù hợp với thực tiễn hiện nay, đề nghị bổ sung quy định Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao được mời tham dự phiên họp của Chính phủ khi bàn về những vấn đề có liên quan.

7. Chương VIII: Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân

7.1. Về các nguyên tắc liên quan đến hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân (Điều 108)

- Khoản 5: Tranh tụng là nguyên tắc tố tụng tiến bộ, được áp dụng ở các quốc gia có điều kiện kinh tế phát triển, có đội ngũ luật sư đáp ứng yêu cầu về số lượng và chất lượng, đồng thời đã hình thành văn hóa, thói quen sử dụng sự trợ giúp pháp lý của luật sư trong các quan hệ pháp luật nói chung và pháp luật tố tụng tư pháp nói riêng. Thực tiễn giải quyết các vụ án thời gian qua cho thấy, số lượng bị can, bị cáo có hoàn cảnh khó khăn chiếm tỷ lệ lớn, số lượng các vụ án có sự tham gia của luật sư chỉ khoảng 10% (bao gồm cả các trường hợp luật sư do các cơ quan nhà nước mời). Để phù hợp với điều kiện thực tế nước ta, đề nghị chưa nên đưa “nguyên tắc tranh tụng tại phiên tòa được bảo đảm” điều chỉnh ở tầm Hiến pháp như quy định tại khoản 5. Thời gian tới, sửa đổi các luật tố tụng tư pháp (Bộ luật tố tụng hình sự, Bộ luật tố tụng dân sự…) sẽ nghiên cứu, tính toán để bổ sung các quy định hợp lý, đáp ứng yêu cầu tăng cường dân chủ, đẩy mạnh tranh tụng.

- Khoản 7: Bảo đảm quyền bào chữa của bị can, bị cáo, quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự là rất cần thiết, nhất là trong điều kiện đẩy mạnh tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và cải cách tư pháp ở nước ta hiện nay. Tuy nhiên, về kỹ thuật lập hiến, việc đặt nguyên tắc này trong Điều 108 (quy định về các nguyên tắc xét xử của Tòa án) là chưa phù hợp, dễ dẫn đến cách hiểu các quyền này chỉ được bảo đảm ở giai đoạn xét xử. Do vậy, đề nghị đưa lên Chương II – Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, tại Điều 32 quy định về bảo đảm các quyền con người, quyền công dân trong lĩnh vực tư pháp.

7.2. Về chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân (Điều 112)

Quy định về chức năng của Viện kiểm sát nhân dân tại Điều 112 Dự thảo cơ bản là đầy đủ, tuy nhiên, đối chiếu với các chức năng, nhiệm vụ mà Viện kiểm sát đang được giao đảm nhiệm và trước những yêu cầu mới của Đảng về kỹ thuật lập hiến thì cũng cần được bổ sung cho phù hợp (Ý kiến của 12.767 đơn vị, cá nhân trong ngành Kiểm sát nhân dân).

Ngoài hai chức năng như Dự thảo quy định, pháp luật hiện hành[1] còn giao cho Viện kiểm sát thực hiện một số nhiệm vụ như: thống kê tội phạm; làm đầu mối tương trợ tư pháp về hình sự; dẫn độ; chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù. Những nhiệm vụ này không thuộc chức năng thực hành quyền công tố, cũng không thuộc chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp nhưng do Viện kiểm sát là cơ quan tố tụng duy nhất được pháp luật quy định tham gia vào tất cả các giai đoạn tố tụng, có điều kiện tốt nhất để thực hiện các nhiệm vụ nêu trên nên Quốc hội quyết định giao cho Viện kiểm sát thực hiện. Trong hoạt động xem xét việc dẫn độ tội phạm, chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù, bên cạnh việc thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp, Viện kiểm sát còn có trách nhiệm phát biểu quan điểm về việc cho phép hay không cho phép dẫn độ, chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù. Hoạt động thống kê tội phạm của Viện kiểm sát không phải là biện pháp để thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp mà là thực hiện trách nhiệm Quốc hội giao tiến hành thống kê ở cấp quốc gia về tội phạm, giúp Quốc hội và các cơ quan nhà nước thấy rõ tình hình, diễn biến, nguyên nhân, điều kiện phạm tội để đề ra các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Đặc biệt, một trong những yêu cầu mới đối với kỹ thuật lập hiến được Nghị quyết trung ương II và Kết luận Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành trung ương khóa XI nhấn mạnh đó là “những vấn đề về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước cần được quy định rõ trong Hiến pháp; những vấn đề thuộc quy trình, thủ tục, cách thức tổ chức thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước… do pháp luật quy định”. Do vậy, đề nghị bổ sung quy định về chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát cho phù hợp.

Đồng thời, qua tổng kết thực tiễn 20 năm thực hiện Hiến pháp năm 1992, thảo luận lần đầu tại Quốc hội về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp, trên cơ sở kết quả lấy ý kiến toàn ngành Kiểm sát nhân dân, ý kiến của nhân dân, các ngành, các cấp về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp cho thấy, sau khi Viện kiểm sát thôi không thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong các lĩnh vực hành chính, kinh tế, xã hội (kiểm sát chung), một số lĩnh vực thực hiện quyền lực nhà nước chưa được kiểm tra, giám sát chặt chẽ bởi các thiết chế giám sát độc lập, chủ yếu vẫn chỉ là kiểm tra, thanh tra trong nội bộ, đang là một trong những nguyên nhân dẫn đến những vi phạm pháp luật nghiêm trọng thời gian qua, trong đó nổi lên hai lĩnh vực: xử lý vi phạm hành chính và ban hành văn bản hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh. Các ý kiến nêu trên đề nghị phải bổ sung các thiết chế giám sát độc lập đối với các lĩnh vực này và khẳng định trong các thiết chế giám sát hiện nay ở Nhà nước ta, giao lại cho Viện kiểm sát nhân dân thực hiện chức năng kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật đối với hai lĩnh vực này là phù hợp và khả thi bởi lẽ Viện kiểm sát nhân dân là hệ thống cơ quan độc lập, tổ chức theo nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành, duy nhất chỉ trực thuộc Quốc hội, không lệ thuộc chính quyền địa phương. Đồng thời, Viện kiểm sát có bộ máy được tổ chức từ trung ương đến cơ sở, với đội ngũ cán bộ, kiểm sát viên trên 15 nghìn người được đào tạo cử nhân luật và nghiệp vụ kiểm sát nên có điều kiện thuận lợi hơn bất cứ cơ quan nào trong việc thực hiện kiểm sát việc tuân theo pháp luật, bảo đảm pháp chế thống nhất. Thực tiễn 42 năm thực hiện công tác kiểm sát chung, Viện kiểm sát đã phát hiện và kiến nghị hàng nghìn văn bản quy phạm và các trường hợp xử lý vi phạm hành chính có vi phạm pháp luật, góp phần củng cố pháp chế trong xây dựng và thực hiện pháp luật. Trên cơ sở đó, các ý kiến đề nghị bổ sung Điều 112 Dự thảo như sau: “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố; kiểm sát hoạt động tư pháp, hoạt động xử lý vi phạm hành chính, hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thực hiện những nhiệm vụ khác do luật định”.

Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhận thấy, mọi lĩnh vực thực hiện quyền lực nhà nước đều phải được kiểm tra, giám sát chặt chẽ, đặc biệt phải thiết lập cho được các cơ chế giám sát độc lập, hoạt động khách quan, hiệu quả. Đây là một trong những biện pháp quan trọng để thực hiện yêu cầu của Cương lĩnh và Nghị quyết Đại hội XI. Thời gian qua, Quốc hội đã thành lập một số thiết chế giám sát độc lập để thực hiện kiểm soát với một số lĩnh vực. Tuy nhiên, lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính và ban hành văn bản hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh vẫn chỉ được giám sát bởi hình thức tự kiểm tra bên trong hệ thống. Đây là hai lĩnh vực quan trọng, có phạm vi tác động rộng, liên quan chặt chẽ đến yêu cầu bảo đảm pháp chế, trật tự công cộng, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Nếu không được kiểm tra, giám sát chặt chẽ sẽ tiềm ẩn nguy cơ vi phạm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự pháp luật, nảy sinh hiện tượng hành chính hóa các quan hệ pháp luật hình sự dẫn đến bỏ lọt tội phạm và người phạm tội. Sửa đổi Hiến pháp lần này phải khắc phục cho được những lỗ hổng trong các cơ chế kiểm tra, giám sát hiện nay ở Nhà nước ta. Trường hợp Quốc hội quyết định giao Viện kiểm sát tiếp tục đảm nhận chức năng này thì hoàn toàn có cơ sở và có nhiều điều thuận lợi để thực hiện tốt chức năng được giao bởi Viện kiểm sát sẵn có bộ máy, con người và kinh nghiệm kiểm sát mấy chục năm qua.

Để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ Viện kiểm sát đang được giao đảm nhiệm, bảo đảm tính hợp hiến của các đạo luật do Quốc hội ban hành, đáp ứng các yêu cầu mới về kỹ thuật lập hiến và đòi hỏi từ thực tiễn 20 năm thực hiện Hiến pháp năm 1992, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đề nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 112 Dự thảo sửa đổi Hiến pháp như sau: “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp và thực hiện những nhiệm vụ khác do luật định”. Phạm vi những nhiệm vụ cụ thể và việc giao Viện kiểm sát thực hiện kiểm sát tuân theo pháp luật đối với lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính và ban hành văn bản hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh sẽ được quy định chi tiết trong các đạo luật của Quốc hội. (Đây cũng là ý kiến đề nghị của 12.767 đơn vị, cá nhân trong ngành Kiểm sát nhân dân, ý kiến của các Đại biểu Quốc hội tại kỳ họp thứ tư Quốc hội khóa XIII thảo luận lần đầu về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp, của đại biểu Hội đồng nhân dân, các nhà khoa học, các nhà hoạt động thực tiễn tại các cuộc Hội thảo trong nước và quốc tế về Hiến pháp).

7.3. Về hệ thống tổ chức của Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân (Điều 107 và Điều 112)

Dự thảo Hiến pháp quy định Tòa án nhân dân gồm Tòa án nhân dân tối cao và các Tòa án khác do luật định; Viện kiểm sát nhân dân gồm Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các Viện kiểm sát khác do luật định. Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhận thấy, việc sửa đổi các quy định về hệ thống tổ chức của Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân một mặt phải đáp ứng yêu cầu thể chế hóa Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005, Kết luận số 79-KL/TW ngày 28/7/2010 của Bộ Chính trị, đồng thời, không làm vướng trong việc cụ thể hóa của các Luật sau này. Trên cơ sở đó, đề nghị sửa đổi, bổ sung quy định về tổ chức của Tòa án nhân dân theo hướng: Tòa án nhân dân gồm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân các cấp, Tòa án quân sự các cấp và các Tòa án chuyên ngành do luật định. Tương ứng với đó, đề nghị sửa đổi, bổ sung quy định về tổ chức của Viện kiểm sát nhân dân theo hướng: Viện kiểm sát nhân dân gồm Viện kiểm sát nhân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân các cấp, Viện kiểm sát quân sự các cấp và các Viện kiểm sát chuyên ngành do luật định. Quy định cụ thể về từng cấp tòa án và từng cấp kiểm sát sẽ do Luật điều chỉnh nhằm bảo đảm tính ổn định của Hiến pháp, đồng thời tạo sự linh hoạt, đáp ứng yêu cầu đổi mới Tòa án, Viện kiểm sát trong từng giai đoạn.

7.4. Về việc bầu chức danh Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng kiểm toán nhà nước (Điều 110, 113, 122)

Đề nghị khẳng định rõ trong Hiến pháp “Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng kiểm toán nhà nước do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội”. Khác với các Nhà nước tổ chức theo cơ cấu tam quyền phân lập, quyền lực nhà nước ta là thống nhất, có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp; Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Do vậy, những người đứng đầu các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp và những cơ quan khác do Quốc hội thành lập phải được bầu trong số đại biểu Quốc hội mới phù hợp (tương tự như các chức danh Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ đang được Hiến pháp điều chỉnh). Việc xác định người đứng đầu hệ thống các cơ quan Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Kiểm toán nhà nước là thành viên của Quốc hội sẽ tạo điều kiện tốt nhất để Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng kiểm toán nhà nước được tham gia đầy đủ, toàn diện các hoạt động của Quốc hội, lĩnh hội yêu cầu từ Quốc hội để thực hiện hiệu quả chức năng, nhiệm vụ được giao và chịu trách nhiệm trước Quốc hội về việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ đó. Đồng thời, việc bổ sung quy định này cũng phù hợp với thực tiễn tổ chức, hoạt động của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Kiểm toán nhà nước ở nước ta, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng kiểm toán nhà nước luôn luôn là đại biểu Quốc hội.

7.5. Về các nguyên tắc cơ bản liên quan đến tổ chức, hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân và thiết chế Ủy ban kiểm sát (Điều 114)

- Khoản 1 và khoản 2: việc bổ sung, hoàn thiện các quy định liên quan đến nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân cơ bản là phù hợp, đáp ứng yêu cầu tăng cường sự độc lập của Kiểm sát viên khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ, đồng thời phù hợp với nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành. Để hoàn thiện Dự thảo Hiến pháp, đề nghị quy định rõ tên của nguyên tắc tại khoản 1 là nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành và bổ sung các quy định nhằm ngăn ngừa sự can thiệp trái pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân vào hoạt động của Kiểm sát viên, tương tự như quy định đối với Thẩm phán và Hội thẩm tại khoản 2 Điều 108. Cụ thể, đề nghị bổ sung như sau:

“1. Viện kiểm sát nhân dân tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung, thống nhất lãnh đạo trong ngành. Viện kiểm sát nhân dân do Viện trưởng lãnh đạo. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp dưới chịu sự lãnh đạo của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp trên; Viện trưởng các Viện kiểm sát cấp dưới chịu sự lãnh đạo thống nhất của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

2. Khi thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, Kiểm sát viên chỉ tuân theo pháp luật và chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân; nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp trái pháp luật vào việc thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của Kiểm sát viên”.

- Ủy ban kiểm sát là thiết chế quan trọng thuộc cơ cấu của Viện kiểm sát nhân dân. Việc sửa đổi Hiến pháp vào năm 1992 đặt yêu cầu phải bảo đảm sự kết hợp hài hòa giữa nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành với nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, trên cơ sở đó đã quy định thiết chế Ủy ban kiểm sát trong Hiến pháp và giao Ủy ban kiểm sát có thẩm quyền quyết định một số vấn đề quan trọng thay vì vai trò là cơ quan tư vấn cho Viện trưởng như Hiến pháp năm 1959, 1980. Tổng kết 20 năm thi hành Hiến pháp năm 1992 cho thấy, quy định về Ủy ban kiểm sát là phù hợp, phát huy trí tuệ và trách nhiệm của Ủy ban kiểm sát, đồng thời không mâu thuẫn với nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành. Dự thảo Hiến pháp sửa theo hướng bỏ quy định về Ủy ban kiểm sát, chỉ ghi nhận nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành, vô hình chung đã tuyệt đối hóa vai trò lãnh đạo của Viện trưởng, đưa Ủy ban kiểm sát trở lại vị trí tư vấn cho Viện trưởng như Hiến pháp năm 1559, 1960. Điều này không phù hợp với tổng kết thực tiễn thi hành Hiến pháp năm 1992. Vì vậy đề nghị giữ quy định về Ủy ban kiểm sát như Hiến pháp hiện hành và quy định thành một khoản trong Điều 114 Dự thảo: “Việc thành lập Ủy ban kiểm sát, những vấn đề Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân có quyền quyết định, những vấn đề quan trọng mà Ủy ban kiểm sát phải thảo luận và quyết định theo đa số do luật định”

7.6. Về các chức danh tư pháp và thẩm quyền bổ nhiệm các chức danh thuộc Viện kiểm sát nhân dân (Điều 114)

- Khoản 3 Điều 114: Theo quy định của pháp luật hiện hành, các chức danh tư pháp thuộc Viện kiểm sát nhân dân không chỉ có Kiểm sát viên mà còn gồm Điều tra viên. Quá trình cải cách tư pháp hiện nay đặt yêu cầu nghiên cứu mở rộng diện các chức danh tư pháp ở mỗi cơ quan tiến hành tố tụng nhằm đáp ứng yêu cầu phân công lao động hợp lý trong hoạt động tư pháp. Đối với những hoạt động tố tụng đơn giản như (lập biên bản tố tụng, ghi lời khai…) có thể giao cho Kiểm tra viên đảm nhiệm mà không nhất thiết phải do Kiểm sát viên tiến hành mới có giá trị pháp lý như hiện nay. Nghiên cứu kinh nghiệm các nước cho thấy, đều đặt ra nhiều chức danh tư pháp trong mỗi cơ quan tố tụng nhằm đáp ứng yêu cầu giải quyết vụ án. Để phù hợp với pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, đề nghị bổ sung khoản 3 Điều 114 như sau: “Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức và nhiệm kỳ của Kiểm sát viên, Điều tra viên và các chức danh tư pháp khác thuộc Viện kiểm sát nhân dân do luật định”.

- Về thẩm quyền của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao: Hiến pháp hiện hành quy định thẩm quyền của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh tư pháp và chức danh quản lý của Viện kiểm sát nhân dân. Dự thảo Hiến pháp sửa theo hướng không quy định thẩm quyền này của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao với lý do để điều chỉnh trong Luật nhằm bảo đảm tương thích với phần về Tòa án nhân dân. Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhận thấy, Hiến pháp hiện hành chỉ quy định thẩm quyền của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh tư pháp và chức danh quản lý mà không quy định thẩm quyền này của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao là xuất phát từ sự khác nhau trong nguyên tắc tổ chức và hoạt động của hai hệ thống cơ quan. Viện kiểm sát nhân dân chịu sự điều chỉnh của nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo trong ngành. Viện trưởng Viện kiểm sát các cấp chịu sự lãnh đạo thống nhất của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Xuất phát từ nguyên tắc đặc thù này, các bản Hiến pháp nước ta luôn quy định thẩm quyền của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh tư pháp và chức danh quản lý thuộc Viện kiểm sát. Trong khi đó, Tòa án chịu sự điều chỉnh của nguyên tắc độc lập khi thực hiện chức năng xét xử (bao gồm: độc lập với bên ngoài và độc lập giữa các cấp Tòa án) nên Hiến pháp nước ta và các nước đều không quy định thẩm quyền này của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Tham khảo Hiến pháp các nước, nhất là các nước duy trì mô hình Viện kiểm sát giống nước ta đều quy định thẩm quyền này của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao (Điều 129 Hiến pháp Liên bang Nga, Điều 53 Hiến pháp Hungari, Điều 126 Hiến pháp Belarus, Điều 155 Hiến pháp Triều Tiên v.v…). Trên cơ sở đó, đề nghị tiếp tục quy định trong Hiến pháp thẩm quyền của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh tư pháp và chức danh quản lý thuộc Viện kiểm sát nhân dân.

8. Chương X: Hội đồng Hiến pháp, Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán nhà nước

Việc bổ sung Chương X quy định về một số thiết chế hiến định độc lập (Hội đồng Hiến pháp, Kiểm toán nhà nước) là điểm tiến bộ trong lịch sử lập hiến nước ta, góp phần thực hiện chủ trương của Đảng bảo đảm sự kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, khắc phục những hạn chế, bất cập của công tác này hiện nay, đáp ứng sự mong mỏi của nhân dân, đề nghị hiến định thiết chế phòng, chống tham nhũng cấp quốc gia trong chương này (có thể đặt tên là Ủy ban quốc gia hay Ủy ban nhà nước về phòng, chống tham nhũng). Xác định rõ mối quan hệ của thiết chế này với Quốc hội là cơ quan do Quốc hội thành lập, có vị trí giống như Hội đồng Hiến pháp, Kiểm toán nhà nước; thực hiện trách nhiệm kiểm tra, đôn đốc, tổng hợp, báo cáo Quốc hội về tình hình phòng, chống tham nhũng trên phạm vi cả nước, kiến nghị với Quốc hội áp dụng các biện pháp phòng, chống tham nhũng và trong một số trường hợp đặc biệt có thể được Quốc hội giao điều tra những vụ án tham nhũng nhất định.

Đề nghị cân nhắc tính cần thiết của việc thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia, đánh giá tính hiệu quả của thiết chế này so với các thiết chế tổ chức bầu cử hiện nay nhằm bảo đảm tính khả thi, tránh tốn kém, cồng kềnh bộ máy nhà nước.

Trên đây là Báo cáo tổng hợp ý kiến của ngành Kiểm sát nhân dân tham gia góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 và những đề xuất cụ thể đối với việc hoàn thiện, chỉnh lý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp. Trân trọng kính gửi Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

Nơi nhận:

- Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992;

- Ủy ban Thường vụ Quốc hội;

- Ủy ban Tư pháp của Quốc hội;

- Ban Chỉ đạo cải cách tư pháp trung ương;

- Các Đ/c lãnh đạo VKSNDTC;

- Lưu: VT, VKH.

VIỆN TRƯỞNG

Nguyễn Hòa Bình

[1] Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2002, Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, Luật tương trợ tư pháp năm 2008

Nguồn: http://duthaoonline.quochoi.vn/DuThao/Lists/DT_DUTHAO_NGHIQUYET/View_Detail.aspx?ItemID=32&TabIndex=2